Nhung ngo nhan ve hoc thuyet Mac

Hi cac ban,

Day la mot bai nhan xet rat doc dao ve hoc thuyet Mac. Toi da dem bai nay den 
nhieu giao su va xin ho nhan dinh boi vi toi khong co nghien cuu gi ve Marx het 
ma chi bi bat buoc phai hoc thuoc long thoi. Cung nhu moi sv khac, neu ban vao 
dai hoc cac ban chi co mot cai quyen duy nhat la lang nghe va thuoc long chu 
lam gi co quyen dua ra y kien phan bien voi chu nghia Mac. bai viet nay khong 
nham chong doi chu nghia Mac nhung lai nham vach ra nhung ngo nhan rat pho bien 
ve hoc thuyet Mac. Neu tac gia bai nay noi dung thi chang le cai Vien nghien 
cuu Triet hoc Mac-Lenin cua chung ta la cai noi phan dong nhat vi ho da nhan 
danh Mac de giet chet mac hay sao?

Xin xem vao noi dung de biet ro hon. Men

                                                                 
            posted: 17.3.2006 
                                    NHáNG NGá NHáN Vá HáC THUYáT 
MARX
            Nguyán HoÃi VÃn
        NgÆái ta ÄÃ nhÃn danh Marx sÃt hái trÃn dÆái 100 triáu 
ngÆái. Tháa Äá Äá 
        hác thuyát Marx bá ÄÆa vÃo thÃng rÃc cáa lách sá. 
NhÆng, hÃy nghÄ lái : 
        ngÆái ta ÄÃ nhÃn danh ThiÃn ChÃa Äá giát hái khÃng 
dÆái 80 triáu thá dÃn 
        Má ChÃu, chÆa ká bao ngÆái và tái tái cÃc lác Äáa 
khÃc. CÃ cán ÄÆa ThiÃn 
        ChÃa và Ky Tà GiÃo vÃo thÃng rÃc cáa lách sá hay khÃng ? 
        Hác thuyát Marx Äà ÄÆác tÃn sÃng thÃi quà bái nháng 
guáng mÃy tuyÃn 
        truyán tái cÃc quác gia toÃn trá, và bái Äái ngÅ trà 
thác ngá trá trÃn 
        trÆáng tÆ tÆáng tái cÃc nÆác tá do. NgÆái ta cÃn 
nhá cÃu nÃi cáa Sartre 
        :  nháng ká cháng Cáng là Äá chà ! NgÃy nay, Äái 
ngÅ trà thác quay 
        lÆng lái Marx, mác dà chÆa nhát quyát phái cháy theo 
cÃi gÃ. Trong sá 
        tráng váng ÄÃ, dÃn chá nghá trÆáng cÃng vái kinh tá 
tá do mác nhiÃn trá 
        thÃnh  Äiám Äán cáa Lách Sá Â. NhÆ thá tát cá 
sá dáng lái á ÄÃ : á mát 
        hÃnh thÃi dÃn chá, và á thá trÆáng tá do. Äiáu quan 
tráng phái tá hái là 
        : nháng ván Äá tráng Äái cáa nhÃn loái cà hy váng 
ÄÆác giái quyát bái 
        cÃc phÆÆng thuác nÃy hay khÃng ? Ván Äá mÃi sinh à 
nhiám, ván Äá chÃnh 
        lách giÃu nghÃo, ván Äá tÃi nguyÃn khÃnh kiát â Äáa 
cáu chá cÃn khoáng 
        hÆn 40 nÄm dá trá dáu hoá, 70 nÄm khà Äát, 55 nÄm 
Uranium. ThÃm vÃo ÄÃ, 
        sá lÆáng xe hÆi và mác tiÃu thá nÄng lÆáng sá nhÃn 
ÄÃi trong hai tháp 
        niÃn tái (1). Giá sá ngÆái ta thÃnh cÃng trong viác nÃng 
cao mác sáng 
        cáa Äái Äa sá dÃn trÃn thá giái hián Äang nghÃo 
ÄÃi, Äán mác ngang hÃng 
        vái ngÆái dÃn Hoa Ká, thà tÃi nguyÃn cáa trÃi Äát sá 
khÃnh kiát trong 
        vÃng 10 nÄm, chÆa ká Äán ván Äá Ã nhiám. Thá tÆáng 
tÆáng mái ngÆái Trung 
        Hoa Äáu cà xe hÆi, khÃi xe cáa há sá lÃm ngáp thá 
toÃn Äáa cáu ! DÃn chá 
        Äái nghá, kinh tá duy lái, cà ngÄn cán ÄÆác ngÆái 
Trung Hoa mua xe hÆi 
        hay khÃng ? Cà bát nái ngÆái Hoa Ká, và Äách trong lÃnh 
vác lÃng phà tÃi 
        nguyÃn và gÃy à nhiám, phái bát tiÃu thá, bát hao phà 
tÃi nguyÃn, bát 
        gÃy à nhiám, hay khÃng ? Cà bát nái ngÆái dÃn cÃc 
nÆác giÃu mánh, phái 
        giám mác sáng cáa mÃnh Äá chia sá vái nhÃn dÃn cÃc 
nÆác nghÃo ÄÃi hay 
        khÃng ?  
        Marx cÅng Äà táng Äáng trÆác mát  Äiám Äán cáa 
Lách Sá Â á thái Ãng. XÃ 
        hái thái Marx mang dáu án cáa cuác cÃch máng PhÃp 1789. 
Vái cuác cÃch 
        máng áy, ngÆái tÆ sán Äà Äoát quyán kiám soÃt xà 
hái, Äà xÃy dáng mát xà 
        hái tÆ sán, rái ngáng lái á ÄÃ. XÃ hái tÆ sán 
khÃng cà mác tiÃu nÃo khÃc 
        hÆn là sá trÆáng tán cáa nÃ. Triát hác cáa giai 
Äoán ÄÃ, triát hác 
        Hegel, Äáng hÃa ThiÃn ChÃa vái toÃn thá sá Hián Háu. 
Sá vát là ThiÃn 
        ChÃa trong khÃng gian, và Lách Sá là ThiÃn ChÃa trong thái 
gian. NgÆái 
        ta cà thá phái trà và xÃy dáng sá vát mát cÃch thuán 
lÃ, Äá Äát Äán mát 
        Là TÆáng, Äán ThiÃn ChÃa, và con ÄÆáng ÄÆa Äán 
tráng thÃi LÃ TÆáng áy, 
        là Lách Sá. á cuái cuác hÃnh trÃnh cáa à Niám, là 
Äiám Äán cáa Lách Sá. 
        á ÄÃ, Lách Sá sá vÄnh vián ngáng lái. Theo Hegel, xà 
hái tÆ sán vÃo thá 
        ká 19 chÃnh là cÃi kát cuác nÃy cáa Lách Sá. Marx Äà 
trÆáng thÃnh trong 
        bái cánh tÆ tÆáng áy. Ãng Äà táng quan sÃt  Äiám 
Äán cáa Lách Sá Â thái 
        Ãng, nhÆ chÃng ta Äang nhÃn  Äiám Äán cáa Lách Sá  
á thái chÃng ta. 
        Tát cá tÆ tÆáng cáa Ãng khÃng ngoÃi mác ÄÃch lÃm xoay 
chuyán trá lái cÃi 
        bÃnh xe Lách Sá ÄÃ bá coi nhÆ dáng lái áy. VÃ thá, 
tÃm hiáu Marx, mát 
        cÃch chÃn thÃnh, ngoÃi mái thiÃn kián, cà thá là mát nhu 
cáu tá nhiÃn á 
        vÃo thái Äái cáa chÃng ta.  
        Mát khÃc, cÅng cà thá nÃi tÃm hiáu Marx, á thái chÃng 
ta, bát Äáu báng 
        viác nhÃn ra nháng ngá nhán vá Marx. CÃc guáng mÃy 
tuyÃn truyán, Cáng 
        Sán cÅng nhÆ cháng Cáng, ÄÃ ÄÆa vÃo Äáu Ãc chÃng ta 
quà nhiáu xÃc quyát 
        vá Marx. Nháng xÃc quyát sai lám. Xin nÃu lÃn á ÄÃy vÃi 
ngá nhán nán 
        táng, Äá cÃng bán Äác suy xÃt.  
        MARX VÃ THUYáT ÄáNH MáNH (DÃterminisme)  
                  Quan Äiám cáa Marx cho ráng à thác cáa con 
ngÆái bá Äiáu kián 
        hÃa bái mÃi trÆáng sáng, thÆáng bá hiáu nhÆ Â Äánh 
mánh chá nghÄa Â. Ngá 
        nhán nÃy ÄÆa Äán nháng tuyÃn bá dao to bÃa lán vách 
ra cÃi gái là  
        ÄÆáng Äi tát yáu cáa Lách Sá Â, trong ÄÃ con ngÆái 
chá hián dián nhÆ mát 
        bá phán trong guáng mÃy. Theo là thuyát nÃy, à thác cáa 
con ngÆái bá 
        Äiáu kián hÃa bái cuác sáng, mà cuác sáng chuyán 
hÃa trong thái gian, 
        lái chÃnh là Lách Sá, nÃn, trong dÃng Lách Sá, con 
ngÆái bá nám cá lÃi 
        Äi, mát hán tÃnh cÃch tÃc nhÃn, chá Äáng. Thuyát 
Äánh mánh chÃnh là quan 
        niám tÆÆng lai cháng là gà khÃc hÆn là hián tái ÄÆác 
nái dÃi, ÄÆác  suy 
        dián  tá nháng quy luát, tá sá ván hÃnh mát cÃch 
mÃy mÃc, cáa nháng  
        dá kián Â, bao gám khÃng nháng cÃc dá kián vát chát, 
  mà cá à thác, suy 
        tÆ và hÃnh Äáng cáa con ngÆái. Vái quan Äiám nÃy, 
cÃch máng khÃng cÃn 
        chá Äáng. CÃch máng ÄÃi hái Äoán tuyát vái mát 
hián tráng, khÃng thá là 
        sá nái dÃi cáa hián tráng cho dà vái bát cá  quy 
luát tát yáu  nÃo.  
                  Khi Marx trÃnh luán Ãn tián sÄ, vÃo nÄm 1841, lÃc 
Ãng váa 23 
        tuái, vái Äá tÃi  KhÃc biát giáa triát hác thiÃn 
nhiÃn cáa DÃmocrite và 
        cáa Epicure Â, Marx ÄÃ Äáng vá phÃa Epicure, cháng lái 
quan Äiám  Äánh 
        mánh  cáa DÃmocrite. ThÃm vÃo ÄÃ, Ãng vách ra tÆÆng 
quan bián cháng 
        giáa tá do sÃng táo và sá quy Äánh cáa nháng Äiáu 
kián thác tá.  Nhiáu 
        nÄm sau, ngÆái ta Äác Ãng trong TÆ Bán Luán : Â Lách 
Sá loÃi ngÆái khÃc 
        vái Lách Sá thiÃn nhiÃn á chá con ngÆái lÃm nÃn Lách 
Sá cáa mÃnh, chá 
        khÃng phái thiÃn nhiÃn Â. Äà là khÃa cánh  Tá Do  
trong sÃng táo. 
        NhÆng Ãng cÅng nÃi trong âLe 18 Brumaire de Louis Bonaparteâ :  
 Con 
        ngÆái lÃm nÃn lách sá cáa mÃnh, nhÆng con ngÆái khÃng 
thá lÃm lách sá 
        mát cÃch Äác ÄoÃn, theo nháng Äiáu kián mà mÃnh chán 
láa, mà ngÆác  lái, 
        phái chiáu theo nháng Äiáu kián trác tiáp ká tháa 
tá quà khá Â. Äà là 
        khÃa cánh  bá quy Äánh  bái thác tái. Chá nÃi 
Äán khÃa cánh  quy Äánh 
         trong hác thuyát Marx là phán bái Marx. Tinh hoa cáa tÆ 
tÆáng cáa Marx 
        là táng háp và vách ra tÆÆng quan giáa hai yáu tá  
tá do  và  quy 
        Äánh Â, trong tián trÃnh  sÃng táo Lách Sá  cáa con 
ngÆái. Marx cho 
        ráng sá khÃc biát giáa nhà kián trÃc sÆ kÃm cái nhát 
và con ong tÃi ba 
        nhát, là ngÆái kián trÃc sÆ xÃy dáng cÃng trÃnh cáa 
mÃnh trong trà Ãc, 
        trÆác khi thác hián nà trong thác tá. Kát quá viác 
lÃm cáa nhà kián trÃc 
        Äà hián háu trong trà tÆáng tÆáng cáa Ãng trÆác khi 
Ãng bát tay vÃo viác 
        (2). HÃnh Äáng cáa con ngÆái thá hián mác tiÃu mà 
ngÆái áy ÄÃ Äánh trÆác 
        trong à thác cáa mÃnh. Lách Sá con ngÆái phÃt sinh tá 
à thác áy, à thác 
        dá phÃng, à thác mác ÄÃch. Tia sÃng cÃa cÃi  trà tuá 
biát dá phÃng  
        nÆi con ngÆái chiáu rái vÃo thái gian trÆác mát, Äá 
cho tháy, khÃng phái 
        là mát tÆÆng lai khá háu duy nhát, mà nhiáu tÆÆng lai 
khá háu. Con ngÆái 
        cà khá nÄng chán láa giáa nháng tÆÆng lai khá háu 
áy. KhÃng tháy ÄÃu là 
        Â con ÄÆáng tát yáu cáa Lách Sá Â cá ! XÃ Hái 
Chá NghÄa hoÃn toÃn khÃng 
        cà tÃnh tát yáu ! Xà Hái Chá NghÄa chá là mát tÆÆng 
lai khá háu. TÆ Bán 
        Chá NghÄa, sau khi Äà cho hát nháng Æu Äiám cáa nÃ, cà 
thá ÄÆa Äán XÃ 
        Hái Chá NghÄa hay mát cÃi gà khÃc.  
                  Láng trong thuyát Äánh mánh, quan Äiám  kinh 
tá quy Äánh tát 
        cá Â, cÅng thÆáng  ÄÆác gÃn cho Marx. Engels nÃi : Â 
ChÃnh Marx và tÃi, 
        phán nÃo phái lÃnh trÃch nhiám trong viác mát sá 
ngÆái trá nhiáu khi gÃn 
        cho khÃa cánh kinh tá mát tám quan tráng quà ÄÃng. 
TrÆác sá phá nhán vai 
        trà cáa kinh tá nÆi nháng Äái thá cáa chÃng tÃi, 
chÃng tÃi ÄÃ phái nhán 
        mánh Äán khÃa cánh áy, và khÃng  phái lÃc nÃo chÃng 
tÃi cÅng tÃm ra ÄÆác 
        thái giá, nÆi chán, và dáp thuán tián Äá nÃu lÃn 
chá Äáng cáa nháng yáu 
        tá khÃc (ngoÃi kinh tá), cÃng tham gia vÃo tÃc Äáng há 
tÆÆng  (3).  
                  Ván Äá  thÆáng táng cáu trÃc  cÅng là 
mát ngá nhán thÃng 
        thÆáng Äái vái hác thuyát Marx. Trong  IdÃologie 
Allemande Â, Marx cho 
        ráng :  â và thá, luÃn lÃ, tÃn giÃo, siÃu hÃnh hác 
(â) và nháng hÃnh 
        thÃi à thác liÃn há, mát Äi bá ngoÃi Äác láp, tá 
háu Â. NgÆái ta hiáu 
        ráng chÃng hoÃn toÃn bá quy Äánh, nhÆ Â Äái sáng quy 
Äánh à thác, khÃng 
        phái à thác quy Äánh Äái sáng  (4). Tuy nhiÃn Marx 
cÅng nÃi :  Â Äiáu 
        khà hiáu, khÃng phái là nhán  biát ráng nghá thuát 
(Cá) Hy Láp (â) gán 
        lián vái nháng hÃnh thÃi phÃt trián cáa xà hái thái 
áy. Khà khÄn nám á 
        chá nghá thuát Hy Láp ván Äem lái cho chÃng ta, ngÃy 
nay,  nháng cám 
        háng má thuát và ván cÃn (â) già trá tiÃu chuán, mà 
thác, khÃng gà sÃnh 
        ÄÆác  (Contribution à la critique de lâÃconomie politique). 
Nghá thuát 
        cÅng thuác  thÆáng táng cáu trÃc Â, và á ÄÃy Äà 
ÄÆác Marx kháng Äánh 
        tÃnh Äác láp, trÃi vái nháng gà ngÆái ta thÆáng 
hiáu. Engels cÅng ÄÃ 
        Äiáu chánh cÃu nÃi cáa Marx, ráng : Â (thÆáng táng 
cáu trÃc) mát bá 
        ngoÃi Äác láp  (4), khi Ãng kháng Äánh tÃnh  Äác 
láp tÆÆng Äái  cáa 
        thÆáng táng cáu trÃc (3).   
        MARX VÃ CHá NGHÄA GIÃO ÄIáU (DOGMATISME)  
                  KhÃng gà xa lÃa hác thuyát Marx hÆn là chá nghÄa 
giÃo Äiáu. Tá 
        thiáu thái, Marx Äà phà bá hai hÃnh thÃi giÃo Äiáu chá 
nghÄa, Äà là : 
        giÃo Äiáu chá nghÄa duy tÃm cáa Hegel, và giÃo Äiáu 
chá nghÄa duy vát 
        cáa Feuerbach. Feuerbach Äáo ngÆác triát là giÃo Äiáu 
duy tÃm cáa Hegel, 
        cho ráng trong triát hác Hegel, con ngÆái ÄÃ  phÃng cÃi 
LÃ TÆáng trong 
        tÃm thác mÃnh ra bÃn ngoÃi mÃnh, Äá lÃm nÃn ThiÃn ChÃa, 
rái tÃn thá, 
        cháy theo cÃi là tÆáng gái là ThiÃn ChÃa áy. Äà là 
mát hián tÆáng  vong 
        thÃn Â. Ãng cho ráng thay và Äi tÃm ThiÃn ChÃa, phái tÃm 
lái con ngÆái, 
        Äá cháa lÃnh cÄn bánh vong thÃn kia. Ãng Äáo ngÆác 
triát là cáa Hegel, 
        nhÆng ván giá cÃi khung giÃo Äiáu cáa triát là áy, 
thay thá  Thán Hoc 
        báng mát  thán hác  khÃc, mát  thán hác  duy 
vát.  Con ngÆái  mà 
        Feuerbach muán tÃm lái, là mát con ngÆái tráu tÆáng, 
khÃng thát, lÆ láng 
        trÃn cÃi khÃng trung cáa mát há tháng triát hác. Marx 
Äem con ngÆái áy 
        vÃo xà hái, và gán nà vÃo hián thác báng hÃnh Äáng. 
VÃ con ngÆái hÃnh 
        Äáng, nÃn con ngÆái tham dá vÃo cuác sáng, và vái xà 
hái tÃnh, con ngÆái 
        cà khá nÄng hÃnh Äáng táp thá. Con ngÆái hián háu 
báng hÃnh Äáng, tÃc 
        Äáng trÃn hián thác, nhÆng cÅng bá quy Äánh bái hián 
thác. Gán lián vái 
        hián thác, bái tÆÆng quan bián cháng, là chái bá  
giÃo Äiáu chá nghÄa 
        Â.   
                  Thát váy, khi Äá ra mát là thuyát, Marx luÃn 
xÃc Äánh phám vi 
        Ãp dáng cáa là thuyát áy, tác cÃi  hián thác  
trong Äà là thuyát nÃy 
        ÄÃng, và nháng bián Äái cho ra cÃi  hián thác  khÃc 
sá phá Äánh nÃ. 
        Thà dá khi nÃi vá  quy luát già trá  (loi de la valeur), 
cho ráng lao 
        Äáng là yáu tá duy nhát táo ra già trá cáa hÃng hÃa, 
Marx giá Äánh mát 
        mÃi trÆáng  trong Äà cung và cáu Äáu và hán, và yáu 
tá mÃy mÃc chá 
        truyán lái chá khÃng can thiáp vÃo viác táo ra già 
trá.  Trong bái cánh 
        mÃy mÃc cháy báng hÆi nÆác á thái Ãng, Marx ÄÃ Ã 
thác ráng quy luát già 
        trá sá trá thÃnh sai, khi khoa hác tián bá hÆn và can 
thiáp trác tiáp 
        vÃo khá nÄng sán xuát. Ãng viát : Â CÃng lÃc vái sá 
phÃt trián cáa Äái 
        ká nghá, viác lÃm ra cáa cái cÃng ngÃy cÃng bát lá 
thuác vÃo sá lÆáng 
        thái gian lÃm viác, và cÃng ngÃy cÃng lá thuác nhiáu 
hÆn vÃo hiáu nÄng 
        cáa yáu tá cÆ khà (â). Sán xuát sá lá thuác vÃo 
trÃnh Äá tián trián cáa 
        khoa hác và ká thuát (â). Khi mà lao Äáng, dÆái dáng 
trác tiáp, khÃng 
        cÃn là nguác gác chÃnh cáa phà háu, thà thái gian lÃm 
viác cÅng khÃng 
        cÃn là thÆác Äo cáa sá phà háu áy â  (Fondements de 
la critique de 
        lâÃconomie politique, t. II). á mát Äoán sau, Marx thÃm vÃo 
yáu tá Â tá 
        chác sán xuát  khi viát :  mác dà khÃng thá thiáu 
ÄÆác, (lao Äáng trác 
        tiáp) bá thÃu háp vÃo mát vai trà khiÃm nhÆáng Äái 
vái tÃc Äáng cáa   
        khoa hác (â) và nÄng lác sán xuát Äán tá mà hÃnh 
tá chác xà hái cáa toÃn 
        thá lác lÆáng sán xuát Â. Quy luát già trá trá 
thÃnh sai, dá ÄoÃn  lái 
        nhuán (cáa tÆ bán) luÃn cà khuynh hÆáng giám sÃt  
cÅng sai. TÆ Bán sá 
        khÃng nhát thiát kát vÃo mÃu thuán  cÃng tÄng sán 
xuát cÃng kÃm lái 
        nhuán, và cÃng kÃm lái nhuán cÃng tÄng sán xuát Â. 
ThÃm vÃo ÄÃ, TÆ Bán 
        cÃn cà thá táo ra nháng thá trÆáng mái tÃy khá nÄng 
sán xuát cáa mÃnh, 
        hay cà thá nhán ÄÆác tá chÃnh quyán nháng giÃp Äá, 
trác tiáp hay giÃn 
        tiáp, v.vâ Nháng tuyÃn bá cÆáng Äiáu kiáu nhÆ Â TÆ 
Bán Chá NghÄa Äang 
        dÃy chát  trá thÃnh và nghÄa.  
                  Sang mát ván Äá khÃc. NgÆái ta thÆáng nÃi 
Äán nÄm giai Äoán 
        Lách Sá ÄÆác Marx nÃu ra  : cáng sán nguyÃn tháy, nà 
lá, phong kián, tÆ 
        bán, và cáng sán vÄn minh. Trong thÆ trá lái Michailovski 
nÄm 1877, Marx 
        cháng lái nháng ngÆái Äà  bián hÃa sÆ Äá mà tÃi 
(Marx) Äà vá lÃn Äá mà 
        tá sá hÃnh thÃnh cáa TÆ Bán Chá NghÄa tái TÃy Ãu, và 
bián sÆ Äá áy thÃnh 
        mát là thuyát lách sá và triát hác cà tÃnh phá quÃt 
, Ãp dáng mát cÃch 
        tát yáu cho toÃn thá mái dÃn tác, bát cháp nháng 
Äiáu kián lách sá cáa 
        cÃc dÃn tác áy â Â. Trong Lái Cuái cáa TÆ Bán Luán 
án bán thá hai, nÄm 
        1873, Marx trÃch dán mát táp chà Nga (Le Messager EuropÃen), 
nhÆ sau : Â 
        â ngÆái ta nÃi ráng cÃc quy luát cáa Äái sáng kinh 
tá luÃn nhát quÃn, 
        luÃn bát bián : chÃng Ãp dáng cho hián tái cÅng nhÆ cho 
quà khá. ÄÃy 
        chÃnh là Äiám mà Marx cháng lái : theo Ãng, cÃc quy luát 
tráu tÆáng 
        khÃng cà thát â NgÆác lái, mái giai Äoán lách sá 
cà nháng quy luát riÃng 
        cáa giai Äoán áy Â.  
        LÃ THUYáT NHÃ NÆáC CáA MARX  
                  Trong  Critique de la Philosophie de lâEtat de Hegel  
(1843) 
        Marx Äà vách ra thác chát cáa cÃi Nhà NÆác Äác Phá 
mà Hegel coi nhÆ cao 
        Äiám cáa Là TrÃ. Hegel cho ráng Nhà NÆác là nguán gác 
cáa xà hái cÃng 
        dÃn   (hay dÃn sá), do á tÃnh tiÃu chuán, nán táng, 
tÆáng trÆng cho LÃ 
        TrÃ, cáa nÃ. Marx, ngÆác lái, kháng Äánh xà hái cÃng 
dÃn cho ra Nhà 
        NÆác. Xà hái cÃng dÃn (hay dán sá), là sá táp háp 
cáa nháng quyán lái 
        kinh tá và xà hái. Nà cho ra Nhà NÆác. Váy Nhà NÆác 
Äán tá nháng quyán 
        lái kinh tá xà hái. Nhà NÆác khÃng Äái dián cho mát 
LÃ TÆáng tráu tÆáng, 
        mà Äái dián cho quyán lái kinh tá xà hái cáa thÃnh 
phán Æu tháng. Theo 
        phÆÆng phÃp luán cáa Feuerbach, thà viác ngÆái dÃn cho ra 
xà hái cÃng 
        dÃn, cho ra Nhà NÆác, Äát nà lÃn Äáu mÃnh, rái phác 
vá nÃ, bá nà cai 
        trá, chá huy, là mát hián tÆáng vong thÃn (mát là 
luán tÆÆng tá nhÆ vái 
        khÃi niám ThiÃn ChÃa). Giái phÃp ÄÆác Marx Äá ra là 
mát nán dÃn chá thác 
        thá (tác âtÃm lái ngÆái dÃnâ, nhÆ âtÃm lái con 
ngÆáiâ nÃi á trÃn), phà 
        bá tÆ tÆáng mà quÃng cho ráng Nhà NÆác là hián thÃn 
cáa mát Là TÆáng, là 
        âÄánh cao cáa Trà Tuáâ â   
                  Mát Nhà NÆác toÃn trá, táp trung, cÃng ngÃy 
cÃng can thiáp vÃo 
        mái lÃnh vác cáa Äái sáng, là mát quan Äiám hoÃn 
toÃn trÃi ngÆác vái hác 
        thuyát Marx. Mác dà váy, ngÆái ta ván thÆáng hay Äáng 
hÃa mà hÃnh Nhà 
        NÆác cáng kánh, chá huy kinh tá, vái Cáng Sán, vái 
hác thuyát Marx. 
        Trong âChá trÃch cÃc chÆÆng trÃnh Gotha và Erfurtâ , Marx 
và Engels 
        (Äáng tÃc giá), viát ráng : âVái sá hÃnh thÃnh cáa 
xà hái Xà Hái Chá 
        NghÄa, Nhà NÆác sá tá nà tan rà và bián mátâ.   
                  Thay thá báng cÃi gà ? á thái Ãng, Marx chá cà 
mát thà dá bác 
        phÃt trÆác mát, Äà là CÃng Xà Paris. Marx và Engels rÃt 
táa ra tá thà dá 
        áy, nháng Æu Äiám mà ngÆái ta cà thá tÃm lÆác nhÆ 
sau : mát chá Äá tá 
        quán, mát hÃnh thÃi DÃn Chá trác tiáp, và mát sá 
tán quyán ráng rÃi cà 
        thá ÄÆa Äán chá Äá liÃn bang náu CÃng XÃ Paris thÃnh 
cÃng trong viác lan 
        ra trÃn toÃn nÆác PhÃp.   
        VAI TRÃ CáA ÄáNG LAO ÄáNG   
                  âÄáng lÃnh Äáoâ là mát kháng Äánh phán 
lái hác thuyát Marx. 
        Äái vái Marx, Äáng là mÃi trÆáng cáa à thác chá 
khÃng phái là nÆi táp 
        trung quyán lÃnh Äáo. Náu khÃng thà Äáng cÅng sá rÆi 
vÃo mát trÆáng háp 
        vong thÃn. NgÆái lao Äáng phÃng Æác váng cáa mÃnh ra 
ngoÃi mÃnh, thÃnh 
        ra Äáng lao Äáng , rái cám cÃi phác vá nÃ, chÃnh là 
vong thÃn, là Äá cho 
        mát thÃnh phán cáa tÃm trà mÃnh, mà mÃnh Äà ÄÃnh mát, 
quay lái chá huy, 
        ÄÃn Ãp mÃnh, nhÆ Äà nÃi á trÃn vái ThiÃn ChÃa và Nhà 
NÆác. Marx viát : 
        âChÃng ta khÃng thá (â) Äi cÃng ÄÆáng vái nháng ká 
tuyÃn bá rà rÃng ráng 
        ngÆái lao Äáng khÃng Äá kián thác Äá cà thá tá 
giái phÃng mÃnh và cán 
        ÄÆác giái phÃng tá bÃn trÃnâ (thÆ gái Brake, 17 thÃng 
9 nÄm 1879).   
                  Marx cÅng cháng lái sá Äác tÃn cáa XÃ Hái 
Chá NghÄa trong giai 
        cáp cán lao. Ãng viát : âVai trà cáa (Äá nhát) Quác 
Tá (Cáng Sán) là tá 
        chác, phá bián, Äiáu hÃnh, nháng cao  trÃo tá phÃt 
cáa giai cáp thá 
        thuyán, chá khÃng phái là chá huy hay Ãp Äát bát cá 
há tháng tÆ tÆáng 
        nÃoâ.   
        MARX VÃ THUYáT âKHÃNG TÆáNGâ (UTOPIE)   
                  NgÆái ta thÆáng nÃi hác thuyát Marx là Xà Hái 
Chá NghÄa âkhoa 
        hácâ, Äái nghách lái vái nháng Fourier, Saint Simon 
v.vâ là Xà Hái Chá 
        NghÄa âhoang tÆángâ. NhÆ Äái vái nhiáu triát gia Äi 
trÆác Ãng : Hegel, 
        Feuerbach, Fitche, Moses v.vâ và cá Epicure, Marx khÃng dáu 
diám ánh 
        hÆáng cáa cÃc nhà xà hái tián phong trÃn tÆ tÆáng 
cáa Ãng, mác dà trÃn 
        mát sá khÃa cánh, Ãng chá trÃch há. Engels nÃi : 
âChÃng ta, nháng ngÆái 
        Xà Hái Äác, hÃnh dián và nguán gác cáa chÃng ta khÃng 
nháng Äán tá Saint 
        Simon, Fourier và Owen, mà tá cá Kant, Fichte, và Hegelâ.   
        Thát ra âhoang tÆáng" khÃng hoÃn toÃn Äái nghách lái 
vái hác thuyát 
        Marx. NhÆ ÄÃ nÃi á trÃn, Lách Sá khÃng dán Äán mát 
tÆÆng lai tát yáu. 
        Tác là cà nhiáu tÆÆng lai khá háu. Con ngÆái vái à 
thác mác tiÃu trong 
        hÃnh Äáng cáa mÃnh, cà thá hÃnh dung mát trong nháng 
tÆÆng lai khá háu 
        áy nhÆ mác tiÃu cáa hÃnh Äáng cáa mÃnh. TÆÆng lai 
ÄÆác hÃnh dung và ÄÆác 
        chán lÃm mác ÄÃch áy, cà thá sá khÃng xáy ra. Sá 
hÃnh dung ná trá thÃnh 
        hoang tÆáng. Mác dà váy, nà khÃng nhát thiát Äái  
nghách lái vái hác 
        thuyát Marx. Sá hoang tÆáng chá Äái nghách lái vái 
hác thuyát Marx khi 
        nÃo nà hoÃn toÃn bá báng rá khái thác tái, khi nà 
phá nhán tÆÆng quan 
        bián cháng giáa tá do sÃng táo và ánh hÆáng cáa 
thác tái, khi nà trá 
        thÃnh hoÃn toÃn tráu tÆáng, sán phám cáa LÃ TÆáng, 
cáa à Niám thuán tÃy. 
           
        MARX VÃ CÃC TRIáT HáC DUY TÃM, DUY VáT   
                  Bá gái là âduy tÃm duy à chÃâ là mát sá 
nhác Äái vái ngÆái 
        Cáng Sán. Thát ra, duy tÃm và duy vát liÃn há vái nhau 
báng mát  tÆÆng 
        quan bián cháng. NhÆ ÄÃ nÃi á trÃn, giáa nháng tÆÆng 
lai khá háu, con 
        ngÆái hÆáng Äán mát tÆÆng lai ÄÆác coi nhÆ 
âtátâ, nhÆ âlà tÆáng". Äà là 
        mát quan Äiám duy tÃm. Marx khÃng cháng lái thÃi Äá 
áy, mà Äem nà vÃo 
        thác tái, qua trung gian cáa hÃnh Äáng. HÃnh Äáng là 
ánh hÆáng trÃn 
        nháng yáu tá cá thá cáa thác tái. Qua hÃnh Äáng con 
ngÆái bát buác phái 
        cháu  quy luát  cáa thác tái. SÃng táo cáa  con 
ngÆái hÃnh Äáng  
        khÃng thá khÃng bá ánh hÆáng bái nháng Äiáu kián 
cá thá. Äiám then chát 
        cáa hác thuyát Marx là HÃnh Äáng. Mát thÃi Äá Là 
TÆáng duy tÃm cà thá là 
        mát khái Äiám cho HÃnh Äáng, và nhÆ thá, nà trá vá 
vái thác tái, Äá thá 
        hián tÆÆng quan nán táng cáa hác thuyát Marx giáa mát 
bÃn là sÃng táo tá 
        do, bÃn kia là thác tá quy Äánh. Cán nhá là Marx khÃng 
chá ÄÆn thuán 
        Äánh nghÄa XÃ Hái Chá NghÄa qua nháng phÆÆng tián cáa 
nÃ, kiáu nhÆ nháng 
        hÃnh thÃi sán xuát nÃy ná (tác nháng Äiáu chá cà 
già trá á mát thái và 
        mát chá), mà Ãng cÅng Äánh nghÄa Xà Hái Chá NghÄa qua 
cáu cÃnh cáa nÃ, 
        qua mác ÄÃch Äem lái cho con ngÆái sá náy ná toÃn 
dián, Äá  mát em bà 
        mang tÃi nÄng cáa Mozart hoác cáa Raphael, cà thá thác 
sá trá thÃnh 
        Raphael hoác Mozart  (4). Äà là mát là tÆáng, là duy 
tÃm, và là tÆáng 
        áy là khái Äiám cáa triát hác HÃnh Äáng cáa Marx â
        Hegel là hián thÃn cáa triát hác Duy TÃm. Thá mà Marx 
nÃi vá Hegel nhÆ 
        sau :  Lián há giáa tÃi và Hegel rát ÄÆn gián. TÃi là 
mát Äá tá cáa 
        Hegel, và nháng Äiáu bà lÃp cáa nháng tÃn háu sinh nghÄ 
ráng ÄÃ Äán lÃc 
        cà thá Äem chÃn nhà tÆ tÆáng vÄ Äái nÃy, Äái vái 
tÃi, hoÃn toÃn khÃi hÃi 
        Â (2). Engels nÃi, trong lái má Äáu án bán 1874 cáa 
sÃch  la Guerre des 
        Paysans Â, ráng :  náu trÆác Äà khÃng cà trát hác 
(duy tÃm) Äác Quác, 
        nhát là triát hác Hegel, thà Xà Hái Chá NghÄa khoa hác 
ÄÃ khÃng thá nÃo 
        hián háu ÄÆác Â.  
        Mát khÃc, Marx khÃng phái là mát nhà Duy Vát giÃo Äiáu, 
mác dà Ãng Äà 
        tiáp nhán di sán cáa cÃc nhà Duy Vát trÆác Ãng, Äác 
biát là Feuerbach. 
        Trong thÆ gái Feuerbach ngÃy 11 thÃng 8 nÄm 1844, Marx viát :   
 Ãng Äà 
        Äem lái cho XÃ Hái Chá NghÄa (â) nán táng triát hác 
Â. Engels thà nÃi : 
        Â Tát cá chÃng tÃi, mát thái, Äáu ÄÃ táng theo 
Feuerbach  (3).
        Duy vát giÃo Äiáu cho ráng cÃi thác tái mà ta cám 
nhán tháy cà mát sá 
        hián háu tá thÃn. Thác tái trá thÃnh  sá thát 
tuyát Äái Â, thÃnh tiÃu 
        chuán, thay thá cÃi Là tÆáng, hay à Niám cáa trÆáng 
phÃi Duy TÃm. Thác 
        ra, thác tái mà ta nhán biát chá là mát sá thát 
tÆÆng Äái, ÄÆác tÃm trà 
        chÃng ta táo thÃnh qua sá hiáu biát, qua kinh nghiám, qua 
tÃm lÃ, qua 
        nháng phÆÆng tián quan sÃt và thác nghiám mà khoa hác 
ká thuát á thái 
        Äái chÃng ta cho phÃp. Con ngÆái tÃm biát thác tái 
báng giá thuyát và 
        thác nghiám. BÆác ÄÆáng tÃm biát thác tái nhÆ thá, 
là và cÃng tán. á mái 
        cháng ÄÆáng, con ngÆái vá lÃn mát bác tranh tám 
thái hÃnh dung thác tái, 
        và Äá ra nháng giá thuyát, nháng dá phÃng vá thác 
tái, cán ÄÆác kiám 
        cháng qua hÃnh Äáng, qua thác nghiám. Duy vát giÃo Äiáu 
quan niám sá ván 
        Äáng cáa sá vát hián háu mát cÃch tá thÃn, Â 
tuyát Äái Â, quy Äánh Lách 
        Sá và cho ra mát tÆÆng lai tát yáu. Lách Sá Äà 
ÄÆác viát sán. Hác thuyát 
        Marx, ngÆác  lái, quan niám nhiáu giá thuyát vá thác 
tái, và nhiáu tÆÆng 
        lai khá háu. Sang trÆáng phÃi Duy TÃm thà chÃnh sá ván 
Äáng cáa à Niám 
        trÃn con ÄÆáng vách ra bái bián cháng phÃp, mang vai trà 
quy Äánh Lách 
        Sá. Tuy nhiÃn, con ngÆái khÃng tiáp cán vái sá vát 
tá nhiÃn cÅng nhÆ vái 
        nháng phám trà à niám mát cÃch trác tiáp, mà phái qua 
trung gian cáa Äái 
        sáng, Äái sáng cà nhÃn, gia ÄÃnh, và xà hái. Và thá, 
vái Marx, sá ván 
        Äáng cáa vát chát cÅng nhÆ sá ván Äáng cáa à 
niám Äáu phái hái nháp vÃo 
        Äái sáng, qua triát là HÃnh Äáng, Äá trá thÃnh sá 
ván Äáng cáa Lách Sá.  

        VÃi thÃng trÆác khi Ãng qua Äái, tÃi cà viát cho Trán 
Äác Tháo mát bác 
        thÆ trong Äà cà Äoán nhÆ sau :
         BÃc Äà trÃch dán LÃnine Äá cho ráng :  khÃng cà 
trÃnh Äá tháp nhát 
        cáa váy chát Â, tác vát chát khÃng cà cÃi gà ÄÆác 
nhÃn nhán là Äáu tiÃn 
        Äá mà quy Äánh mái bÆác tián hÃa khÃc. BÃc cÅng cho 
ráng thá giái là  
        vát chát và hán ÄÆÆng ván Äáng Â. Táu trung, ta cà 
thá hiáu, nhÆ LÃnine, 
        ráng :  ThiÃn NhiÃn trong tát cá cÃc bá phán cáa nà 
khÃng cà gà Äáu 
        tiÃn và cÅng khÃng cà gà kát thÃc Â. CÃi  vát chát  
khÃng cà hán chá 
        và cÅng khÃng biát tá ÄÃu ra nhÆ thá cà cÃn là vát 
chát hay khÃng ? Cháp 
        nhán sá hián háu cáa vát chát nhÆ váy cà cÃn thác 
sá là  duy vát bián 
        cháng  náa hay khÃng ? Và Äán mát lÃc nÃo ÄÃ, á 
chá và hán , hay á chá 
        khái tháy khÃng hián háu, sá khÃng cÃn cÃi Äiám táa 
vát chát Äá mà bián 
        cháng náa, và sá chá cÃn là ván Äáng khÃi niám 
thuán tÃy, tác là duy tÃm 
        Â.   
                  Trá lái ván nán nÃy rát ÄÆn gián. LÃnine, 
cÅng nhÆ Marx, khÃng 
        là luán nhÆ nháng nhà duy vát giÃo Äiáu, tác khÃng bÃn 
Äán giái hán hay 
        khái Äiám cáa vát chát tá thÃn, mà cáa vát chát 
ÄÆác nhán biát ÄÆác bái 
        con ngÆái. Sá tÃm hiáu vát chát, ThiÃn NhiÃn, cÅng nhÆ 
Thá Giái, VÅ Trá, 
        là và cÃng tán, khÃm phà ra cÃi nÃy nà lái lÃi ra cÃi 
khÃc, mái giá 
        thuyát khi Ãp dáng vÃo thác nghiám lái Äát ra mát sá 
ván Äá, mát sá trác 
        trác, thÃc Äáy ngÆái ta tÃm ra nháng giá thuyát, 
nháng phÃt minh mái â Â 
        Vát chát ÄÆác nhán biát bái con ngÆái  ÄÆác coi 
là và hán, và con ÄÆáng 
        tÃm biát mÃi trÆáng vát chát là mát con ÄÆáng và 
hán.  
        MARX VÃ TÃN GIÃO  
                  NgÆái ta thÆáng thu tÃm quan Äiám cáa Marx vá 
tÃn giÃo trong 
        cÃu :  tÃn giÃo là thuác phián cáa quán chÃng Â. Marx 
viát cÃu áy vÃo 
        nÄm 1843, lÃc Ãng 25 tuái, trong tÃc phám  Critique de la 
Philosophie 
        du Droit de Hegel Â. Trong cÃng mát Äoán vÄn, Ãng cÅng nÃi : 
 TÃn giÃo 
        mát mát  phán ánh sá cÃng khá cáa con ngÆái, mát 
khÃc là sá Äái khÃng 
        cháng lái sá cÃng khá áy Â. Tác là tÃn giÃo cÅng cà 
thá là mám máng cáa 
        cÃch mángâ  
                  NhÆ ÄÃ bÃn Äán nhiáu lán á trÃn, mái quan 
Äiám cáa Marx Äáu 
        phái ÄÆác ÄÄt trong bái cánh Lách Sá trong ÄÃ quan 
Äiám áy cà thá Ãp 
        dáng ÄÆác. Marx cháng lái tÃn giÃo á thái Ãng, và 
tÃn giÃo, vÃo lÃc ÄÃ, 
        ÄÃng vai trà thÃnh trà cáa cÃc lác lÆáng báo thá, 
cháng lái mái sá thay 
        Äái trong mát xà hái Äáy dáy Ãp bác, bát cÃng. TrÃn 
mát triát lÃ, tÃn 
        giÃo, theo mà hÃnh mà Marx cháng kián, là mát hián 
tÆáng vong thÃn. Con 
        ngÆái phÃng ra ngoÃi mÃnh nháng Æác váng, sá sát, là 
tÆáng, rái há tháng 
        hÃa thÃnh ThiÃn ChÃa, Äá cháy theo thá phÆáng (vong thÃn 
là ÄÃnh mát 
        nháng gà cáa mÃnh và bá nháng thá áy tháng trá 
ngÆác lái). KhÃng nháng 
        thá, vái Hegel, ngÆái ta cÃn quan niám Lách Sá nhÆ mát 
con ÄÆáng dán Äán 
        ThiÃn ChÃa, thÃng qua nhà nÆác Äác Phá và xà hái tÆ 
sán. TÃn giÃo trá 
        thÃnh  nÃt chán  Äái vái sá ván hÃnh cáa Lách 
Sá. Náu chÃng ta là  
        nháng ngÆái Ky Tà Háu sáng á thái Marx, rát cà thá 
chÃng ta cÅng chia sá 
        mát sá nhán Äánh cáa Marx vá tÃn giÃo ?  
                  á mát giai Äoán Lách Sá khÃc, Marx và Engels 
khÃng ngán ngái 
        Äá cao vai trà cáa tÃn giÃo trong cÃng cuác Äáu tranh 
cháng bát cÃng xà 
        hái. Trong  Contribution à lâHistoire du Christianisme Primitif 
Â, 
        Engels gái cÃc cáng Äáng Ky Tà GiÃo nguyÃn tháy là là 
nháng tá chác XÃ 
        Hái Chá NghÄa Äáu tiÃn. Ãng cÅng nhán mánh Äán vai 
trà khai phÃng cáa 
        cáa Ky Tà GiÃo trong xà hái Cá La Mà Äang trÃn Äà ráa 
nÃt, mác dà Æác 
        váng vá mát sá Äái mái, trÃn nguyÃn tác, sá chá 
thÃnh sá thát sau sá sáp 
        Äá cáa cÃi thá giái cÃng khá nÃy, á mát  Äái sau 
 tát Äáp và hánh 
        phÃc. Äán thá ká 16, nhà thán hác Thomas Munzer quan 
niám lái ChÃa, Ã 
        ChÃa, khÃng phái tÃm á bÃn ngoÃi, mà á trong chÃnh nái 
tÃm con ngÆái. 
        Ván Äá Â vong thÃnâ trong Äiáu kián ÄÃ khÃng Äát ra 
nÅa, và Engels gái 
        Munzer là  Äáng TiÃn Tri cáa CÃch Máng Â. Và Ãnh SÃng 
cáa ThiÃn ChÃa 
        soi chiáu nái tÃm cáa mái ngÆái, giÃu cÅng nhÆ nghÃo, 
quà phÃi cÅng nhÆ 
        cÃng Äinh, nÃn Thán Hác cáa Munzer ÄÆa Äán bÃnh Äáng, 
cháng Ãp bác, bát 
        cÃng. Khi tham gia mát cuác nái dáy cáa nÃng dÃn, Ãng 
viát trÃn là cá 
        hiáu hÃng chá sau : Â Láy ChÃa, xin hÃy áng há CÃng LÃ 
cáa NgÃi Â. 
        Engels cho ráng  NÆác ChÃa, Äái vái Munzer, là mát xà 
hái khÃng cà giai 
        cáp, khÃng cà tÆ háu, và khÃng cà Nhà NÆác Â. Thá 
hái cà bao nhiÃu ngÆái 
        CÃng GiÃo thÃnh thác nghÄ ráng NÆác ChÃa là mát xà 
hái giai cáp, tÆ háu, 
        cai trá bái mát guáng mÃy Nhà NÆác ?
                  Marx và Engels cÅng tháa nhán ánh hÆáng cáa 
Joachim de Flore, 
        mát tu sÄ sáng á thá ká 12, trÃn XÃ Hái Chá NghÄa. 
LÃ thuyát cáa Ãng nÃy 
        dáa trÃn sÃch  ApocalypseÂ, tác quyán sÃch cuái cÃng 
cáa ThÃnh Kinh TÃn 
        Æác. Joachim de Flore cho ráng giai Äoán mát ngÃn nÄm 
ÄÆác nÃi Äán trong 
        Apocalypse, trong ÄÃ Äác Ky TÃ sá trá lái ngá trá trÃn 
thá giái, chÃnh 
        là mát sá Äiáp hy váng, mát Tin Máng theo nghÄa gác 
cáa chá Evangile 
        (evagellion tiáng Hy Láp là tin máng). Äà cÅng là mát 
thÃi thÃc Äáu 
        tranh, lián trong hián tái, cho sá hÃnh thÃnh cáa NÆác 
ChÃa, vái TÃnh 
        YÃu ngá trá trÃn mái tÆÆng quan xà hái. TÆ tÆáng nÃy 
Äem tÆÆng lai vÃo 
        hián tái, vÃ, nhÆ hác thuyát Marx, nà cà khá nÄng lÃm 
quay lái bÃnh xe 
        Lách Sá bá bá tác. Thán hác cáa ngÆái tu sÄ Joachim 
de Flore ÄÃ ánh 
        hÆáng trÃn nháng nhà cÃch máng sau ÄÃ, tá Jan Hus, qua 
Thomas Munzer, 
        Äán Marx và Engels.
                  TrÆác tÃnh Ãp bác bát cÃng cáa Nhà NÆác 
Äác Phá, gán lián vái 
        Ky Tà GiÃo á thái Ãng, Marx nÃi trong Âla Question Juive  : 
 Nhà NÆác 
        tá nhán là Ky Tà GiÃo thát ra chá là sá phá nhán Ky 
Tà GiÃo cáa Nhà NÆác 
        áy, và hoÃn toÃn khÃng phái là sá thá hián cáa Ky Tà 
GiÃo trong chÃnh 
        trá Â. Ãng chá trÆÆng Äát Äán mát xà hái trong Äà 
 nán mÃng  khÃng phái 
        là Ky Tà GiÃo, mà là nán táng nhÃn bán cáa Ky Tà GiÃo 
 (5).  
                  NgÃy nay, tÃn giÃo, Äác biát là Ky Tà GiÃo, trong 
Äái Äa sá 
        trÆáng háp, khÃng cÃn là cÃng cá cáa Ãp bác náa, mà 
ngÆác lái, thÆáng 
        Äáng vá phÃa ká bá Ãp bác. Nháng chÃnh quyán ÄÃn 
Ãp tÃn giÃo Äáu là 
        nháng chÃnh quyán báo thá và á nhiáu nÆi trÃn thá 
giái, tÃn giÃo chÃnh 
        là niám hy váng chá yáu, náu khÃng phái là duy nhát, 
trong viác chuyán 
        Äái nháng thá chá tá hái, tham nhÅng, bát cÃng, bÃc 
lát â  
                  Äác Gioan Phao Lá Äá nhá nÃi, nÄm 1995 : Â TÆ 
Bán phái phác vá 
        cho lao Äáng, khÃng phái lao Äáng phác vá cho TÆ Bán 
Â, tÃm lÆác nháng à 
        tÆáng ÄÃ ÄÆác NgÃi Äá ra trong Sá Äiáp Centesimus 
Annus (1991), ÄÆa Äán 
        nhán xÃt khÃi hÃi cáa Benoit Duquesne : Â Äác Gioan Phao 
Lá Äá nhá là 
        ngÆái Marxiste cuái cÃng ! (6).  
        CHá ÄáI GÃ NÆI HáC THUYáT MARX ?  
                  VÃo thÃng 10 nÄm 2002, trang nhà cáa tá Äián bÃch 
khoa danh 
        tiáng Encyclopedia  Britanica ÄÄng mát tÃi liáu cáa Peter 
Hudis vá Marx 
        (Marx trong toÃn cáu hÃa - Marx in the mirror of globalisation), 
gái 
        Marx là  vá tiÃn tri cáa ToÃn Cáu HÃa Â. Hudis trÃch 
dán John 
        Micklethwait và Adrian Wooldridge, hai nhà biÃn táp cáa táp 
chà  The 
        Economist Â, phÃt biáu trong tÃc phám  A future perfect : the 
challenge 
        and hidden promise of globalisation Â, cho ráng quan Äiám cáa 
Marx vá Â 
        liÃn há toÃn cáu giáa cÃc quác gia  Äà mà tá nháng 
ván Äá Äát ra bái 
        toÃn cáu hÃa, tá cÃch ÄÃy 150 nÄm ! John Cassidy  trong mát 
bÃi bÃo nÄm 
        1977 âThe Return of Karl Marxâ (New Yorker) gái Marx là  Nhà 
tÆ tÆáng 
        vÄ Äái cáa tÆÆng lai  (the next big thinker), và trÃch 
dán mát nhà tÃi 
        phiát cao cáp cáa Wall Street, nhÆ sau : Â CÃng kinh doanh 
lÃu nÄm á 
        Wall Street, tÃi cÃng váng tin ráng Marx cà là Â. Francis 
Wheen, trong 
        âKarl Marx, a lifeâ, phÃt biáu ráng : Â CÃng nghiÃn cáu 
Marx, tÃi cÃng 
        nhán ra tÃnh chát háp thái mát cÃch khÃng thá tÆáng 
tÆáng ÄÆác cáa Ãng. 
        Nháng chuyÃn gia hay nhà chÃnh trá thái nay thÆáng tá 
hÃo là nháng nhà 
        tÆ tÆáng tián phong khi khÃng bá lá cÆ hái nÃo Äá 
bÃn Äán ván Äá thái 
        trang  toÃn cáu hÃa Â, mà khÃng biát ráng Marx Äà phÃn 
tÃch Äá tÃi nÃy 
        tá nÄm 1848 Â.  
        Thát ra, cà lá khÃng nÃn nhÃn nháng phÃn tÃch cáa Marx 
tá nÄm 1848, mà 
        nÃn nhÃn phÆÆng phÃp phÃn tÃch cáa Ãng. Ãp dáng hác 
thuyát Marx, á thá 
        ká 21, khÃng thá là sao chÃp nháng gà Marx Äà Äá ra vÃo 
cuái thá ká 19. 
        Ãp dáng hác thuyát Marx, á thá ká 21, là nái tiáp 
cÃng trÃnh nghiÃn cáu 
        cáa Marx, là áng dáng linh Äáng phÆÆng phÃp phÃn tÃch 
thác tái cáa Ãng, 
        và tá Äà Äá ra nháng dá kián vÆát lÃn thác tái, 
Äá, qua HÃnh Äáng, lÃm 
        chuyán ván trá lái bÃnh xe bián cháng bá ngÆng trá, 
ngà háu tham gia mát 
        cÃch à thác và sÃng táo vÃo Lách Sá.   
        Bán cà thá tá hái :  Tai sao tÃi lái bá cÃng phu tÃm 
tÃi bián há cho 
        Marx ? Â TÃi cÅng tá hái nhÆ váy. VÃ, mát buái sÃng 
ná, tÃi ÄÃ tÃm ra 
        cÃu trá lái, Äà là  : á mát trÃnh Äá rát khiÃm 
nhÆáng, tÃi cà mát cÃi gà 
        chung vái Ãng. Thát váy, cÅng nhÆ Marx, tÃi khÃng phái là 
ngÆái Marxiste 
        ! (7)                             
                                                                             
          NGUYáN HoÃi VÃn 
                                                                             
          7/4/2004 
        1)    www.decroissance.org
        (2)    Tu Bán Luán
        (3)    Marx et Engels â Etudes Philosiophiques âEd Sociales
        (4)    IdÃologie Allemande â Ed Sociales
        (5)   La Question Juive
        (6)    Benoit Duquesne - La France en Direct - Antenne 2 :15/1/1996
        (7)    Marx nÃi vái Lafargue :  TÃi, Karl Marx, khÃng phái là 
ngÆái 
        Marxiste  â ThÆ Engels gái Berstein   - 3/11/1882
          Â Copyright 2006 giaodiem.com 

Tran Ba Thien
Home: 26/11 Nguyen Van Dau street, Phu Nhuan District
HCMC, Vietnam
Tel: 848. 8434905, mobile: 0918183835
email: tranbathien@xxxxxxxxx

Other related posts:

  • » Nhung ngo nhan ve hoc thuyet Mac