Nen cong Hoa 49 Ngay - 1

N?n c?ng hòa 49 ngày - K? 1: T?n th?t tru?c ngày kh?i nghia


Nam k? kh?i nghia - m?t trang s? oanh li?t và dau thuong c?a nhân dân mi?n Nam. 
Dân chúng dã d?ng lên, quy?t giành l?i d?c l?p cho x? s?, du?i lá c?
c?a nh?ng ngu?i c?ng s?n tr? tu?i.

Và ít ai bi?t r?ng D?ng C?ng s?n Dông Duong dã gánh ch?u m?t t?n th?t n?ng n? 
tru?c ngày kh?i nghia. H?u h?t các nhân v?t lãnh d?o trung uong, x? ?y, thành
?y... dã b? b?t, tra kh?o, tù dày, sau dó b? t? hình t?i Hóc Môn.

T?ng bí thu và t?t c? ?y viên trung uong d?u b? b?t

M?t ngày cu?i tháng 8-1940, t?i tòa ti?u hình Saigon, th?c dân Pháp dã dua ra 
xét x? và sau dó k?t án:

- Nguy?n Van C?: 5 nam tù, 10 nam qu?n thúc.

- Hà Huy T?p: 5 nam tù, 10 nam qu?n thúc.

- Lê H?ng Phong: 5 nam tù, 10 nam qu?n thúc.

- Lê Du?n: 5 nam tù, 10 nam qu?n thúc.


C? b?n ngu?i này d?u là t?ng bí thu D?ng. D?ng chí Lê H?ng Phong, Hà Huy T?p là 
t?ng bí thu giai do?n tru?c nam 1940. D?ng chí Lê Du?n sau này cung gi?
ch?c v? t?ng bí thu. Còn trong th?i di?m dó, d?ng chí Nguy?n Van C? dang gi? 
ch?c v? cao nh?t c?a D?ng C?ng s?n Dông Duong. Dây cung là lúc chính quy?n
th?c dân Pháp m? chi?n d?ch lùng s?c, b?t b? hàng lo?t chi?n si cách m?ng và 
nh?ng ngu?i dân có liên quan d?n c?ng s?n d? tam.

Th?t ra, chi?n d?ch này b?t d?u t? cu?i tháng 9-1939, sau khi nhà c?m quy?n 
Paris ra l?nh gi?i tán D?ng C?ng s?n Pháp và b?t giam nh?ng ngu?i c?ng s?n.
Ba ngày sau khi có l?nh gi?i tán D?ng C?ng s?n Pháp, toàn quy?n Dông Duong 
Catroux ban hành ngh? d?nh c?m h?t th?y m?i ho?t d?ng liên quan d?n c?ng s?n
? Dông Duong, gi?i tán t?t c? t? ch?c và h?i ái h?u có liên h? d?n D?ng C?ng 
s?n. Toàn quy?n Catroux tuyên b? tru?c H?i d?ng chính ph? Dông Duong: "Chúng
ta dánh toàn di?n và mau l? vào các t? ch?c c?ng s?n. Trong cu?c d?u tranh này 
ph?i tiêu di?t c?ng s?n thì x? Dông Duong m?i du?c yên ?n và m?i trung thành
v?i nu?c Pháp".

Và trong chi?n d?ch b? ráp lùng b?t d? d?i dó, m?t thám Pháp dã b?t du?c thêm 
m?t ?y viên Trung uong D?ng t?i Hóc Môn. Dó là d?ng chí Võ Van T?n, bí thu
X? ?y Nam k?. D?ng chí Võ Van T?n sa lu?i gi?c Pháp do b? khai báo, sau khi 
d?ch b?t du?c và tra kh?o tám cán b? lãnh d?o c?a t?nh Th? D?u M?t.

Nhu v?y, trong lúc k? ho?ch kh?i nghia Nam k? du?c tri?n khai ráo ri?t thì 
Trung uong D?ng C?ng s?n Dông Duong ch? còn m?i d?ng chí Phan Dang Luu là chua
b? b?t (riêng ?y viên trung uong Ph?m Van Xô vào th?i di?m này dang n?m trong 
nhà tù Thái Lan). Nhung cu?i cùng, vào ngày 22-11-1940, m?t ngày tru?c khi
kh?i nghia Nam k? n? ra, d?ng chí Phan Dang Luu cung sa vào tay gi?c Pháp ngay 
t?i n?i thành Saigon.

Toàn b? ban lãnh d?o D?ng C?ng s?n Dông Duong, t? t?ng bí thu d?n các ?y viên 
trung uong, d?u ph?i vào tù. M?t t?n th?t r?t n?ng tru?c gi? mi?n Nam d?ng
lên ph?t c? kh?i nghia. Do v?y, trách nhi?m lãnh d?o cu?c kh?i nghia l?ch s? 
này dè n?ng trên vai X? ?y Nam k?.


T?i sao Saigon không tham gia kh?i nghia?

Dó là m?t câu h?i d?t ra khi m? l?i nh?ng trang h? so v? cu?c kh?i nghia Nam k?.

Cu?c kh?i nghia dó d?ng lo?t n? ra vào dêm 22 r?ng sáng 23-11-1940 ? nhi?u t?nh 
thành mi?n Nam, d?c bi?t là ? các t?nh mi?n Tây Nam b?. Nhung l? thay, ngay
trung tâm d?u não cai tr? c?a Pháp ? mi?n Nam là thành ph? Saigon - Ch? L?n, 
m?i s? l?i yên ?ng. Trong khi ban lãnh d?o kh?i nghia c?a X? ?y Nam k? xem
n?i thành Saigon - Ch? L?n là m?c tiêu s? 1, nhung cu?i cùng m?c tiêu s? 1 và 
mang tính quy?t d?nh thành b?i ?y dã không xu?t hi?n trên b?n d? kh?i nghia.
Vì sao?

V?n do t?n th?t v? nhân s? lãnh d?o. Do b? n?i gián chui sâu vào x? ?y, thành 
?y. Và do m?t s? cán b? lãnh d?o c?p cao không ch?u n?i dòn tra t?n c?a gi?c
Pháp nên dã d?u hàng, r?i khai báo. Vì th?, m?ng lu?i lãnh d?o kh?i nghia t?i 
Saigon dã b? phá v? và tê li?t tru?c gi? G.

Bí thu Thành ?y Saigon - Ch? L?n lúc dó là d?ng chí Nguy?n Th? Minh Khai b? m?t 
thám Pháp san lùng ráo ri?t. Ráo ri?t d?n m?c n? bí thu thành ?y này không
th? v? M? Tho d? H?i ngh? Tân Huong - m?t h?i ngh? quan tr?ng c?a x? ?y bàn v? 
k? ho?ch kh?i nghia. Nhung ch? sau h?i ngh? nói trên ba ngày, d?ng chí Nguy?n
Th? Minh Khai b? b?t cùng v?i d?ng chí Nguy?n H?u Ti?n (ngu?i hi?n nay du?c cho 
là dã v? nên lá c? d? sao vàng). H? và nhi?u cán b? lãnh d?o khác b? b?t
là do b? khai báo. Và ngu?i khai báo l?i chính là bí thu T?nh ?y Ch? L?n (vào 
th?i di?m dó, t?nh Ch? L?n có b?n qu?n: D?c Hòa, C?n Giu?c, C?n Du?c và Trung
qu?n. Còn ph?n d?t hi?n nay là qu?n 5, 6, 11 dã du?c Pháp nh?p vào Saigon, 
thành thành ph? Saigon - Ch? L?n).


Tái hi?n ti?ng mõ Nam Lân t?i bu?i h?i tr?i c?a doàn viên và thanh niên TP.HCM 
trong ngày k? ni?m Nam k? kh?i nghia t?i khu di tích l?ch s? Ngã Ba Gi?ng,
xã Xuân Th?i Thu?ng, huy?n Hóc Môn (?nh ch?p ngày 23-11-2002) - ?nh: N.C.T.
Tài li?u m?i nh?t t? công trình nghiên c?u c?p nhà nu?c v? Nam k? kh?i nghia 
cho bi?t chi?u 22-5-1940, sau cu?c b? ráp kéo dài c? tu?n l?, d?ch dã b?t du?c
N.D.H., bí thu T?nh ?y Ch? L?n. Sau m?t th?i gian b? tra t?n, bí thu N.D.H. 
không ch?u d?ng n?i nên dã d?u hàng và khai báo. T? nh?ng thông tin khai báo
dó, m?t thám Pháp dã b?t thêm du?c nhi?u cán b? lãnh d?o khác. Nhung nghiêm 
tr?ng nh?t, tai h?i nh?t trong d?t này là m?t thám Pháp dã b?t du?c d?ng chí
Nguy?n Th? Minh Khai và Nguy?n H?u Ti?n ngày 30-7-1940, d?ng th?i phá v? luôn 
co quan in ?n và m?ng lu?i liên l?c c?a thành ?y.

Chua h?t. Do b? n?i gián ch? di?m, d?ng chí Nguy?n Nhu H?nh, ngu?i m?i lên làm 
bí thu Thành ?y Saigon - Ch? L?n thay d?ng chí Minh Khai, cung b? b?t. R?i
t? tài li?u l?y du?c trong ngu?i bí thu thành ?y Nguy?n Nhu H?nh, c?nh sát d?c 
bi?t Saigon dã lùng b?t du?c d?ng chí T? Uyên - tân bí thu X? ?y Nam k?
kiêm tru?ng ban kh?i nghia Saigon - Ch? L?n lúc 16 gi? ngày 22-11-1940, t?c 
tru?c gi? G kh?i nghia ch? có tám ti?ng d?ng h?. Ngay t?i hôm dó, m?t thám
Pháp dã m? cu?c b? ráp, b?t thêm hon 50 ngu?i, g?m lãnh d?o thành ?y và cán b? 
ph? trách kh?i nghia, cùng nhi?u tài li?u bí m?t khác. K? ho?ch kh?i nghia
t?i Saigon coi nhu b? l? và m?ng lu?i hành d?ng g?n nhu b? tê li?t tru?c gi? G. 
Saigon - Ch? L?n vì v?y không th? d?ng binh.

Nhu v?y, tru?c ngày Nam k? kh?i nghia, có th? th?y rõ du?c s? t?n th?t quá l?n 
v? nhân s? lãnh d?o, c? t? trung uong d?n x? ?y, thành ?y. Nhung cu?c kh?i
nghia v?n n? ra d?ng lo?t lúc 0 gi? ngày 23-11-1940. Dân chúng ? h?u h?t các 
t?nh dã d?ng lên du?i lá c? c?a nghia quân mi?n Nam, v?i t?t c? khát v?ng
v? t? do và d?c l?p cho x? s?.

Kh?i nghia Nam k? cu?i cùng dã b? th?c dân Pháp dìm trong bi?n máu. Nhung nó dã 
d? l?i cho d?t nu?c m?t báu v?t vô giá. Dó là lá c? d? sao vàng ra d?i t?i
mi?n Nam nam 1940. Dó cung chính là qu?c k? c?a "Vi?t Nam dân ch? c?ng hòa 
qu?c".

Tác gi? lo?t bài này có tham kh?o và trích d?n các tài li?u: Công trình nghiên 
c?u c?p nhà nu?c v? Nam k? kh?i nghia (nam 2001), L?ch s? D?ng b? TP.HCM
(1995), Nam k? kh?i nghia c?a T?m Vu (1960), Nam k? kh?i nghia 23-11-1940 c?a 
Tr?n Giang (1996),  Van ki?n Trung uong D?ng và X? ?y Nam k? nam 1939-1940,
tài li?u h?i th?o Nam k? kh?i nghia t?i M? Tho nam 2005, các ghi chép và h?i ký 
chua xu?t b?n c?a các nhân ch?ng Nam k? kh?i nghia, cu?c ph?ng v?n nhà
van Son Tùng (Hà N?i), nhà nghiên c?u Tr?n Giang (Saigon), nhà nghiên c?u Lê 
Minh D?c (M? Tho)... và m?t s? tu li?u l?ch s? trên m?ng Internet.

BÙI THANH

Other related posts: