[SMCC] Quan He Cha Me Va Con Cai - Bai 2

Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 2: Tìm "tiếng nói chung"  
     

 
26/04/2009 11:29 
     
      Mẹ dặn dò con trước khi đi học - Ảnh: C.T 

(TNO) Song hành với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, các mối quan 
hệ gia đình - mà một trong những "hạt nhân" là quan hệ cha mẹ và con cái - cũng 
có những thay đổi rõ rệt. Lề lối gia đình của 4-5 thập kỷ trước, con cái theo 
sự sắp xếp của cha mẹ một cách vô điều kiện, nay gần như không còn. 

>>Bài 1: Tâm tư của con

Lời xin lỗi muộn 

Nói "gần như không còn" vì, đa số những người làm cha mẹ (người Việt chúng ta), 
nhất là những người ở độ tuổi "U.40" trở lên, vẫn nhìn nhận tiêu chuẩn đạo đức 
của một đứa trẻ ngoan là: ở nhà biết nghe lời cha mẹ, đến trường biết nghe lời 
thầy cô và đạt kết quả học tập tốt. Nhưng, trong điều kiện môi trường văn hóa - 
xã hội "mở" và kinh tế phát triển như hiện nay, nhiều khi sự đáp ứng các tiêu 
chuẩn trên đôi khi chỉ là biểu hiện bề ngoài trong một tâm hồn đã bị phát triển 
lệch lạc.

Chuyện từ phòng tư vấn của Trung tâm Hồn Việt: Một người cha đưa con gái 18 
tuổi (vừa đỗ đại học) đến gặp chuyên gia tư vấn, trong tâm trạng đau khổ và lo 
lắng vì cho rằng con mình đang bị lệch lạc về giới tính, với các biểu hiện: ăn 
mặc như con trai, không chịu gần gũi cha mẹ và em gái, thậm chí không trò 
chuyện với ai trong nhà, ở trường về là vùi đầu vào sách vở... 

Được chuyên gia khuyến khích, cô bé chia sẻ: Từ khi đi học, em đã được "quán 
triệt" tinh thần là phải luôn đạt học sinh xuất sắc. Hồi tiểu học, với mỗi điểm 
9, em luôn nhận một trận đòn từ ba. Em chỉ còn cách phải bằng mọi giá đạt điểm 
10, nếu không muốn bị đòn. Lên THCS và THPT thì có đỡ hơn, nhưng vẫn là yêu cầu 
phải đạt học sinh giỏi. 

Ba mẹ là người làm kinh doanh nên kinh tế gia đình khá giả. Trang thiết bị phục 
vụ học tập và cả giáo viên dạy thêm, em được đầu tư tối đa. Nhưng không hiểu 
sao chỉ những ngày được ở với bà nội (khi cha mẹ vắng nhà), em mới thấy được 
thoải mái. Sự trao đổi giữa cha mẹ và chị em thường chỉ là hỏi kết quả học tập, 
đưa ra yêu cầu, cùng lắm là hỏi có cần gì thêm cho việc học hay không. 

Hồi nhỏ, em sợ gặp ba mẹ; lớn hơn một chút, em không thích; và đến bây giờ, em 
ghét gặp họ. Với kết quả cao trong kỳ thi đại học, em nói rằng em "trả cho họ" 
những gì họ đã đầu tư cho em. Và giờ đây em đang có ý định "tự lập". Em muốn 
được trở lại với sở thích của mình là hội họa, chứ không muốn theo ngành kinh 
tế như đã đậu đại học theo sự ép buộc của ba.

Chuyên gia hỏi cô bé sao lại thích mặc đồ giống con trai, cô bé cho biết, thật 
ra em cũng chẳng thấy thế làm đẹp. Tuy nhiên, vì không muốn mặc những đồ mà ba 
mẹ mua cho nên bằng cách này hay cách khác em đã tự mua sắm những thứ đối lập. 

Vấn đề đã rõ, em hoàn toàn không bị lệch lạc giới tính. Theo chuyên gia tư vấn, 
biểu hiện bên ngoài chỉ là sự phản ứng muốn chối bỏ cha mẹ. Cả một thời gian 
dài cô bé phải sống hoàn toàn theo ý của cha mẹ, nên khi có điều kiện, em chỉ 
muốn làm điều ngược lại mà thôi. Nhưng, sự lệch lạc về tâm lý mới là đáng nói.

Vị phụ huynh bày tỏ quan niệm của mình: Tất cả những "kỷ luật sắt" mà ông đưa 
ra với các con đều nhằm muốn chúng chăm chỉ học hành để sau này có thể tạo dựng 
tương lai. Ông không muốn con theo học hội họa vì cho rằng chỉ những người thực 
sự giỏi mới có thể sống bằng nghề đó. Ông muốn con ông có một chuyên môn cơ 
bản, có thể thích hợp ở mọi môi trường... 

Sau khi được chuyên gia phân tích, người cha đã nhận ra sai lầm trong cách cư 
xử áp đặt với con, ông đã xin lỗi con, nhưng đứa con không thể hiện chút cảm 
xúc nào. Có lẽ, cả hai đều cần thêm thời gian!

"Hành trình" tìm "tiếng nói chung"

Trong mắt cha mẹ, con cái lúc nào cũng là đối tượng cần được chăm sóc, chỉ bảo, 
hướng dẫn; nhất là ở độ tuổi "ăn chưa no, lo chưa tới" chưa thể suy nghĩ mọi 
việc thấu đáo, dễ dẫn đến sai lầm. Đó là văn hóa và tâm lý của người Việt. 


Cha mẹ là chỗ dựa tinh thần cho con trẻ - Ảnh: C.T

Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Tâm phân tích: Phụ huynh thường nhìn các hành vi của 
con cái qua lăng kính của người làm cha mẹ, của những người đã từng trải, nên 
họ thấy sao mà chúng ấu trĩ và non nớt đến thế. Họ hầu như quên rằng chính họ 
cũng từng có những lúc mắc sai lầm, cũng có những dại khờ như thế, ở vào cái 
tuổi của con cái họ bây giờ. Thêm vào đó, những khác biệt về tâm lý lứa tuổi; 
sự tác động của hoàn cảnh lịch sử xã hội đối với nhận thức của từng thế hệ... 
là những bức tường vô hình ngăn cản họ "đến gần" con cái hơn.

Bà Tâm cho biết, 13-15 tuổi là giai đoạn các hoóc môn phát triển hàng loạt, dẫn 
đến sự thay đổi tâm - sinh lý ở trẻ. Ở độ tuổi này, trẻ bắt đầu nhận thức về 
vai trò và ý nghĩa xã hội của mình, vì thế thường có những suy nghĩ, lời nói, 
hành động thể hiện sự khẳng định mình. Vì thế, khi gặp bất cứ sự cản trở (những 
quy định, những điều bắt buộc phải làm) nào trẻ đều có phản ứng, ở nhiều cấp độ 
khác nhau, nhẹ thì chấp nhận một cách gượng ép và thực hiện cho xong, nặng hơn 
thì phản đối ra mặt (cãi), thậm chí làm điều ngược lại.

Chỉ có thể trò chuyện, chia sẻ với người nào mà khi mình nói ra họ hiểu đúng ý 
của mình hoặc đồng cảm được với mình. Điều này, trẻ con không khác người lớn!

Chị M.P (ở Q.3, TP.HCM), có con trai đang học lớp 11 tâm sự: "Khi con trai học 
lớp 7, lớp 8, tôi đã từng khổ sở vì tình trạng căng thẳng giữa hai mẹ con. Có 
thời gian tôi gần như bị stress vì sợ con sẽ thành đứa trẻ hư. Tôi hoảng hồn 
khi con tôi chơi thân với một trong những học sinh cá biệt của lớp. Cậu bạn này 
thậm chí còn câu kết với một đám trẻ hư bên ngoài để đánh một bạn cùng trường. 
Mặc dù có lần đến nhà tôi chơi, cậu bé này tỏ ra khá lễ phép và ngoan ngoãn, 
nhưng tôi vẫn "cấm cửa" con trai giao du với cậu ta. 

Con tôi cũng phản ứng gay gắt không kém, với lý lẽ rằng: "Với con, đó là người 
bạn tốt". Sau này tôi mới biết, ở lớp, con trai tôi là một học sinh khá giỏi, 
thực hiện nghiêm túc nội quy trường lớp, có tinh thần thẳng thắn phê bình 
(những điều này giáo viên đều biết và phản ảnh), nhưng (có lẽ vì thế) cháu 
không được nhiều bạn ủng hộ (điều này giáo viên hình như không biết), nên cháu 
gần như bị cô lập trong lớp. Nhờ "uy lực" của cậu bạn kia mà nhiều lần cháu 
thoát khỏi tình trạng bị "tẩy chay". 

Cũng sau này tôi mới biết lý do hai đứa chơi thân với nhau. Đó là một lần cháu 
có việc trao đổi riêng với giáo viên chủ nhiệm nên ra về sau bạn bè, ra ngoài 
cổng trường, cháu thấy bạn vẫn vật vờ đi lại trên vỉa hè, không về nhưng không 
tỏ ý chờ đợi người đón, cháu đã năn nỉ mời bạn về nhà, cùng ăn trưa, và để thời 
gian nghe bạn kể về hoàn cảnh gia đình của mình (cha mẹ vừa bỏ nhau, không có 
ai quan tâm đến cuộc sống cũng như chuyện học hành của cậu)... 

Sau khi tìm đến chuyên gia tư vấn, tôi đã cố "dằn lòng" nghe con giải thích 
những điều trên về bạn, hiểu được tấm lòng chân thành của con, tôi đã chia sẻ 
nhiều hơn với cháu về trường hợp cậu bạn ấy. Rồi tôi hướng dẫn cháu cách kéo 
bạn trở lại việc học tập, tạo điều kiện về kinh tế cho cháu giúp đỡ bạn... Từ 
đó, mẹ con tôi nói được với nhau nhiều hơn. Bây giờ thì tôi và con trai đã trở 
thành bạn của nhau rồi. Cháu chẳng giấu tôi cả cảm giác thích hoặc không thích 
một bạn gái nào đó...".

Làm "người bạn lớn" của con

Để tìm được "tiếng nói chung", đương nhiên đòi hỏi sự hợp tác từ cả hai phía - 
cha mẹ và con cái. Tuy nhiên, theo bà Tâm, việc yêu cầu trẻ phải thấu cảm những 
mong muốn, những kỳ vọng của cha mẹ đằng sau những điều bắt con phải thực hiện 
là điều rất khó. Vì, đương nhiên, chúng chưa từng ở lứa tuổi của cha mẹ để có 
thể hiểu tâm lý của người lớn, cũng chưa bao giờ có con nên làm sao có thể hiểu 
được nỗi lòng của người làm cha mẹ. Ngược lại, đặt mình vào vị trí của con, cụ 
thể là nhìn nhận sự việc, hiện tượng qua lăng kính của tuổi "teen", trong hoàn 
cảnh xã hội hiện tại, để có thể chấp nhận sở thích, để có thể bỏ qua sai lầm, 
và để cảm thông với tâm trạng... của con cái là điều mà các bậc làm cha mẹ cần 
thực hiện. Từ đó mới có thể đưa ra những lời giải thích, sự định hướng mà trẻ 
dễ chấp nhận nhất. 

Trẻ ở lứa tuổi dậy thì, với sự thay đổi mang tính "đột biến" cả về thể chất lẫn 
tinh thần, càng cần có sự cảm thông sâu sắc từ người lớn, đặc biệt là cha mẹ, 
đối với những suy nghĩ, hành động và cả lỗi lầm của mình. Hành trình tìm "tiếng 
nói chung" với con cái là một việc lớn, cần một quá trình, đòi hỏi những người 
làm cha mẹ phải có sự hiểu biết nhất định về tâm - sinh lý của trẻ qua từng 
giai đoạn, lứa tuổi để có thể tìm ra những "cách tiếp cận" phù hợp và trở thành 
"người bạn lớn" của con. 

Kim Hoa - Cẩm Thúy

JPEG image

JPEG image

Other related posts:

  • » [SMCC] Quan He Cha Me Va Con Cai - Bai 2 - Nguyen Khanh Quoc