[SMCC] Ngay le va cong dong

 
 Ngày L? Và C?ng D?ng
Hamvas Béla  
 
  
 
   
( Trích trong ti?u lu?n tri?t h?c: câu chuy?n vô hình)
 

1.
Cách dây m?i kho?ng m?t tram nam tru?c, m?t vài nhà tho và m?t vài nhà tu tu?ng 
b?t d?u tuyên b?, d?i s?ng là dau kh?.
 

Di?u d?y d? này cu rích và dáng ng?c nhiên. Nh?ng k? d?u tiên nêu v?n d? : 
Byron, Leconte de Lisle, Schopenhauer, Poe, Kierkegaard, Baudelaire nh?c l?i 
nh?ng gì ngu?i Trung Hoa c?, ngu?i ?n, ngu?i Ai c?p, ngu?i Hy l?p, ngu?i Thiên 
chúa giáo c? dã nói. 
 

Di?u d?y d? này nhanh chóng lan truy?n, xé rách t? toi cái quan ni?m d?i là 
ni?m vui. Ngày nay ph?n l?n m?i ngu?i d?u rõ, ch?ng có lý do gì d? ta tin r?ng 
cu?c d?i là s? th?t, là cái d?p, cái t?t, cái thánh thi?n, là ni?m vui.
 

S? vi?c không ph?i ? ch?, các n?p nhan xu?t hi?n trên m?t ta nhu c?a ngu?i 
Trung Hoa cách dây nam nghìn nam; cung không ph?i ? ch? ta dã b? h?nh phúc hành 
 h?; m?t ta m?, trí óc ta m?t m?i, lung ta còng xu?ng, và ta b?t d?u chán 
chu?ng, buông th? r?i ch?t, nhu nh?ng ngu?i Hy l?p, ngu?i ?n, ngu?i Thiên chúa 
giáo c?.
 

Bàn tay c?a bà c? già xuong x?u, chai s?n, khô héo run r?y không ph?i vì lao 
d?ng nhi?u. D?y là bàn tay gio v? phía ni?m vui. Khuôn m?t chua bao gi? t? ra 
chân thành m?t cách c?m d?ng d?n th?. Nhìn bàn tay ?y th?c th? l?c quan nh?t 
c?a cõi nhân gian cung ph?i gi?t mình.
 
Suy cho cùng, bàn tay c?a chúng ta d?u s? tr? thành th?, m?t bàn tay già nua 
t?i nghi?p, bu?n bã, m?t m?i, cô don. Không cách nào giúp, thay d?i cung không. 
Di?u duy nh?t con ngu?i có th? làm nhu Doxtoiepxki, ph? ph?c và rên r?: không 
ph?i tru?c nguoi, mà tru?c toàn b? s? dau kh? c?a nhân lo?i!
 

Khi cách dây m?t tram nam, m?t l?n n?a ngu?i ta nh?n ra cu?c d?i là dau kh?, 
nhung  không nghi thêm ra di?u gì khác ngoài bàn tay c?a bà c? già. Và tình th? 
t? b?y d?n nay ch? thay d?i ? ch?, m?t b? ph?n nhân lo?i khang khang bám vào 
ch? nghia l?c quan. H? c? g?ng tin vào ?o ?nh cu?c s?ng là ni?m vui.
 

B? ph?n nh? bé khác c?a loài ngu?i- khi nhìn th?y bàn tay c? già- ch?t hi?u ra 
s? th?t th?i c? d?i, hi?u ra tu tu?ng c?a tri?t h?c ?n d?, c?a bi k?ch Hy l?p, 
c?a tôn giáo Ai c?p, c?a tinh th?n Thiên chúa giáo. 
 

S? ph?n c?a con ngu?i lo l?ng nhu m?t s?i tóc tru?c v?c th?m dáng s? và d?y r?y 
nh?ng v?n d? den t?i, d?i s?ng qu? là m?t s? kh?ng khi?p.
 

2.
Nh?ng k?  ph? nh?n dau kh? c?a d?i s?ng b?ng l?i, dành l?y hành d?ng c?a h? ra 
d? ch?ng minh. B?ng cách, dùng toàn b? s?c l?c c?a mình chi?n th?ng s? dau kh?. 
 

Xét v? phuong di?n cá nhân con ngu?i có th? t? bò ra kh?i s? dau kh?. 
 

Không nh?t thi?t ph?i nghi d?n vi?c theo th?i gian ngu?i ta dã nghi ra bao 
nhiêu công c? d? ch?ng l?i s? dau kh?, và ngu?i ta b?o v? nhau nhu th? nào d? 
có th? cào c?u du?c chút ít ni?m vui. 
 

M?t trong nh?ng công c? nhu th? tru?c h?t là n?n kinh t?. ? dây có d?  ch?ng 
lo?i và gi?i tính c?a s? hu?ng th?. R?i d?n các th? lo?i nhân sinh quan khác 
nhau d? con ngu?i có th? ru ng? mình trong ?o tu?ng m?t cách d? ch?u. Toàn b? 
nh?ng s? v?t s? vi?c này d?u ? m?c d? th?p, thông thu?ng và t?m phào.
 

Nhung có nh?ng phuong cách cao hon và khó hon, khi con ngu?i t? rút mình ra 
kh?i n?i dau kh? và tìm cách ch?ng d? l?i nó. M?t s? nhánh nh?t d?nh c?a joga 
phuong dông làm du?c di?u này. 
 

N?u m?t k? nào d?y tích luy kinh t?, ho?c th? mình vào các d?ng hu?ng th?, ho?c 
xây d?ng m?t ?n náu th? gi?i quan, k? dó th? m?t cách vô th?c tránh né s? dau 
kh?.
 

Còn các d?ng joga khác nhau l?i tr?c ti?p tránh dau kh? m?t cách có ý th?c. 
B?ng cách: v?i th? k? lu?t thu?ng xuyên b?t kh?i b?n thân mình nh?ng th? làm 
mình dau. 
 

Nhung cho dù phuong pháp t?m thu?ng và vô th?c, cho dù phuong pháp cao c?p và 
có ý th?c, k?t qu? v?n ch? là m?t: con ngu?i nâng mình lên kh?i s? s?ng dau kh? 
và d?t t?i tr?ng thái h?nh phúc.
 

Ai cung bi?t, di?u này không ph?i không làm du?c. Và ai cung bi?t, ta t? do làm 
di?u dó. Nhung m?t trong nh?ng n?i nguy hi?m c?a s? vi?c này không ph?i ? do?n 
cu?i mà chính ? do?n gi?a các tình hu?ng.
 

Truy?n thuy?t k? r?ng có b?n nhà thông thái c?u nguy?n d?n ch?ng nào x?y ra 
di?u h? mong th?a mãn thì thôi: lên thiên du?ng cùng nh?ng k? dã du?c c?u r?i. 
H? có th? ? c? ngày v?i nh?ng k? h?nh phúc, t? lúc bình minh lên d?n khi m?t 
tr?i l?n h? có th? n?m tr?i mùi v? thiên du?ng.
 

K? thông thái d?u tiên không ch?u du?c tr?ng thái này và lan ra ch?t; k? th? 
hai m?c ch?ng r?i lo?n tâm th?n; k? th? ba khóa trái ?n tu?ng này vào b?n thân 
và gi? d?c quy?n ni?m h?nh phúc dã giành gi?t du?c cho d?n h?t d?i. Ch? k? 
thông thái th? tu b? di m?t cách lành l?n khi s? d?ng nh?ng gì nhìn th?y giúp 
d? nh?ng k? tìm d?n mình.
 

T? vòng tròn c?a dau kh? ai n?y d?u t? do bu?c ra, nhu h? mu?n, và tìm cách d?t 
du?c h?nh phúc. Nhung ai t?ng ki?m ch?ng th? gi?i du?c c?u r?i, m?t ph?n tu 
trong s? h? không ch?u n?i ?n tu?ng này và b? nó tiêu di?t. 
 

Ngày nào ta cung nhìn th?y m?t k? g?c ngã và ch?t ngay ngu?ng c?a thiên du?ng. 
M?t ph?n tu khác tâm th?n v?t vu?ng. D?y r?y nh?ng k? n?a diên khùng nhu v?y. 
Còn m?t ph?n tu th? ba khóa h?nh phúc vào b?n thân mình, ch? dành cho riêng 
mình, và không bao gi? cho ai khác.
 

3.
Ngu?i d?i k?, m?t ông vua g?i s? gi? d?n Delphoi d? c?u kh?n thu?ng d?. Câu tr? 
l?i mang v? nhung không th?a mãn du?c vua cha. Vua nghi ng? và không tin. Ngài 
c?n ch?ng c?. 
 

Ngài quy?t d?nh th? thu?ng d?, ngài g?i s? gi? khác d?n noi c?u nguy?n và d?t 
câu h?i: nhà vua dang làm gì dúng giây phút câu h?i này du?c th?nh c?u thu?ng 
d?? Câu tr? l?i nhu sau: nhà vua dang ? trong phòng c?a mình và dang an. Vua 
tin ngay l?p t?c. B?i dúng là nhu v?y.
 

Câu tr? l?i không khó khan gì. K? nào d?y lòng nghi ng?, phân vân c? v?i t?n 
d?c chúa tr?i, mu?n b?ng ch?ng trên h?t, k? dó ch?c ch?n ng?i m?t mình trong 
can phòng c?a h?n và an. 
 

H?n là k? th? ba trong s? các nhà thông thái d?o thiên du?ng. H?n gi? l?i t?t 
c? cho mình, ch? cho m?i b?n thân, h?n khóa h?n trong phòng, an m?t mình và ch? 
cho mình, không mu?n k? khác nhìn th?y c? c?nh mình dang an- Manu dã nói: k? 
nào ch? n?u cho b?n thân mình, k? ?y dã ph?m di?u c?m.
 

4.
Ch? nhà thông thái th? tu ch?u du?c ni?m h?nh phúc.
 

B?i kinh t?, ni?m vui, tri th?c, tài nang có th? t? do thu lu?m, nhung th?t 
kh?n kh? cho k? nào không d? m?nh d?i v?i nh?ng th? dó. Ho?c s? có k? ch?t, 
ho?c có k? phát diên, ho?c bo bo gi? l?y ch? cho mình. Ánh sáng c?a vu?n thiên 
du?ng trong nh?ng th? dó s? bi?n thành bóng t?i. K? ch?u du?c ni?m h?nh phúc là 
k? bi?t phân phát. Ánh sáng ch? bi?n thành s? phù h? v?i k? dem cho ngu?i khác.
 

B?i khi dua ti?n chúng ta, D?NG QUY?N L?C ti?n ta lên du?ng và b?o: ta giao 
t?ng con ngu?i cho con, con hãy giúp d? h?, hãy cho h? an, cho h? qu?n áo, hãy 
cham sóc h? nhu cham sóc b?n thân con, d?ng d? h? roi vào bóng t?i. Cái con 
ki?m du?c, cái con d?t d?n, cái con bi?t, cái con tr?i qua, hãy chia x?. 
 

C? th? gian là c?a con. Con t? do l?a ch?n t? t?ng viên dá d?n t?n b?u khí 
quy?n. Hãy nh?n th?c, hãy chinh ph?c, không ai c?m doán con, nhung th?t kh?n 
kh?, n?u con ch? gi? cho riêng mình. Cái con không chia x? cho ngu?i khác, n?u 
là vàng s? bi?n thành bùn, n?u là ánh sáng thiên th?n s? bi?n thành l?i nguy?n 
r?a, n?u là n?i say mê s? bi?n thành cái ch?t. 
 

Ta tha th? cho con nhu v?i t?t c? m?i ngu?i : con ch?u trách nhi?m v? t?t c? 
nh?ng ai s?ng cùng con, con ph?i trang tr?i t?ng d?ng xu nh? con dã tiêu cho 
mình, trang tr?i toàn b? ni?m vui con dã dành riêng cho mình, trang tr?i toàn 
b? nh?ng kho?nh kh?c h?nh phúc con dành riêng cho b?n thân, thôi, con hãy lên 
du?ng, hãy s?ng, b?i toàn b? th? gian là c?a con.
 

5.
K? thông thái th? tu hi?u m?nh l?nh c?a sacra dies. Ngày Thu?ng Nh?t thiêng 
liêng là khi các s? vi?c d?n và di n?i ti?p nhau m?t cách bình thu?ng, don gi?n 
và trong lành nhu m?t ng?m nu?c. 
 

D?i di?n v?i th? gi?i c?a nh?ng ý tu?ng thiêng liêng là th? gi?i không ý tu?ng. 
C?ng r?n, bình th?n, không lãng m?n. Không có ch? cho dau kh? l?n anh hùng ca. 
Không lý tu?ng. Thô thi?n m?t cách thiêng liêng.
 

Trên th? gian r?t ít k? hi?u du?c tính ch?t th?n tho?i nh? bé và bình thu?ng 
c?a ngày thu?ng nh?t, d? hi?u, sáng d?y r?a ráy, chu?n b? b?a an, v?i vã di 
làm, b?c b?i cáu k?nh có nghia là gì- m?t cách t? ng?t, máy móc, d?u d?u, t?nh 
táo và không v? v?t d?n m?c dáng ng?c nhiên
 

Ch? r?t ít k? bi?t r?ng cái x?y ra trong m?t ngày trên du?ng ph?, ? nhà, trong 
c?a hi?u, ? noi làm vi?c không gì khác ngoài cái hàng th? k? nay x?y ra trên 
th? gian này.
 

 C?n, d? con ngu?i nh?n ra tính ch?t c?ng d?ng thánh th?n thu?ng ngày và ch?t 
th?n tho?i t?nh táo, c?n không bi?t m?t m?i, không du?c phép tê d?i, m?t tích 
t?c cung không du?c bu?n chán; không du?c th? th?i gian ra kh?i bàn tay. Luôn 
luôn có lý do d? c?m thông, ng?c nhiên, d? giúp d?, d? cu?i. D?c h?nh c?a th?n 
tho?i chính là s? t?nh táo.
 

6.
Theo John Cowper Powys b?c thày c?a ngh? thu?t cô don, ta nên b? trí cu?c s?ng 
nhu cái gì c?a hoàng d? thì tr? hoàng d?, cái gì c?a c?ng d?ng thì tr? c?ng 
d?ng, vì: ch? sau d?y con ngu?i m?i thu tóm du?c quy?n cô don. 
 

M?t s? th?i gian nh?t d?nh b?t bu?c ph?i lao d?ng, m?t cách l?nh lùng, b?i vì 
c?n, vì s? tôn tr?ng, vì không th? nh?n không b?t k? cái gì. Dây là kho?ng th?i 
gian b? m?t, b?i vì ch? sau dó cu?c s?ng th?t s? m?i b?t d?u. H?nh phúc là vi?c 
riêng. Hãy di ra b? bi?n, hãy d?o choi, ng?i xu?ng nh?ng t?ng dá, và ng?m nh?ng 
con h?i âu!
 

? dây có m?t s? tuong ph?n: s? ph?n con ngu?i có v? nhu có hai c?c kh? nang, 
m?t là cho b?n thân k? cô don, k? ngoài mình ra ch?ng mu?n gì khác, ch? s?ng 
cho mình, n?u cho mình. Còn k? kia vì c?ng d?ng, k? khoác cây thánh giá c?a t?p 
th? lên vai, ch? s?ng vì ngu?i khác. K? cô don coi thu?ng k? s?ng cho c?ng 
d?ng, k? vì c?ng d?ng k?t t?i k? cô don.
 

N?u ? dâu d?y, thì ? dây, trong s? tuong ph?n này con ngu?i ph?i d?i di?n v?i 
ngày thu?ng nh?t không chút cung kính th?n thánh. Ngày thu?ng nh?t d?y ta  
không có s? tuong ph?n này. Con ngu?i vô ích t? hành h? mình cùng nó. R?t ít 
ngu?i tham gia s? bi?u duong vi?c D?NG QUY?N L?C  ch?p nh?n s? t? b?  hoàn toàn 
cái cá nhân. K? nào nh?n th?c ra: ch?ng ma nào c?n d?n s? ph? nh?n b?n thân, 
c?n d?n hành d?ng vác th?p t? lên vai vì nhân lo?i c?a nó, k? dó t? qu?ng di 
bi?t bao nhiêu s? phi?n nhi?u vô ích cho chính nó.
 

D?ng ai tin, t? h? có th? hi?n dâng h? thay cho nh?ng ngu?i khác! S? ph?n ki?u 
này dành cho các th?n linh.
 

Nhung trái l?i, t?t c? m?i ngu?i c?n nh? r?ng, n?u thu?ng d? không c?n h? t? b? 
b?n thân h?, thì h? ph?i có trách nhi?m v?i t?t c? nh?ng ai s?ng cùng th?i d?i 
h?, h? c?n ph?i coi tr?ng s? ph?n nh?ng ngu?i khác nhu v?i s? ph?n riêng c?a h?!
 

S? t?nh táo thánh th?n c?a ngày thu?ng nh?t hé m? cho con ngu?i chút s? th?t bé 
nh? xám x?t r?ng ch? hu?ng th? s? s?ng m?t mình là có t?i, nhung n?u tin r?ng 
c?n ph?i t? b? toàn b? thì hoi quá dáng.
 

7.
S? v?t don gi?n hon, phi màu s?c, và bình th?n hon r?t nhi?u. Các m?c d?. Dã 
du?c quy d?nh s?n d? bi?t t? tri th?c, tài nang, t? ni?m h?nh phúc, t? ni?m vui 
ai du?c phép gi? l?i bao nhiêu. Có m?t cái ngu?ng, d?n dâu thì du?c phép. Ch?ng 
nào dúng là c?a tôi ng?n ?y, tôi có th? d?o choi trên b? bi?n theo c?m h?ng c?a 
tôi. ? m?t m?c d? nh?t d?nh du?c phép don d?c, quá ngu?ng ?y không th?. Cái gì 
trên các m?c d?, tôi c?n ph?i chia x?.
 

Không c?n cho di toàn b?, t?t c?, không c?n t? b? hoàn toàn b?n thân mình. 
Ch?ng ai mu?n và c?n di?u ?y. Nhung khi ti?n b?c, tri th?c, tài nang, s? say mê 
  quá ngu?ng, quá m?c d?, và ch? gi? cho b?n thân, lúc dó tôi s? tr? thành ông 
vua, k? ng?i m?t mình trong phòng và an. K? ch? n?u cho b?n thân. Vàng s? bi?n 
thành bùn trong tôi, ánh sáng thánh th?n bi?n thành l?i nguy?n r?a và say mê 
tr? thành d?a ng?c.
 

Th?c ra v? m?c d? ai cung quá bi?t. Th?m chí h? tìm ki?m. M?t cách t?i nghi?p. 
H? quy d?nh, m?t ngu?i  nên có bao nhiêu d?t, bao nhiêu ti?n. Gi?i h?n c?a c?i 
v?t ch?t nh?n ti?n du?c d?y d?n m?c d? cao nh?t. B?ng m?i s? khéo léo, m?i giá, 
m?t cách không m?t m?i, nhu th? cán cân n?m ? c?a c?i v?t ch?t. Th?c ch?t s? 
v?t nhi?u hon th?. Ai có th? ki?m tra n?i k? nào d?u cái gì trong b?n thân nó 
cái không ph?i c?a nó? Dây là v?n d? trách nhi?m c?a con ngu?i.
 

Gi?i h?n là: cái du?c phép d?n ch?ng ?y. Quá hon ng?n ?y, c?m. S? t?nh táo 
thánh th?n xác d?nh rõ m?c d? vi ph?m, ch?ng ai không ph?i tr? giá cho s? vi 
ph?m này.
 

Trong t?p quán c?a ngày thu?ng nh?t có s? de d?a c?a ch? nghia t? k?. Ni?m vui 
và c?a c?i dành cho t?t c? m?i ngu?i, nhung n?u tôi dám cho vào túi mình nhi?u 
hon s? lu?ng dúng là dành cho tôi, s? có lo?i s?c m?nh vô danh bi?n nh?ng th? 
này thành nh?ng con r?n d?c, tiêu di?t n?t c? nh?ng ph?n dúng là dành cho tôi.
Không ai không bi?t di?u này.
 

8.
T?t c? nh?ng ai nh?n th?c v? b?n ch?t to l?n c?a c?ng d?ng và hi?n th?c th?t s? 
c?a nó d?u d?ng tình v?i quan di?m c?a nhà thông thái th? tu, t? vua Csamuraga 
d?n Lão t?, Zarathushra, hay Lycurgus, Platon, Dante d?u hi?u ý nghia d?c bi?t 
c?a quy?n l?c này. 
 

Du?ng nhu dây chính là quy?n l?c, th? c?n nói d?n. Th? quy?n l?c ho?c t? dó 
c?ng d?ng phát tri?n, n? hoa, ho?c b? tiêu di?t. Làm th? nào d? thu th?p du?c? 
Ai du?c phép? C?n cho ai? C?n ph?i s? d?ng nó nhu th? nào? C?n ph?i th?c hành 
nó? Gìn gi?? Tr?c thu?c nó? S?ng v?i nó?
 

Nhung quy?n l?c chua ph?i v?n d? c?a c?ng d?ng. D?u nh?m l?n nh?ng ai tin r?ng 
s? trù phú cung nhu th?t b?i c?a c?ng d?ng n?m trong v?n d? quy?n l?c. D?c tính 
c?a quy?n l?c v?n n?m trong khuôn kh? c?a nhà thông thái th? ba, và n?u ai tò 
mò v? d?nh nghia c?a nó, câu tr? l?i s? nhu sau: quy?n l?c là s? cám d? cu?i 
cùng c?a d?i s?ng cá nhân.
 

Kinh thánh bi?t di?u này và tuyên b? công khai. Khi trong sa m?c qu? bu?c d?n 
c?nh Chúa Giê su và d? ngh? Chúa hãy bi?n dá thành bánh m?. Theo ngôn ng? hi?n 
d?i ngày nay là d? ngh? m?t chuong trình c?i cách cho n?n kinh t?, nhu lý 
thuy?t c?a ch? nghia duy v?t l?ch s?, v?n d? bánh m? là v?n d? h? th?ng cu?i 
cùng, là ch? nghia xã h?i, là m?c s?ng nâng cao, là s? bi?n m?t c?a dói nghèo.
 

Giê su t? ch?i. L?i d? ngh? th? hai còn nguy hi?m hon: mi hãy trèo lên tháp 
chuông và bay xu?ng dây không m?y may s?t s?o. Cám d? này nói theo ngôn ng? 
ngày nay: mi hãy trình bày ra dây kh? nang vô biên c?a mi, hãy làm ngu?i khác 
t?i tam m?t mui, b?i nhu v?y mi s? dành gi?t du?c  m?t dám dông l?n nh?t.
 

Giê su không màng d?n s? giàu có c?a c?i v?t ch?t l?n th? nhân gian có kh? nang 
làm mù quáng con ngu?i. Chúa mu?n m?t th? hoàn toàn khác: vu?t qua c? b?n nang 
sinh t?n, m?c s?ng, công danh, dám dông, mu?n m?t cái gì l?n hon c? s? quy?n ru 
tài nang và l?i ca ng?i. R?t có th?, n?u Qu? s? không xu?t hi?n, ngài chua ch?c 
dã hi?u ra mình m?t cách t?nh táo, nhanh chóng và d?t khoát d?n th?.
 

Lúc dó s? cám d? th? ba xu?t hi?n:h? cùng lên d?nh núi và Qu? s? nói nhu sau: 
phía du?i là t?t c? các qu?c gia và các dân t?c c?a Trái d?t, mi hãy cúi d?u 
du?i chân ta, ta s? cho mi toàn b?. S? cám d? cu?i cùng nguy hi?m và dáng s? 
nh?t: quy?n l?c.
 

9.
D?c tính c?a quy?n l?c dúng b?ng phuong hu?ng c?a nó: di xu?ng. Là m?t v? trí 
ch? có th? nhìn xu?ng ch? không th? nhìn lên. Nh?ng cái d? con ngu?i lo âu, cái 
h? cho là quan tr?ng, cái h? mu?n, h? khao khát d?u ? du?i con ngu?i. Nhung nhu 
v?y v?n chua là t?t c?. B?i s? s?ng không ph?i là tr?ng thái cu?i cùng, quy?n 
l?c là m?t ngh?ch lý. Ngh?ch lý th? hi?n trong vi?c t?n cùng con ngu?i cung 
không th? d?t d?n quy?n l?c. D?c bi?t k? không d?t du?c chính là k? mo u?c. K? 
dành du?c quy?n l?c  là k? không c?n d?n quy?n l?c. 
 

Là k? v?i nó d?y không ph?i là m?c dích, ch? là gánh n?ng th?a thãi, ch? là v?t 
c?n tr? th? y?u. Trong th?c t? k? n?m du?c quy?n l?c là k? ch? s? d?n nó khi có 
liên quan, s? d?ng nó m?t cách th?n tr?ng, ti?p nh?n nó m?t cách chín ch?n và 
c? g?ng thoát kh?i nó. Và gi? th? d?t du?c, không du?c phép s?ng v?i quy?n l?c. 
K? nào s?ng b?ng quy?n l?c, k? dó l?p t?c b? m?t ngay quy?n l?c. 
 

Quy?n l?c t? m?i góc c?nh d?u ngh?ch lý. Cái gì s? x?y ra n?u nguoi s? d?ng 
quy?n l?c c?a Thu?ng d?? Ch?  ma qu? là quy?n l?c. Thu?ng d? ch?: t?n t?i.
 

10.
Quy?n l?c là v?n d? cá nhân c?a con ngu?i. Là v?n d? sau r?t nhung v?n là c?a 
cái TÔI con ngu?i. V?n chua thu?c d?i s?ng c?a c?ng d?ng. Là s? vi?c c?a n?i 
khát khao cái TÔI c?a d?i s?ng cá nhân, c?a hi?u l?c cá nhân, c?a d?c v?ng và 
s? hu?ng l?c cá nhân.  Dây là cái ngáng mà nh?ng Th? l?c ma q?y d?t ? b?u c?a 
cu?i cùng cho con ngu?i. K? nào v?p ph?i, k? dó h?t d?i. Nó s? nh?n du?c toàn 
b? qu?c gia và dân t?c c?a Trái d?t, nhung c?n ph?c v? cho s? T?I TAM. D?y là 
quy?n l?c. Macht ist böse - Burckhardt dã nói, quy?n l?c là cái ác. Dúng th?.
 

11.
C?ng d?ng không b?t d?u b?ng vi?c m?t d?i quân ngu?i kh? liên k?t v?i nhau, 
không b?ng vi?c dàn ông và dàn bà l?y nhau, không b?ng vi?c vài k? cu?p l?p 
bang d?ng, không b?ng cách con v?t y?u ?n náu vào hang nh?ng con kh?e. G?c r? 
c?a c?ng d?ng không có trong t? nhiên, trong gia dình, trong b? l?c, trong l?i 
ích.
 

M?i vi?c không b?t d?u t? bên ngoài mà t? bên trong, không t? du?i mà t? trên, 
không s? th? mà trong s? vô hình. 
 

12.
Khi k? thông thái th? tu tr? v? t? vu?n thiên dàng, y tr? v? nhà mình v?i v? 
con và công vi?c, bu?c vào th? gi?i t?nh táo c?a ngày thu?ng nh?t, nhu th? chua 
h?  x?y ra di?u gì, y ch? quay nhìn l?i v?i trái tim dã t?y r?a và trí óc dã 
thanh l?c, r?i: cho ngu?i này m?t l?i nói,ngu?i kia m?t d?ng xu, cho m?t ngu?i 
khác l?i khuyên b?o, cho m?t k? khác n?a m?u bánh m? và mang theo mình s? ?m áp 
trong s?ch tri th?c c?a y di kh?p noi.
 

B?n ch?t c?a k? thông thái th? tu: y là con ngu?i c?a trách nhi?m c?ng d?ng. K? 
duy nh?t trong b?n k? nh? d?n l?i c?a D?ng Quy?n L?c khi y ra d?i: Con hãy c?n 
th?n, ta trao cho con t?t c? m?i ngu?i, con có trách nhi?m v?i h?, nhu v?i 
chính con, hãy d?ng d? ai roi vào s? tam t?i.
 

V?n d? c?a k? thông thái th? tu không ph?i quy?n l?c mà là m?t v?n d? kh?ng 
khi?p vô biên: b?o l?c. B?o l?c là m?t k? khác bi?t h?n v?i nh?ng k? khác trong 
tri th?c, trong kh? nang, trong s?c m?nh và trong s? th?c t?nh, k? dã tr?i qua 
các khu vu?n d?a dàng, nh?n bi?t h?t toàn b? n?i bình yên và ni?m vui, sau dó 
tr? l?i gi?a nh?ng con ngu?i, d? phân phát nh?ng gì nó dã bi?t, nó có kh? nang: 
k? dó du?c phép hay không cu?ng b?c con ngu?i ch?ng l?i ý mu?n c?a h??
 

13.
Nhà thông thái th? tu có ba môn d?. Môn d? th? nh?t thu x?p ch? ? cho nh?ng 
ngu?i anh em g?p ho?n n?n, ti?p dón, ch?a b?nh, d?y d?, phân phát d? b? thí. 
Môn d? th? hai th?c d?y s?m, nhìn ngó vào các sân, các nhà, tìm ki?m xem ? dâu 
có nh?ng k? y?u du?i b?nh t?t, b? b? roi, nghèo kh?n. Môn d? th? ba tr? thành 
b? tru?ng, d? ra nh?ng d?o lu?t nghiêm kh?c, c?n ph?i làm nh?ng gì, d? không ai 
g?p ho?n n?n, b? nghèo kh?, hay ch?u s? b?t công, nhung n?u có k? ch?ng l?i d?o 
lu?t, s? b? b? tù, th?m chí b? x? t?i ch?t.
 

B?o l?c luôn luôn và trong m?i tru?ng h?p, v?i t?t c? m?i ngu?i d?u dáng c?m. 
C?m c? khi con ngu?i không h? có m?t uu dãi nào, khi b? nghèo kh?, k? c? khi 
con ngu?i không bi?t làm gì hon ngoài vi?c s? d?ng d?n b?o l?c. C?m k? c? khi 
b?t bu?c ph?i dùng d?n b?o l?c vì không có kh? nang khác, khi c?n và b?t bu?c. 
C?m k? c? khi con ngu?i quang di s? t? ch?, n?i vinh danh, s? n?i ti?ng, s? 
giàu có d? ngoan ngoãn b?t l?c cho m?t s?c m?nh siêu nhiên nào dó th? tìm cách 
cu?ng b?c h?.
 

C?m k? c? khi con ngu?i t? nguy?n d?m nh?n trách nhi?m m?t cách có ý th?c, th?m 
chí c? khi t? gánh lên nó toàn b? s?c n?ng c?a s? tr?ng ph?t vì s? d?ng b?o 
l?c. C?m k? c? khi con ngu?i b?ng ý th?c t? ch? sáng su?t t? gánh ch?u lên b?n 
thân mình s?c m?nh tr? dua c?a ma qu?, t? thân ph?c v?, b?ng b?n thân mình ph?c 
v? toàn b? dân chúng, d? s? tr?ng ph?t ch? d?n v?i m?t mình h?.
 

C?m b?o l?c. T?t c? nh?ng ai s?ng b?ng b?o l?c d?u bi?t, h? dang th? hi?n m?t 
hành d?ng b? c?m. Cùng l?m con ngu?i ch? có th? nói: tôi c? ý làm di?u b? c?m. 
Không du?c phép. Tôi bi?t. K? nào v?n th?c hi?n, k? dó b? tr?ng ph?t. Tôi ch?p 
nh?n. Tôi không bào ch?a, không d? l?i cho ngu?i khác. Tôi không t? ch?ng minh 
r?ng tôi b? b?t bu?c. Tôi bi?t, di?u dó ch?ng di d?n dâu. K? c? khi tôi gánh 
ch?u toàn b? s?c n?ng c?a trách nhi?m, b?i vì b?o l?c ch?ng c?u v?t du?c gì.
 

Nhung tôi v?n c? làm, b?i vì nhu v?y tôi làm cho nhi?u ngu?i nh?t. Nhu v?y tôi 
c?u v?t du?c ng?n ?y ngu?i không c?n d?n b?o l?c. Và di?u này m?i là quan 
tr?ng. Tôi dã c?u h?, h? s? s?ng. Và tôi s? b? tr?ng ph?t vì di?u ?y? C? vi?c! 
Tôi ch?p nh?n.
 

C?ng d?ng b?t d?u t? lúc ngu?i ta phó thác toàn b? nhân lo?i cho tôi, và tôi 
ph?i có trách nhi?m v?i nó.Th? ý th?c trách nhi?m t?p th? này, th? ý th?c c?ng 
d?ng ngu?i có nhu th? Trái d?t n?m trong dám dá go nai c?. Tuyên b? s?m nh?t 
c?a trách nhi?m t?p th? có v? nhu sau: b?o l?c cu?ng b?c toàn b? nhân lo?i: hãy 
di theo ta d?n khu vu?n c?a h?nh phúc. 
 

B?o l?c dáng b? c?m. Và trong t?i ác c?a b?o l?c có t?t c? các v? vua, th? 
linh, t?c tru?ng, b? tru?ng, nhà tu tu?ng, k? mang pháp lu?t d?n cho nhân lo?i, 
t? vuong qu?c thành Úr d?n Platón, và cho d?n ngày nay. T? hành d?ng b? c?m này 
t?t c? d?o lu?t, m?nh l?nh, tr?t t? d?u tam t?i, d?u xu?t hi?n d? th?t kh?ng 
khi?p khi ch?u d?ng s? tuân th? pháp lu?t, d?u xu?t hi?n d? ch? còn m?t s? vi?c 
dáng c?m nh?t bên c?nh b?o l?c: là ch?ng l?i b?o l?c.
 

B?o l?c xu?t hi?n d? con ngu?i hi?u sai trách nhi?m t?p th? riêng c?a mình. 
Ngu?i ta tu?ng r?ng vì h? có c?n chú tâm d?n t?t c? m?i ngu?i, ch?u trách nhi?m 
vì t?t c? m?i ngu?i, c?n liên h? v?i m?t liên k?t vì nhân lo?i, cho dù nhân 
lo?i mu?n hay không mu?n, v?n c?n ph?i c?u v?t, c?n ph?i lùa con ngu?i vào vu?n 
D?a dàng, k? c? khi b? trói, ho?c b?ng roi v?t ho?c k? c? b?ng cái ch?t.
 

14.
Có lo?i b?o l?c, mo h?, ?u tri và vô th?c. Hành d?ng m?t cách mù quáng, không 
nh?n th?c rõ ràng cái dang làm b? c?m, và khi x?y ra h?u qu? thì lùi bu?c. Th? 
là b? t?c, tr?ch du?ng ray và th?t b?i. Nhung có lo?i b?o l?c nh?t quán, sáng 
s?a và có ý th?c. Nó th?a bi?t dang làm m?t vi?c b? c?m, nhung không d?ng l?i 
và làm d?n cùng.
 

B?o l?c luôn luôn tiêu c?c. Nhung mang ý th?c và t?ng n?c bu?c ra kh?i b?o l?c 
d?n lúc x?y ra h?u qu? cu?i cùng nhân t? tích c?c s? xu?t hi?n. Khi nhân t? 
tiêu c?c h?p h?i, t? nó s? b?t d?u tách ra kh?i nó và s?n xu?t ra nhân t? d?i 
kháng. S? d?i kháng này liên t?c l?n lên. Và khi cái tiêu c?c d?t d?n di?m 
d?nh, trong m?t nháy m?t nó bi?n d?i và chuy?n ngu?c tr? l?i. Cái tích c?c n? 
ra t? dó.
 

Dây là d?c tính Phoennix c?a s? s?ng. B?o l?c c?n ph?i b? tiêu di?t. L?a d?t nó 
cháy h?t. Nhung nó s? s?ng d?y t? tro tàn.Gi? dây không ph?i TH?C TH? D?U TIÊN 
n?a, không ph?i sai l?m và th? b? c?m. Mà là CÁI CU?I CÙNG. T? tro tàn c?a b?o 
l?c th? ph?c sinh: s? hi?n dâng.
 

15.
S? hi?n dâng, Baader nói, t?o kh? nang cho con ngu?i bu?c vào c?ng d?ng.S? hi?n 
dâng c?a con ngu?i cách tân c?ng d?ng. B?ng cách này nó m? ra s? ti?p xúc t? do 
v?i m?t th? gian, n?u không có s? cách tân, th? gian ?y luôn luôn b? dóng kín. 
 

S? hi?n dâng nâng con ngu?i lên m?t gi?i h?n cao hon c?a th? gian. Ch?t tiêu 
c?c c?a b?o l?c th? dua cho con ngu?i m?t nh?n bi?t cao hon: tri th?c, h?nh 
phúc, ni?m vui dành cho t?t c? m?i ngu?i, hãy m? ra. S? hi?n dâng là m?t hành 
d?ng tích c?c, d? con ngu?i nâng c?ng d?ng lên và cùng bu?c vào các vu?n d?a 
dàng. 
 

B?o l?c,  vì nó là tiêu c?c nên cùng l?m t?o d?ng cho con ngu?i tri th?c và 
h?nh phúc; còn s? hi?n dâng, chính vì nó là tích c?c, không mang d?n và m? ra 
cho con ngu?i tri th?c, ni?m h?nh phúc, mà: mang d?n  m?t s? s?ng cao hon. Nó 
m? ra con du?ng t? do d?n d?n s? s?ng, th? s? s?ng trong b?n thân nó ch?a d?ng 
ni?m h?nh phúc. Hi?n dâng là m?t hành d?ng t?o d?ng ra th? c?ng d?ng phù h?p 
v?i s? s?ng cao hon, và dây là s? tan hòa h?p nh?t v?i s? s?ng cao c? hon: là 
kho?nh kh?c hình thành c?ng d?ng ngu?i.
 

B?o l?c s? d?ng s? cu?ng ch?, và mu?n con ngu?i h?nh phúc. D? nâng con ngu?i 
kh?i s? dau kh? c?a s? s?ng. B?o l?c b?t bu?c s? gi?i phóng kh?i dau kh? x?y 
ra. Th?c ch?t nó ch?ng mu?n di?u gì. B?i v?y nó tiêu c?c. Tiêu c?c  thi?u: dúng 
th?, ch? ch?a: không. Và b?i vì b?o l?c tiêu c?c nên không ch? không d?t d?n 
h?nh phúc, không ch? không m? ra con du?ng d?n t?i h?nh phúc, mà trái l?i khóa 
con du?ng dó l?i k? hon.
 

S? hi?n dâng không mu?n nâng con ngu?i lên kh?i s? dau kh? c?a d?i s?ng mà thay 
th? và bu?c vào s? s?ng cao hon d?i s?ng ngu?i. B?i v?y nó tích c?c. Tích c?c 
thi?u: không, ch? có: dúng th?. M?c dích c?a nó không ph?i ni?m h?nh phúc, mà 
là th? cao hon d?i s?ng ngu?i.
 

Khi b?o l?c dòi h?i h?nh phúc t? cái giá c?a s? gi?i phóng dau kh?, thì s? hi?n 
dâng t?o d?ng c?ng d?ng b?ng m?t s? s?ng t? lúc dó tr? di h?t dau kh?.  S? hi?n 
dâng t?o ra con du?ng t? do d?n d?n s? s?ng, th? không là  h?nh phúc, ni?m vui, 
tri th?c mà là th? ngay trong b?n thân nó ch?a d?ng h?nh phúc và ni?m vui.
 

16.
Ngu?i ta t?ng ch? ra nhi?u lý thuy?t v? cái gì là n?n t?ng c?a c?ng d?ng và th? 
nào là c?ng d?ng chân chính. Có ngu?i b?o c?ng d?ng là kinh t?, là v?t ch?t mà 
các t? bào c?a nó do n?n t?ng kinh t? v?t ch?t t?o d?ng. Ngu?i khác l?i cho 
r?ng c?ng d?ng là d?o d?c, k? khác nói dó là chính tr? ho?c ngôn ng?, ho?c 
ch?ng loài ho?c dân t?c ho?c tinh th?n. T?t c? nh?ng lý thuy?t này bi?n c?ng 
d?ng nhu m?t nhân t? nguy hi?m de d?a hon là nhu m?t nhân t? t?o d?ng. T?t c? 
nh?ng lý thuy?t này ch? d? s? d?ng t?o ra s? phân bi?t hon là t?o d?ng nên m?t 
c?ng d?ng.
 

Kinh t?, chính tr?, ngôn ng?, ch?ng loài, tinh th?n d?u là thí nghi?m c?a cái 
TÔI, d? phá v? và chia r? c?ng d?ng.
 

C?ng d?ng duy nh?t-d?c nh?t ch? t?n t?i trong m?t s? s?ng mà s? hi?n dâng m? ra 
dành cho con ngu?i: cao hon s? s?ng ngu?i. S? s?ng chung c?a t?t c? m?i con 
ngu?i không n?m trong v?t ch?t, trong tinh th?n, trong tôn giáo hay d?o d?c, mà 
n?m trong Thu?ng d?. N?u con ngu?i g?p nhau trong v?t ch?t, trong d?o d?c, 
trong ch?ng loài, trong tinh th?n, thì ngôn ng?, v?t ch?t, nhà nu?c, tinh th?n 
s? tan rã, c?ng d?ng s? ch?m d?t. S? tan hòa sau r?t ch? có th? trong s? s?ng 
c?a Thu?ng d?. D?y m?i là m?t c?ng d?ng chân chính. Duy nh?t. D?y là: c?ng d?ng.
 

T?t c? các lo?i c?ng d?ng khác d?u ch? là b? ngoài, và không t?t d?p. Ch? là b? 
ph?n, nhóm, m?u, d?u b? bam nh? và khi?m khuy?t nhu c?ng d?ng c?a ch?ng loài, 
dân t?c, qu?c gia, ngôn ng? và nhà nu?c. C?ng d?ng ? phía du?i không t?n t?i, 
ch? có ? phía trên. T?t c? m?i c?ng d?ng không liên k?t v?i Thu?ng d? d?u ch? 
d? ch?ng l?i vi?c nhân lo?i có th? g?p g? nhau trong Thu?ng d?. S? hi?m nguy 
không n?m bên ngoài. Ch?ng loài, qu?c gia, tinh th?n và ngôn ng? không ph?i 
nh?ng nhân t? bên ngoài. D?y là cái TÔI n?m trong con ngu?i, k? bám l?y phuong 
k? nh?m phá v? c?ng d?ng.
 

17.
V?i t?t c? nh?ng di?u nêu trên, gi? dây có th? hi?u n?i ngày L? là gì. Ngày L? 
là ngày c?a s? hi?n dâng. C?ng d?ng b?t d?u, khi trong con ngu?i th?c t?nh ý 
th?c: tôi không don d?c, và tôi có liên quan d?n s? ph?n c?a t?t c? m?i ngu?i. 
C?ng d?ng hình thành khi s? hi?n dâng m? con du?ng t? do d?n v?i s? s?ng c?a 
Thu?ng d?. 
 

Ngày l? là ngày c?a s? hi?n dâng, là s? g?p g? c?a nhân lo?i trong s? s?ng 
Thu?ng d?. Không có ngày L? qu?c gia, ch?ng loài, l?ch s?,tinh th?n, cung nhu 
không có c?ng d?ng qu?c gia, ch?ng loài, tinh th?n. Nh?ng s? thu h?p này ch? de 
d?a ngày L?. B?n ch?t c?a ngày L? là s? hi?n dâng. Và cái ngu?i ta hi?n dâng 
chính là nh?ng s? phân bi?t: ch?ng loài, qu?c gia, tinh th?n, ngôn ng?-cái TÔI.
 

Trong s? t?nh táo gi?n d?, bình yên, bình thu?ng c?a ngày thu?ng nh?t là m?t 
cái TÔI ch? mu?n b?n thân mình, ch? mu?n du?c m?t mình, ch? mu?n gi? cho mình 
t?t c? tri th?c, ni?m vui, nó ch? t?n t?i và s?ng. Nhung trong ngày L? nó c?n 
ph?i ch?t.
 

18.
V? ngày L? có hai y?u t? n?i b?t: Ý nghia c?a ngày thu?ng nh?t b? l?t t?y ? dây 
và b?u khí quy?n tràn ng?p s? hi?n di?n Thu?ng d?. Nhung ý nghia c?a ngày 
thu?ng nh?t m? ra vì th?, và b?u khí quy?n tràn ng?p s? hi?n di?n Thu?ng d? vì 
th?, b?i vì c?ng d?ng c?a s? s?ng Thu?ng d? du?c hoàn thi?n t?i dây. S? hi?n 
dâng t?o kh? nang cho s? hoàn thi?n này.
 

N?u không có hi?n dâng s? s?ng Thu?ng d? dành cho con ngu?i dã không b? khóa. 
S? hi?n dâng không là gì khác ngoài s? tu?c b? c?a cái TÔI khác bi?t, don l?, 
cô don. Khi cái TÔI cá nhân con ngu?i b? tiêu di?t, trong giây phút hi?n dâng, 
con du?ng d?n v?i s? s?ng Thu?ng d? b?ng r?ng m?. Khi con ngu?i g?p g? nh?ng 
ngu?i khác trong s? s?ng cao hon, nó bu?c ra kh?i dau kh?. 
 

Ngày L? này là c?ng d?ng. Ngày l? là c?ng d?ng c?a t?t c? con ngu?i trong s? 
s?ng Thu?ng d? noi con ngu?i ch? có th? d?t t?i b?ng hi?n dâng cái TÔI c?a nó. 
B?i v?y ngày L? là s? th?c hi?n c?a s? s?ng t?p th?. T?t c? c?ng d?ng mang tính 
ch?t ngày l?. B?i v?y Hölderlin nói v? festliche Gemeinschaft( l? h?i c?ng 
d?ng).Không có ngày l? khác, ch? có ngày l? c?a c?ng d?ng. Ngày thu?ng nh?t là 
s? nhi?u lo?n c?a nh?ng cái TÔI. Trong ngày L? ch? nhân lo?i du?c nâng lên s? 
s?ng Thu?ng d? d? cùng chung s?ng v?i nhau.
 

19.
V? c?ng d?ng tri?t h?c, khoa h?c, thi ca bàn t?i nhu th? nó dã xu?t hi?n. Nhung 
th?c ra con ngu?i chua d?t t?i c?ng d?ng. C?ng d?ng ch? có th? du?c t?o d?ng 
b?i LINH H?N CU?I CÙNG, và chính vì th? c?ng d?ng ch? trong TH?I GIAN CU?I CÙNG 
th?c hi?n n?i. Tính ch?t t?p th? ngu?i l?n lao, s? g?p g? và th?ng nh?t c?a t?t 
c? con ngu?i trong s? s?ng thu?ng d?-  s? ki?n kh?i huy?n-  s? là m?t trong 
nh?ng s? ki?n sau cùng và to l?n nh?t c?a l?ch s? th? gi?i.
 

Cho d?n hôm nay m?i ch? có nh?ng cái TÔI, nh?ng ch?ng loài, nh?ng qu?c gia, các 
ngôn ng?, các tôn giáo, các l?i ích, nh?ng n?i dam mê, ch? có tinh th?n, thiên 
nhiên, lý tu?ng, s? th?t. Chua có ngày l?. Không th? có. Cái dang t?n t?i ch? 
là ngày thu?ng nh?t, dôi khi sáng s?a dôi khi tam t?i.
 

B?i vì ngày L? mang tính kh?i huy?n: n?m trong TH?I GIAN CU?I CÙNG.
 

Khi con ngu?i tu?c b? t? b?n thân cái TÔI, d? hi?n h?u trong b?n ch?t dích th?c 
c?a nó, và hòa h?p cùng v?i t?t c? nh?ng con ngu?i khác trong c?ng d?ng./.
 

Nguy?n H?ng Nhung d?ch t? nguyên b?n ti?ng Hung
( 2011.01.27)
 

 
 

Hamvas Béla  

Other related posts:

  • » [SMCC] Ngay le va cong dong - Nguyen Hong Van