[SMCC] Mon La Mien Nam 9

Món Lạ Miền Nam
9. Tóp Mỡ Ngào Đường


Có những người trai thương gái quan niệm tình yêu một cách kỳ lạ lắm: yêu, 
nhưng mà đòi hỏi người yêu phải đẹp bất cư phương diện nào: nói phải đẹp, cười 
phải đẹp, ăn phải đẹp. Thực ra, muốn như thế cũng cư được đi, nhưng tôi không 
chịu được những người đàn ông nào cho rằng người đẹp chỉ có thể nằm trên nhung 
lụa nhìn ra cửa sổ có rủ màn đăng-ten mới đẹp, người đẹp chỉ ngồi sa-lông rủ 
tóc 
xuống chải đầu mới đẹp, hay người đẹp ngồi đu đưa bàn chân ở trong một cái quán 
trên hồ, khẽ nhúng đôi môi hồng vào ly rượu màu trắng và nhón một ngón tay cầm 
một trái ô-liu đưa lên miệng nhai nhởn nha mới đẹp. 

Đâu có thế! Lòng mà yêu thành thực, yêu hết sức là yêu thì ăn mặc thế nào cũng 
đẹp, mồ hôi mồ kê nhễ nhại cả lưng cũng đẹp, và ngồi trong bếp lửa rán mỡ nổ 
lung tung, làm nhầy nhợt cả chân tay, vẫn đẹp. Đó là cảm giác của tôi, vào một 
buổi chiều tháng mười, khi nhìn thấy cô Năm Lệ đang ngồi thắng mỡ trước một ông 
nổi rau ám khói. Ơ miệt quê nghèo, làm gì có than để đốt? Củi đun bếp là những 
cái lá dừa phơi khô, những nhánh ổi, nhánh cam bẻ ra để chụm. Khói bốc lên mù 
mịt cả chái nhà sau. Người ta muốn như ngộp thở. Ngán chưa là cái kiếp sinh làm 
con nhà nghèo, có tài có sắc cũng chẳng làm gì, ngoài công việc nuôi tằm, hái 
dâu hay buôn tần bán tảo ở mom sông cuối chợ, về đến nhà lại đâm đầu vào bếp 
làm 
cơm nấu nước: thế thôi, không có một thứ gì khác cả và cứ quanh năm như thế. 

Chẳng biết từ khi tôi về nghỉ ở đây cô có thấy gì biến đổi trong lòng hay 
không, 
nhưng thành thực trong lòng mà nói, chính cái hôm cô đang thắng mỡ dưới nhà, mà 
tôi sực bước vào, tôi thấy cô đẹp não nùng ơi là đẹp. Cô Năm Lệ bảo tôi: 

- Anh về ở chơi với anh em tại cái đất khỉ ho cò gáy này hẳn là buồn lắm? 
- Đâu có. Tôi thấy thảnh thơi rất nhiều. 
- Anh đừng nói dối em. Chính anh buồn, em biết. Anh uống rượu nhiều. Anh có 
biết 
rượu là thuốc độc không? 
- Tôi cũng nghe thấy người ta nói thế. Nhưng biết làm thế nào khác được? Tôi 
không muốn uống thuốc độc vì đời đẹp quá nhưng tôi cũng lại thích rượu, biết 
tính làm sao bây giờ? 

Cô Năm Lệ cho là tôi nói quấy. Cứ đối đáp mãi như thế, bao giờ cho xong. Sau 
cùng, cô thấy tốt hơn là đấu dịu. Cô hỏi: 

- Anh thích uống rượu, thế thì ở thành anh nhắm rượu với gì? 
- Bất cứ cái gì cũng nhắm. Đậu phọng, củ kiệu, nhãn, ớt, cốc… Nếu không có mấy 
thứ đó, tôi ngồi ở tiệm nhìn ra đường phố có người đẹp đi qua và tôi uống rượu 
nhằm… các cô gái đẹp – từng bộ phận. 

Cô suy nghĩ một giây rồi nói: 

- Em không đẹp được bằng các cô gái ở tỉnh thành, nhưng vì anh thích rượu, hôm 
nay em quyết định có một cái này lạ lắm để cho anh nhắm. 

Ấy đấy, các cô con gái miền Nam ăn nói thực thà như thế đấy. Nếu là người 
khác, 
tất nhiên phải nghỉ ngay rằng “cái lạ” đó là một cái gì tình tứ lắm, bí mật lắm 
để tặng riêng cho khách giang hồ lạc phách. Riêng tôi, không thế. Thực thà 
không 
kém, tôi cũng hỏi ngay để cho khỏi phải nghĩ vẫn vơ trong óc: 

- Cảm ơn cô Năm nhiều. Nhưng ngay từ bây giờ, tôi có thể được cô cho biết “cái 
lạ” đó là cái gì không? 
- Tôi làm món tóp mỡ cho anh nhậu. 

Chao ôi, tưởng cái lạ đó thế nào, chớ tóp mỡ thì ai mà còn lạ. Tôi nhớ hồi còn 
bé, mỗi khi mẹ tôi thắng mỡ, lấy tóp đem cất vào trong chạn. Tôi ăn đến phát 
ngấy lên. Nhưng mà ngấy lên đến mang tai – có khi phát ốm – lần nào nhà thắng 
mỡ 
tôi vẫn cứ ăn vì nó bùi, nó béo, mà lại ngầy ngậy thơm… nhưng sau rốt thì mẹ 
tôi 
cấm hẳn, không cho tôi ăn nữa vì ăn nhiều tóp mỡ có hai cái hại: một là đầy 
bụng 
khó tiêu, hai là khan cổ, có khi mất tiếng. 

Lớn lên, tôi chịu cái nhận xét ấy đúng nhưng tóp mỡ – nhất là về mùa rét – vẫn 
cám dỗ tôi. Tôi vẫn ăn nhưng hình như, cùng với tuổi, cái thú ăn tóp mỡ kém đi, 
một phần vì phần khác cũng vì các tiệm ăn, quán cóc có nhiều món nhậu khác thú 
hơn, và cũng tiện kiếm hơn. 

Vì thế, khi nghe thấy cô đãi tôi món tóp mỡ, tôi không thấy háo hức trong lòng, 
nhưng ngay buổi tối hôm đó, tôi đã thấy mình lầm một cách đáng thương. Thì ra ở 
miền quê Nam Việt, người ta không thưởng thức món tót mỡ một cách giản dị như ở 
Bắc, chỉ ăn có tóp mỡ không, tóp mỡ kẹp bánh đa (bánh tráng) cùng lắm thì chấm 
nước mắm chanh ớt là cùng. 

Cái món tóp mỡ cô Năm Lệ làm hôm đó cho tôi cùng nhậu với anh cô là một món đặc 
biệt chế tạo hơi” kỳ” theo quan niệm của người Bắc chúng ta. 

Chế hóa ra sao? Rồi đây cô Năm sẽ nói cho ta rõ. Nhưng có một điểm đặc biệt là 
nhậu cái món này, ta không nên bầy bàn và ngồi ghế. Vài anh em, sau một ngày 
mệt 
mỏi, trải một cái chiếu ở ngoài hiên và thắp một ngọn đèn dầu đặt chính ngay 
giữa chiếu. Anh em ngồi quây lấy ngọn đèn, uống đế và lấy tay nhón từng miếng 
tóp mỡ ngào đường, vừa nhai nhỏ nhẹ vừa nói chuyện chiến tranh đây đó. Ở dưới 
nhà, thằng Lưu pha một ấm nước chè Huế thật nóng mang lên. Người nào tửu lượng 
kém, có thể vừa uống nước vừa nhắm nhót món quà đặc biệt này,nhưng ai có máu 
rượu, xin cứ tùy nghi, uống cả đêm cũng không ai cấm. Ở ngoài vườn, bốn bề tối 
như bưng. Xa xa có một bóng đèn dầu đỏ. Thỉnh thoảng trong lùm cây lại có một 
vài tia lửa đỏ: không, đó không phải là những con đom đóm,nhưng là những cây 
nhang trên những “bàn thiên” các nhà lối xóm. 

Đến quá nửa đêm, anh nào cũng say mèm. Ơ mà cũng lạ, bốn người uống có ba lít 
đế 
mà sao lại say quá thế này? Hai người khệnh khạng đôi guốc gỗ khua lóc cóc trên 
con đường đất rắn đi về nhà gần đấy. 

Một ông chân nam đá chân chiêu đi ra cái điếm ở ngã tư xem dân vệ canh gác ra 
sao. Còn chủ nhân thì nằm khèo ra ngủ tự lúc nào không biết. 

Gió về khuya thổi làm mát cả thịt cả da nhưng cũng làm cho xương sống ơn ớn lên 
một chút. Ơ bờ ao sau nhà có tiếng con chằng hiu kêu đều đều,y như thể nó kêu 
cả 
thế kỷ rồi mà vẫn không mỏi miệng. Trên trời, có một cánh chim bay. 

Lúc ấy chính là lúc hoa dạ lan hương tiết ra một mùi thơm huyền ảo, làm cho 
trời 
đất mơ hồ một vẻ liêu trai. Chính vào giờ khắc huyền ảo đó, cô Năm Lệ và tôi, 
bên ánh sáng ngọn đèn đài, ngồi trò chuyện với nhau: 

- Vừa rồi các anh nói bốn người uống có ba lít đế mà say - cái đó không có gì 
lạ 
hết. Thực tình em không biết nhưng em nhớ lúc ba em còn sống đã nhận thấy như 
thế nhiều lần. Theo cụ, cái tóp mỡ ngào đường này, nhắm với rượu, nó cứ lừ lừ 
say lúc nào không biết, mà say thắm thía, say dai dẳng, say lâu mới tỉnh. Có lẽ 
ở trong tóp mỡ có một chất gì giữ men rượu lại lâu chăng? Hay là tại chất ngọt 
của đường hòa với mỡ nó làm ra như thế, cũng như rượu chát pha đường, sâm-banh 
pha đường dễ làm người ta say bí tỉ? 
Ấy là vì trong cái món nhậu này, phân lượng của đường có thể nói là nhiều hơn 
mỡ. Mỡ thắng lên rồi, để nguội, chắt lấy nước cất đi. Những cái tóp mỡ để riêng 
ra một chỗ. Người nội trợ lấy đường thắng lên; khi nào đường xe lại,quánh như 
kẹo thì lấy tóp mỡ cho vào trộn lên, đánh đều tay cho đến khi nào đặc quánh lại 
như kẹo mạch nha thì lấy ra. 

Lúc ấy tóp mỡ và đường ôm chặt lấy nhau thành một khối, ăn vừa béo, vừa bùi, 
vừa 
thơm, vừa ngọt, nghe hay hay đáo để. Ông nào thích mắm có thể cầm một miếng 
chấm 
nước chấm chanh ớt nhưng muốn ăn cho thật đúng kiểu thì chỉ nên ăn không với tí 
tiêu tí muối. 

Vào những ngày mưa dầm gió lạnh, có nhà nào cũng làm như thế để ăn chơi, nhởn 
nha uống nước trà điểm giọng. Thay vì tóp mỡ, người ta lấy cơm khô rang lên 
trộn 
vào nước đường đã thắng rồi. Ăn cái cơm khô ngào đường này không béo như tóp mỡ 
ngào đường nhưng có phần bùi hơn mà cũng không chóng ngán. Cơm khô ngào đường 
làm cho ta nhớ lại cái thứ cơm cháy rưới mỡ ở Bắc về mùa rét: cơm nóng dỡ ra 
liễn rồi, còn cháy ở đáy nồi, rưới mỡ lên rồi đậy vung lại đặt lên lò lửa riu 
riu khoảng năm mười phút: bắc nồi cơm ra, khói bốc lên thơm lừ, ta lấy cái 
“sạng” ra cậy, cháy róc ra cả mảng, ăn cứ giòn tanh tách. 

Cô Năm hạ giọng nói như nói một câu tâm sự: 

- Vừa đây, anh ăn món tóp mỡ ngào đường của em làm, thấy ra sao? 

Còn thấy ra sao nữa? Cái thân phiêu bạt, gối sầu mà nhìn mây trôi theo tháng 
ngày có một hôm kia ngã vào nhà khách lạ, được thương yêu như thể tình ruột 
thịt, còn dám đòi gì, còn dám phẩm bình gì? Ăn cơm hẩm với cà vẫn cứ là 
ngon,lấy 
cái lá đu đủ hay ra hàng rào hái một nắm lá nhãn lồng về luộc thay canh, cũng 
là 
quý hóa lắm rồi! Vậy mà người em lúc nào cũng chỉ sợ người anh xa nhà tủi cho 
thân thế mà chẳng nói ra lời, nên nay nghĩ làm món này, mai kiếm trái cây nọ để 
người anh lạc bước ngồi trông mây Tần uống rượu, họa có quên đi được chút lòng 
sầu xứ nào chăng. 

Em ơi, em ơi, “còn thấy ra sao” nữa? Chỉ nghĩ đến tấm lòng xót xa, thương cảm 
của em,người anh trai không may mắn nâng một chén cháo cá nhám, gắp một miếng 
tôm xào với lá mồng tơi hay thưởng thức món chả giò cá trê cũng đã thấy ngon 
thật là ngon. Huống chi lúc ngồi nhậu món tóp mỡ ngào đường, chính anh lại biết 
rằng em làm món đó để đãi người anh lạc phách! Một món ăn như thế ngon một mà 
thành ra ngon ngàn,ý nhị, đậm đà, bát ngát. Ăn như thế là ăn cả một tấm lòng 
thương yêu của người đẹp viễn phương gởi về hoa bướm của xứ sở mình vào đó, gửi 
cả hồn trinh bạch của mình vào đó… ngìn đời muôn thưở bao giờ mà quên cho được. 

Chưa một đêm xanh nào, ngồi kể lể chuyện tâm tình với một người thương yêu, tôi 
lại hề thấy có người đẹp như cô Năm Lệ đêm hôm ấy. Nhưng em ơi, đẹp làm gì, yêu 
làm gì để cho ai mai kia đây, lê bước chốn quan sơn, lại phải mang trong lòng 
thêm một thương nhớ oan khổ nữa. 

Đến lúc có tiếng gà rừng gáy ở xa, chúng tôi hãy còn nói chuyện. Không hiểu lan 
man thế nào, cô Năm Lệ hỏi tôi: 

- Bao giờ anh trở về thành? 
- Mai đây, mốt nọ. Chưa biết ngày nào nhất định. 

Cô cúi đầu không nói, tôi đứng dậy ngắt một bông hoa chanh cài lên tóc cô Năm 
và 
nói: 

- Anh về thành buồn lắm, nhưng biết làm thế nào khác được? Chẳng biết rồi chúng 
mình còn có phen nào gặp nhau lần nữa để em lại vì anh, làm món tóp mỡ ngào 
đường uống với trà Huế như đêm nay nữa hay không. 

Cô Năm cười: 

- Thời buổi chiến tranh, được ngày nào hay ngày ấy. Biết đâu một mai anh trở 
lại 
đây, em gái đã chết vì bom đạn hay hoả tiễn rồi. Chết cách gì cũng không ân 
hận, 
em chỉ ân hận một điều là không được ở gần anh để chăm nom miếng ăn giấc ngủ 
cho 
anh. 
- Sau này, tôi cứ nhớ mãi câu nói đó và những đêm mưa gió đìu hiu buồn, lại nhớ 
đến tóp mỡ ngào đường của cô Năm, tôi thấy se sắt cả lòng và tự nhắc lại cho 
mình nghe câu nói cuối cùng của cô mà tự nhủ: 

- Trời dài đất rộng, tóp mỡ ngào đường ăn mềm dẻo ngọt ngào bùi béo, mềm dẻo, 
ngọt ngào và ý nhị hơn nhau? 


Hết

Other related posts: