Nhac Sen La Gi? Ai Nghe? Tai Sao Sen?

Nhaïc "seán" laø nhaïc gì? 




"Nhaïc seán": Ai nghe vaø vì sao goïi laø seán?

Coù leõ trong ñôøi baïn ñaõ hôn moät laàn "bò" ngöôøi khaùc bình phaåm: Sao maø 
"seán" quaù ñi! Khi baïn chæ vöøa môùi haùt moät caâu, thoát daêm ba tieáng 
hoaëc ngay caû boä ñoà baïn ñang maëc, böùc tranh baïn veõ, moùn quaø baïn 
choïn... cuõng coù theå bò coi laø "seán". "Seán" quaû laø muoân hình vaïn 
traïng, nhöng neáu caéc côù hoûi laïi: "Seán" laø gì ? thì e raèng ngöôøi vöøa 
bình phaåm cuõng... ngaéc ngöù vì khoâng theå giaûi thích moät caùch thoûa 
ñaùng. ÔÛ phaïm vi chuyeân ñeà naøy, chuùng toâi chæ xin laïm baøn veà "nhaïc 
seán" - moät thöïc theå luoân hieän höõu trong doøng chaûy aâm nhaïc maáy chuïc 
naêm qua... 



Taûn maïn veà nhaïc seán


Chöa coù moät quy ñònh "chuaån" naøo ñeå phaân bieät baûn nhaïc naøy thuoäc 
loaïi "seán", baûn kia khoâng "seán" nhöng khoâng bieát do ñaâu maø haàu nhö 
taát caû caùc baûn nhaïc ñöôïc saùng taùc tröôùc 1975 - nhaát laø nhöõng baûn 
coù ñieäu boleùro, rumba, ballade... ñeàu bò quy laø nhaïc seán (tieáng "seán" 
ñöôïc hieåu theo nghóa deø bæu, mæa mai, khinh thò...). Vaäy thì "seán" laø gì?


Theo yù kieán cuûa nhieàu laõo laøng trong giôùi ca nhaïc thì "seán" do chöõ 
sen (trong töø con sen: ngöôøi giuùp vieäc nhaø) ñoïc traïi maø ra. Tröôùc 
1954, chæ coù ôû mieàn Baéc môùi goïi "oâ sin" laø con sen, trong Nam goïi laø 
"ôû ñôï". "Seán" thöôøng laø nhöõng coâ gaùi queâ con nhaø ngheøo, ít hoïc 
phaûi ra tænh ôû ñôï, vì vaäy trình ñoä hieåu bieát cuõng khoâng cao. Do 
thöôøng giuùp vieäc cho chuû Taây hoaëc trong caùc gia ñình theo Taây hoïc neân 
caùc coâ ñöôïc caùc nhaø vaên, nhaø baùo coù oùc haøi höôùc theâm cho caùi teân 
"Marie" phía tröôùc ñeå trôû thaønh Mari-Seán. Sau 1954, "Mari-Seán" vaøo Nam. 
Daïo ñoù, nöôùc maùy chöa ñöôïc ñöa tôùi töøng nhaø, chieàu chieàu caùc Mari- 
Seán laïi tuï taäp quanh caùi maùy nöôùc (fontaine) ñeå höùng nöôùc gaùnh veà 
nhaø, töø ñoù laïi ñeû theâm caùi teân "Mari-Phoâng ten". Trong khi ñöùng chôø 
ñaày gaùnh nöôùc, caùc coâ thöôøng vui mieäng haùt vôùi nhau nhöõng caâu ñaïi 
loaïi nhö: "Anh ôi neáu moäng khoâng thaønh thì sao? Non cao, bieån roäng bieát 
ñaâu maø tìm." (Duyeân kieáp - Lam Phöông) hoaëc: "Chieàu nay coù phaûi anh ra 
mieàn Trung, veà thaêm queâ meï cho em veà cuøng..." (Quen nhau treân ñöôøng 
veà - Thaêng Long). Theá laø thaønh... nhaïc seán! Moät söï hình thaønh quaù 
ñoãi "mô hoà" neân cuõng khoù maø ñònh nghóa. Thoâi thì, heã loaïi nhaïc naøo 
maø caùc chò gaùnh nöôùc möôùn, caùc anh ñaïp xích loâ, thôï thuyeàn (goïi 
chung laø giôùi bình daân) khoaùi haùt thì... ñoù laø "nhaïc seán"! 


Haõy taïm baèng loøng "nhaïc seán" laø nhö vaäy, nhöng seõ thaät sai laàm khi 
quan nieäm "nhaïc seán" vôùi haøm yù khinh thò, cheâ bai bôûi trong doøng nhaïc 
bình daân naøy coù raát nhieàu tuyeät taùc maø chöa chaéc caùc nhaïc só doøng 
nhaïc "haøn laâm" ñaõ saùng taùc ñöôïc, nhö: Khuùc ca ngaøy muøa (Lam Phöông), 
Hoaøi thu (Vaên Trí), Xoùm ñeâm (Phaïm Ñình Chöông), Ai leân xöù hoa ñaøo 
(Hoaøng Nguyeân), Naéng chieàu (Leâ Troïng Nguyeãn), Ñöôøng xöa loái cuõ 
(Hoaøng Thi Thô), Nöûa ñeâm ngoaøi phoá (Truùc Phöông), Thöông hoaøi ngaøn naêm 
(Phaïm Maïnh Cöông), Naéng leân xoùm ngheøo (Phaïm Theá Myõ)... 


"Taïm baèng loøng" nhö ñaõ noùi ôû treân nhöng cuõng coøn coù khaù nhieàu 
ngöôøi "khoâng baèng loøng chuùt naøo" - hoï laø nhöõng ngöôøi laøm ra baøi 
haùt (nhaïc só) vaø nhöõng ngöôøi haùt (khoâng cöù gì phaûi laø ca só). Nhaïc 
só söøng soä: "Nhaïc cuûa tui ñöôïc roäng raõi quaàn chuùng haùt. Leân non, 
xuoáng bieån, len loûi vaøo taän hang cuøng ngoõ heïp, söùc "coâng phaù" nhö... 
soùng thaàn! Thöû hoûi "nhaïc haøn laâm" ñaõ coù söùc haáp daãn nhö theá chöa? 
Muïc ñích cuûa aâm nhaïc laø taïo ñöôïc söï ñoàng caûm ôû moïi taâm hoàn, nhaïc 
cuûa tui ñaõ ñaït ñöôïc ñieàu ñoù vaø coøn... hôn theá nöõa! Theá thì sao laïi 
goïi laø "nhaïc seán" ?". Ngöôøi haùt thì caûi chính: "Seán theá naøo ñöôïc. 
Ñoù laø loaïi nhaïc deã nghe, deã haùt vaø nhaát laø hôïp vôùi taâm traïng 
(tuøy thôøi ñieåm) cuûa toâi. Theá laø toâi thích, toâi haùt hoaøi: "Toâi vôùi 
naøng (coùc coùc coùc coùc) hai ñöùa (coùc coùc coùc coùc) nguyeän yeâu nhau 
(coùc coùc coùc coùc). Tha thieát töø ñaây (coïc coïc coïc coïc) cho ñeán (coïc 
coïc coïc coïc) ngaøy baïc ñaàu (coïc coïc coïc coïc)...". 


Xem ra, cuoäc tranh luaän veà "nhaïc seán" chöa chaéc ñaõ döøng laïi ôû ñaây !


Haø Ñình Nguyeân




Nhaïc só Vinh Söû: "Seán" laø do nhöõng ngöôøi baøy ñaët... "chaûnh" 


* Anh coù. töï haøo khi ñöôïc "phong" laø "Vua nhaïc seán" khoâng? Vaø theo anh 
"nhaïc seán" laø gì?





- Thuù thaät, cho ñeán baây giôø toâi cuõng khoâng bieát ai ñaõ "phong... vua" 
cho toâi, vaø "phong" töø bao giôø. Töï haøo aø? Bieát noùi theá naøo nhæ, 
nhöng roõ raøng chöõ "vua" laø... hôi bò hieám! Ñaõ laø vua laø... treân taát 
caû (cöôøi). Coøn veà töø "seán", toâi khoâng theå phaân tích. Vôùi toâi, 
khoâng heà coù "nhaïc seán" maø chæ coù nhaïc hay vaø nhaïc dôû maø thoâi 
(ñöông nhieân nhaïc hay môùi coù giaù trò). Neáu töø "nhaïc seán" laø duøng ñeå 
chæ doøng nhaïc daønh cho giôùi bình daân thì toâi chòu laém vaø toâi raát töï 
haøo khi ñöôïc roäng raõi quaàn chuùng haùt nhaïc cuûa mình. 


* Nhöng nhaïc cuûa anh cuõng phaûi "coù caùi gì ñoù" ngöôøi ta môùi "chæ maët, 
ñaët teân" raèng. "seán" chöù ?


- Tröôùc 1975, giôùi laøm nhaïc raát deã kieám tieàn. Tieàn taùc quyeàn moät 
baûn nhaïc coù khi mua ñöôïc chieác xe hôi, nhaïc só laïi ñöôïc "ñaët haøng" 
tôùi taáp, do vaäy môùi naûy sinh ra loaïi "nhaïc thò tröôøng". Giai ñoaïn naøy 
toâi cuõng coù saùng taùc caùc ca khuùc nhö: Nhaãn coû cho em, Yeâu ngöôøi 
chung vaùch, Traû nhaãn kim cöông... Coù theå töø loaïi nhaïc naøy maø ngöôøi 
ta goïi laø "nhaïc seán" cuõng neân. Sau 1975, "e" nhaïc cuûa toâi coù tính 
chaát daân gian, mang aâm höôûng coå nhaïc (3 Nam, 6 Baéc), chaúng haïn caùc 
nhaïc phaåm: Tình ngoaïi, Baèng loøng ñi em, Ñeå toùc naøng nguû yeân, Qua ngoõ 
nhaø em, Laøm daâu xöù laï, Nhaønh caây tröùng caù... Caùi ñeïp cuûa queâ höông 
mình sao mình laïi khoâng ngôïi ca, toân vinh maø laïi deø bæu laø... "seán" ! 
Toâi nghó tröø nhöõng ngöôøi baøy ñaët "chaûnh", coøn thì baát cöù ai coù tinh 
thaàn daân toäc ñeàu yeâu meán doøng nhaïc tröõ tình queâ höông.


* Vaø anh vaãn trung thaønh vôùi khuynh höôùng saùng taùc nhaïc bình daân ñaïi 
chuùng ?


- Taïi sao khoâng? Ñoù laø "e" nhaïc sôû tröôøng cuûa toâi vaø toâi vaãn trung 
thaønh vôùi khuynh höôùng saùng taùc ñoù cho ñeán baây giôø. Coâng chuùng bình 
daân ñoùn nhaän nhaïc cuûa toâi moät caùch nhieät tình thì toâi cuõng phaûi coù 
nhieäm vuï vieát nhaïc phuïc vuï giôùi bình daân. Toâi ñaõ töøng noùi: "Bao 
giôø nöôùc mình giaøu, khoâng coøn ngöôøi ñaïp xích loâ, thôï hoà, oâ sin... 
luùc ñoù toâi seõ vieát... nhaïc sang" (cöôøi). Maø nhaïc cuûa toâi cuõng 
"phaùt trieån" ra taän Haø Noäi laän ñoù. Vöøa roài toâi ra ngoaøi ñoù, ñöôïc 
anh em tieáp ñoùn nhieät tình laém. AØ, coøn chuyeän naøy nöõa, ca khuùc 
Phöôïng Saøi Goøn cuûa toâi ñöôïc Ñaøi Truyeàn hình TP.HCM traû taùc quyeàn 
ñeán... 9 trieäu! Vaäy thì haø côù gì laïi phaûi "chuyeån toâng" trong saùng 
taùc. 


Traàn Coâng Baûo Anh (26 tuoåi, ôû ñöôøng Traàn Vaên Ñang, P.9, Q.3 - TP.HCM): 
"Toâi ñaëc bieät yeâu thích doøng nhaïc tröôùc 1975 (maø trong ñoù coù raát 
nhieàu baøi haùt bò cho laø "seán") vì ñoù laø nhöõng baûn nhaïc coù hoàn, ñaày 
yù nghóa vaø taâm traïng. Töø ñoù, toâi naûy ra yù töôûng söu taàm loaïi nhaïc 
naøy. Hieän nay boä söu taäp cuûa toâi ñaõ coù 1.776 baûn nhaïc tôø vaø khoaûng 
maáy chuïc tuyeån taäp (taát caû ñeàu ñöôïc in tröôùc 1975). Nhöng toâi khoâng 
phaûi laø tröôøng hôïp caù bieät maø hieän nay ñang roä leân phong traøo söu 
taàm nhaïc cuõ cuûa nhieàu baïn treû nhö toâi". 


Ñaïo dieãn Traàn Ngoïc Phong: "Toâi laø ngöôøi raát thích haùt nhaïc bình daân 
ñaïi chuùng (thöïc ra boleùro cuõng laø moät loaïi nhaïc sang). Moät nhoùm baïn 
höõu ngoài nhaäu beân væa heø, chuyeàn tay nhau ly röôïu coù caây ñaøn guitar, 
haùt nhaïc boleùro thì thaät laø... tôùi beán! Ñoù laø moät doøng nhaïc ñaày 
tính töï söï, caùm caûnh veà thaân phaän, veà caùi ngheøo vaø caû chuyeän... 
thaát tình! Theo toâi, khoâng coù baøi haùt naøo laø "seán" caû maø chæ coù 
caùch theå hieän taâm traïng neáu noù "laâm ly, bi thieát" thì ngöôøi ta cho 
laø "seán". Thí duï baøi Ñôøi toâi coâ ñôn, neáu ñöôïc haùt moät caùch nghieâm 
chænh thì raát deã lay ñoäng hoàn ngöôøi nhöng neáu reân ræ, eøo uoät thì... 
seán laø caùi chaéc!".

H.Ñ.N (thöïc hieän)





Huyeàn Nga (thöïc hieän)


Seán laø gì? Taïi sao? Nhö theá naøo?


Giaùo sö Ngoân ngöõ hoïc Cao Xuaân Haïo: "Theo toâi, goác cuûa töø "seán" phaûi 
baét ñaàu töø chöõ "sen" trong nghóa con sen, laø ñöùa ôû, con ôû. Xuaát phaùt 
cuûa töø naøy ôû mieàn Baéc, thôøi kyø Phaùp thuoäc vaøo nhöõng naêm 1930 - 
1945; coù theå xem laø thôøi cuûa Lyù Toeùt vaø Xaõ Xeä, cuûa vaên chöông Töï 
Löïc Vaên Ñoaøn. Töø "sen" ñoïc traïi thaønh "seán" bôûi söï khinh bæ, laø 
taàng lôùp thaáp, vaên hoùa keùm. Coøn neáu öùng duïng vaøo vaên chöông, ngheä 
thuaät thì aùm chæ khaåu vò thaáp heøn, ít coù giaù trò. Baøn rieâng veà chöõ 
"seán" trong "nhaïc seán", toâi nghó nghóa goác cuõng vaäy, khoâng thay ñoåi 
nhieàu laém". 


Dòch giaû Nhaät Chieâu : "Toâi nghó nhaïc seán laø moät boä phaän cô baûn trong 
ñôøi soáng aâm nhaïc daønh cho ñoái töôïng thöôûng thöùc bình daân, khoâng theå 
thieáu. Khoâng chæ VN maø raát nhieàu nöôùc ñeàu coù loaïi hình giaûi trí daønh 
rieâng cho ñoái töôïng ñoâng ñaûo naøy. Trong raát nhieàu "tình huoáng" cuoäc 
soáng, tình côø "laïc vaøo" toâi laïi thaáy nhieàu ca töø cuûa nhaïc seán raát 
coù lyù (!). Söï thaät laø chöa coù ai buoàn nghe nhaïc seán maø cheát caû 
nhöng ñaõ coù nhieàu tröôøng hôïp thöôûng thöùc "vaên hoùa" cao caáp laïi töï 
töû ví duï nhö tröôøng hôïp taùc phaåm Nhöõng noãi ñau cuûa chaøng Goet-thô 
cuûa Gôùt. Noùi vui, theo toâi, nghe nhaïc seán cuõng nhö maëc aùo chim coø, 
khoâng haïi ai". 


Hoïa só Trònh Cung : "Trong tranh vaãn coù "seán" chöù! Ví duï nhö tranh cuûa 
hoïa só Leâ Trung tröôùc ñaây. OÂng thöôøng veõ phuï nöõ ngöïc troøn, maëc aùo 
baø ba ñoäi khaên hoaëc noùn raát Saøi Goøn. Noùi chung laø bình daân. Nhöng 
chaân dung caùc nhaø vaên nhö Hoà Bieåu Chaùnh, baø Tuøng Long... cuûa oâng thì 
vaãn ñaày caù tính. Nhieàu ngöôøi nhôù ! "Nhaïc seán" thöôøng taäp trung vaøo 
ñieäu boleùro. Theo toâi, ngoaøi tính moøn, ñôn ñieäu, boleùro coù öu ñieåm laø 
raát thích hôïp vôùi gioïng nam cuûa caùc ca só Saøi Goøn. Caùc nhaïc só nhö 
Lam Phöông, Hoà Ñình Phöông, Thanh Sôn... laø nhöõng caùi teân ñöôïc bieát ñeán 
töø "nhaïc seán". Noùi khoâng quaù, "nhaïc seán" raát ñaëc tröng cho ñôøi soáng 
thò daân". 


Ñoâng Döông (ghi)


Ca só noùi gì veà "nhaïc seán" ?


Ca só Höông Lan: AÂm nhaïc coù nhieàu doøng khaùc nhau: nhaïc daân ca, nhaïc 
tröõ tình..., nhöng khoâng coù doøng nhaïc seán. Toâi khoâng bieát nhöõng 
ngöôøi hay duøng töø seán ñeå cheâ moät baøi naøo ñoù, hoï coù hieåu "seán" laø 
gì hay khoâng; hay caùi gì khoâng thích thì ñeàu cho laø "seán". Cuõng nhö töø 
"caûi löông" vaäy, ñoù laø moät loaïi hình ngheä thuaät, sao moïi ngöôøi coù 
theå tuøy tieän söû duïng moãi khi muoán cheâ caùi gì ñoù (sao seán quaù, sao 
caûi löông quaù). Toâi xem ñoù laø söï choïc gheïo, coi thöôøng vaø nhuïc maï 
raát teä haïi, neáu khoâng noùi laø voâ vaên hoùa. Nhöng ñoù laø khaùn giaû 
cheâ. Ñaùng buoàn hôn, ngay caû ngöôøi trong giôùi cuõng noùi nhö vaäy. Caùc em 
duø coù noåi tieáng ñeán ñaâu, haùt nhaïc sang theá naøo thì cuõng ñöøng neân 
coi thöôøng caùc loaïi nhaïc khaùc . 


Ca só Ngoïc Sôn: Ñaùng ngaïc nhieân laø nhaïc treû, nhaïc pop hieän ñaïi ñoâi 
khi cuõng bò ngöôøi nghe "lieät" vaøo haøng "seán" (vì hoï khoâng thích). 
"Seán" laø hình thöùc aùp ñaët, vaø nhöõng ngöôøi noùi töø naøy thöôøng hieåu 
"seán" laø nhaø queâ, laø ngheøo; chaúng leõ nhaø queâ hay ngheøo laø coù toäi, 
laø bò cheâ? Coù "queâ" thì môùi phaân bieät ñöôïc vôùi "tænh" chöù! Maø toâi 
cuõng coi mình vaø aâm nhaïc cuûa mình laø seán ñaáy, hay neáu ai coù noùi toâi 
seán, toâi caøng thích; vì toâi luoân ñöùng veà phía ngöôøi daân lao ñoäng 
ngheøo - hoï cuõng thöôøng bò goïi laø seán khi hay nghe loaïi nhaïc tình caûm 
öôùt aùt, vaø toâi luoân baûo veä loaïi nhaïc ñoù. 


Ca só Thuøy Trang: Ngöôøi ta hay duøng töø "seán" khi noùi ñeán nhöõng ca khuùc 
tröõ tình uûy mò. Nhöng lôøi cuûa nhieàu baøi nhaïc treû baây giôø nghe coøn... 
(neáu ñöôïc noùi) seán hôn doøng nhaïc toâi ñang haùt. Nhieàu ngöôøi vaãn cho 
raèng nhaïc treû mang tính thò tröôøng, nhöng thöïc teá chæ toàn taïi moät 
thôøi gian naøo ñoù; coøn nhaïc queâ höông, tröõ tình, maø bò goïi laø seán, 
thì vaãn soáng maõi ñoù thoâi. AÂm nhaïc nhö moät moùn aên tinh thaàn, maø 9 
ngöôøi 10 yù, laøm sao chieàu heát ñöôïc! Cho ñeán giôø naøy, toâi vaãn raát 
töï tin khi haùt loaïi nhaïc maø toâi ñaõ choïn. 


Ca só Quang Duõng: Toâi khoâng heà phaân bieät sang - seán, quan troïng laø ca 
só haùt nhö theá naøo ñeå lay ñoäng ñöôïc caûm xuùc cuûa ngöôøi nghe. Coù 
nhöõng baøi bò cho laø seán nhöng toâi vaãn choïn ñeå haùt laïi (nhö baøi 
Thaønh phoá möa bay cuûa ca só Tuaán Vuõ), theo caùch cuûa mình, vaø vaãn ñöôïc 
ñoùn nhaän. Maø nhaïc bò quy vaøo seán vaãn coù choã ñöùng trong loøng khaùn 
giaû suoát maáy chuïc naêm nay. Chò Höông Lan laø moät thaàn töôïng cuûa toâi, 
vaø toâi thöôøng nghe nhöõng baøi nhaïc queâ höông tröõ tình cuûa chò. 


N.Vaân (ghi)






Seán maø khoâng seán, khoâng seán maø seán 


Sang hay seán ?




















Nhaø thô Ñoã Trung Quaân (bìa traùi) trong moät chöông trình ca nhaïc - aûnh: 
C.T.V


"Noùi chuù ñöøng giaän, baøi Phöôïng hoàng phoå thô cuûa chuù seán chaûy 
nöôùc", chaøng trai 20 tuoåi toùc tai kieåu hip-hop noùi thaúng thöøng. Toâi, 
ngöôøi vieát xem chöøng ñeà taøi haáp daãn neân cuõng ñeà nghò thaúng thöøng 
theo kieåu "nhöõng noát nhaïc vui": "Môøi baïn noùi". Vaø toâi ñaõ laéng nghe. 
Ra laø theá ! Theá heä treû 8X hoâm nay khoâng theå tin noåi, khoâng theå chaáp 
nhaän noåi coù moät gaõ naøo ñoù traïc tuoåi mình suoát moät naêm daøi ngoài 
caïnh baøn, hoïc cuøng lôùp ñeå yù coâ baïn gaùi maø vaãn cöù: "baøi thô coøn 
trong caëp... giöõa giôø chôi mang ñeán laïi mang veà...". Nhaùt gaùi ñeán 
theá, "yeáu" ñeán theá thì "seán" laø caùi chaéc. Baây giôø, chæ caàn moät cuù 
nhaén tin chôùp nhoaùng laø aleâ haáp! Ra caø pheâ hoäp ngoài ngay. Yeâu aø? 
Toû tình aø? Ñaây, nhanh goïn leï: "Anh laø number one, vöøa ñeïp trai laïi 
vöøa deã thöông...". Khoâng yeâu nöõa cuõng chaúng sao: "thaø nhö theá, thaø 
raèng nhö theá...", "khoâng yeâu heát tình coøn nghóa...". Ñôõ loâi thoâi, ñôõ 
maát thì giôø, khoûi mang tieáng "seán".


Vaäy laø roõ! Chæ môùi 2 thaäp nieân thoâi, Phöôïng hoàng cuûa Vuõ Hoaøng töøng 
laøm thoån thöùc bao nhieâu theá heä nay ñaõ trung nieân. Hoùa ra vuï "nhaùt 
gaùi" coù voâ khoái ngöôøi gioáng nhö gaõ nhaø thô hoï Ñoã. Ngöôøi baïn U60 
cuûa toâi gaàm leân: "Noù daùm noùi theá aø? AÂm nhaïc cuûa tuïi noù nghe tai 
naøy loït qua tai kia, coù ai nhôù noåi moät caâu khoâng chöù?...". Toâi can 
raèng ñöøng noåi noùng, theá heä khaùc nhau laø taát yeáu. Cuõng neân laéng 
nghe yù kieán khaùc vôùi mình chöù. Nhaïc só Vuõ Hoaøng coù buoàn khoâng? Toâi 
thì khoâng, toâi caàn nghe yù kieán cuûa nhöõng 8X hoâm nay. 


Seán hay sang ?


Vaäy, caùc baïn treû. Toâi taïm tieáp nhaän nhöõng ca khuùc soâi ñoäng, töng 
böøng hoâm nay cuûa caùc baïn laø sang nheù. Toâi chæ keå moät caâu chuyeän 
cuõ, chuyeän cuûa moät ngöôøi ñaõ töøng coù thôøi tuoåi treû.


Thuôû aáy, toâi nghe Phaïm Duy, Trònh Coâng Sôn, Ngoâ Thuïy Mieân... toâi cuõng 
ñaõ töøng cöôøi vaøo nhöõng baøi haùt boleùro: "Möa öôùt laïnh trong ñeâm... 
Ñöùng beân theàm ga vaéng. haét hiu ngoïn ñeøn vaøng em tieãn anh.". Toâi töøng 
bóu moâi: "Gaùc laïnh veà khuya côn gioù luøa. traêng gaày nghieâng boùng caøi 
song thöa. nhôù ai maø aùnh ñeøn hiu haét. gaùc troï buoàn ñôn coâi, phoá nhoû 
vaéng theâm moät ngöôøi." vaø taát nhieân seõ laéc ñaàu khi nghe: "ñôøi toâi 
coâ ñôn neân yeâu ai cuõng coâ ñôn.", "anh ngheøo neân khoâng nhaãn kim cöông, 
taëng em nhaãn coû bình thöôøng.". Vaø theâm nöõa, moät ca khuùc khoâng sang 
duø chöa chaéc seán: "Loøng meï bao la nhö bieån Thaùi Bình daït daøo... tình 
meï eâm aùi nhö ñoàng luùa chieàu rì raøo. lôøi ru man maùc eâm nhö saùo dieàu 
rì raøo. tieáng ru eâm ñeàm meï hieàn naêm thaùng trieàn mieân." vaân vaân vaø 
vaân vaân... - nhöõng ca khuùc lôøi leõ khoâng aån duï töôïng tröng, khoâng 
trieát hoïc cao sieâu chæ ñöôïc xeáp vaøo loaïi bình daân hay goïi laø seán 
cuõng ñöôïc.


Ta haõy thöû laøm moät söï saép xeáp nho nhoû: ñaët nhöõng ca töø seán aáy beân 
caïnh nhöõng ca töø ñöôïc goïi laø sang. 


Quaû thaät, theá giôùi trong thôøi ñaïi ta ñang soáng ñaõ trôû neân nhoû heïp, 
ñôøi soáng soâi ñoäng, nhòp soáng nhanh, tieän nghi, phöông tieän vaät chaát 
nhieàu. Caùch soáng, caùch nghó cuõng ñaõ khaùc thì aâm nhaïc chaúng caàn phaûi 
cöù laø boleùro, thaønh ngöõ chæ nhaïc seán môùi laø seán. Ngay ñeán: "Traû 
laïi em yeâu khung trôøi ñaïi hoïc...", "Em tan tröôøng veà. anh theo Ngoï 
veà... chaân anh naëng neà, loøng anh nöùc nôû.", roài: "Göûi gioù cho maây 
ngaøn bay. göûi böôùm ña tình veà hoa." vaø "Ñeâm qua mô daùng em ñang oâm ñaøn 
dìu muoân tieáng tô" trong caùch suy nghó nhanh goïn leï, hieäu quaû hoaëc 
khoâng hieäu quaû cuûa soá ñoâng nhaïc só treû, moät boä phaän ngöôøi nghe treû 
thì hoâm nay, nhöõng Phaïm Duy, Nguyeãn Vaên Tyù, Ñoaøn Chuaån - Töø Linh,... 
ñeàu thaønh seán taát taàn taät chöù coøn gì nöõa.


Bao nhieâu thaäp nieân troâi qua, ngöôøi ta thöôøng quan nieäm seán laø duøng 
cho bình daân, laø noâng thoân, laø ngoaïi oâ ñeøn vaøng hiu haét... Thaät vaäy 
khoâng? Ñuùng theá khoâng? Ngöôøi vieát khoâng daùm keát luaän, chæ thaáy raèng 
coù voâ khoái ngöôøi "con nhaø giaøu hoïc gioûi" haún hoi, coù baèng caáp haún 
hoi, ôû ngay giöõa loøng thaønh phoá röïc saùng haún hoi, cöù baät karaoke leân 
laø nhaïc seán ñaáy thoâi! Maø "seán" khoâng chöøng ñaõ trôû thaønh "sang" maát 
roài. Ai daùm baûo chæ daønh cho ngöôøi bình daân nöõa naøo.


Ñoã Trung Quaân

Other related posts: