[SMCC] Mon La Mien Nam 6

Món Lạ Miền Nam
6. Cháo Cóc 


Mùa này, vào những buổi chiều sẫm tối có cơn dông, tôi vẫn thường nhớ đến một 
căn nhà thấp ở phố Hàng Gai, Hà-nội, quanh năm ẩm thấp, hễ có mưa rào thì nước 
dâng lên mấp mé chân giường. Nhà ấy là nhà của cụ tôi, sau để lại cho thầy mẹ 
tôi. Có lẽ vì sợ làm mếch lòng các cụ, thầy tôi không dám sửa lại, thành thử 
mỗi 
khi mưa thì nhà dột đất ẩm, nửa đêm chợt tỉnh giấc nồng, cứ nghe ồm ộp bên tai 
tiếng cóc nhái kêu gào như thể mình đương nằm giữa cánh đồng: ghét quá! 

Tôi còn nhớ có đêm, mất ngủ, tôi lén thức dậy thắp một cây nến nhỏ đi soi ở 
dưới 
gậm giường, bắt cóc, đem hành phạt. Mẹ tôi mắng: "Bắt nó phải thì tội chết". Và 
mẹ tôi lại bảo: "Mình nó có nhựa, chạm phải, hóa hủi, không thể nào chữa được". 
"Con cóc là cậu ông trời, Hễ ai đánh cóc thì trời đánh cho". Từ đó, tôi không 
dám đánh cóc, giết cóc nữa. Và cũng từ đó, tôi yên trí rằng nhựa cóc sẽ sinh 
bệnh hủi cho mãi tới bây giờ... để thú thực rằng tôi đã ngạc nhiên và kinh sợ 
hết sức khi thấy có người ở đây ăn cháo cóc. Cóc ai mà lại còn không biết nó? 
Xấu đến thế là cùng! Nó nặng nề, ì ạch, lúc nào cũng ngồi chồm hỗm, mắt cứ 
giương ra trừng trừng, mà da thì đen mai mái, lại sù sì, tởm quá. Nhìn bát cháo 
cóc mà tưởng tượng lại cái thân hình như thế, thực tôi không hiểu sao người ta 
có thể ăn uống "lẩm cẩm" như thế được... Nhưng đến khi liều chết, húp thử vài 
miếng xem sao thì mình cũng thấy nó có một hương vị lạ, ngon ngọt, thơm thơm, 
man mát như thể thịt có ướp hoa bưởi vậy. Thử cho mà biết như thế cũng hay. 

Có một thuở nào xa xưa lắm rồi, tôi đã ở trong rừng với người Chàm, lấy lá đu 
đủ 
nấu canh, ăn ốc ma leo ở hàng rào ẩm cả tháng mà không làm sao hết, trái lại 
vẫn 
cứ ngon... Có người sống hàng năm trong rừng ăn kiến, ăn gián còn ghê hơn tôi, 
mà có làm sao đâu? Còn ở tỉnh thành, ai mà không ăn ốc nhồi, ốc vặn, ai mà lại 
không ăn rươi, ăn ếch? Thế thì tại sao không thể bắt con chằng hiu nhắm rượu 
chơi, nướng con dế cơm lên lửa ăn với củ lạc rang và rửa con cóc cho sạch nhớt, 
lột da, chặt đầu nấu cháo? ếch và cóc cùng thuộc loài "lưỡng thể động vật". 
Người Tây phương ăn ếch chiên, ếch xào lăn với hành và nuôi ếch "to thế này 
này" 
đóng hộp để xuất cảng thì nghĩ cho kỹ, cóc cũng chỉ thế mà thôi. 

Người ta sợ ăn cóc chỉ vì có thành kiến về da nó, nhưng có ai đã được xem làm 
một mẻ cóc rồi mới biết "tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh", thịt ếch cũng 
chẳng hơn gì thịt cóc. Cho tới bây giờ chưa có một ai bảo cho tôi biết da cóc 
có 
truyền bệnh hủi đích thực hay không, những trông một mẻ cóc chặt đầu, lột da 
rồi, để trên thớt chờ làm thịt, ta thấy thịt cóc hấp dẫn như thịt "ba dọi" vậy. 
Thịt ấy màu trắng ngà, thớ nhỏ, đanh mà ráo rẻ đáo để. Thử tượng tượng để cho 
khô nước, chiên hành tỏi cho dậy mùi rồi bỏ thịt cóc vào mà xào, cái thơm tho 
tiết ra trong không khí quyễn rũ khứu giác của người ta biết chừng nào! Ông nào 
nhậu, chờ cho thịt chín vàng, xúc ra đĩa, gia thêm sả, hạt tiêu, ớt vào mà nhắm 
nhót có thể thấy thích thú hơn ăn thịt gà mái tơ. Thịt dê dai lắm, mà thịt thỏ 
thì xác quá, không thể đem ra so sánh được với thịt cóc, mềm, mà nhai sừn sựt, 
ngọt nhưng ý vị, đậm đà, chớ không trơ trẽn như thịt ngan, thịt ngỗng. 

"Bẩm các cụ, chúng tôi xin lỗi, chớ ăn cóc như thế này, ngon nhất món gì?" Tôi 
đã hỏi ý kiến nhiều người sành ăn ở đây thì cóc ăm sướng nhất là món cháo. Thịt 
cóc luộc với cháo, ăn thanh cảnh mà không ngấy. Nhưng phần đông thích ăn cháo 
với thịt cóc xào. Ăn kiểu này, cũng như "cập tầy" hay "kê tạp chúc", nghĩa là 
để 
cháo với thịt riêng ra, duy khác một chút là cá thì để tái, gà thì luộc "lòng 
đào", còn cóc thì xào lên trước. Lúc ăn, trút thịt cóc vào cháo, quậy lên. Ai 
ăn 
được mà dầu, rẩy một chút lên cho thêm thơm, thêm béo; nhưng nếu không có thì 
cũng chẳng sao, bởi vì riêng thịt cóc, cũng đã thơm và ngọt lắm rồi. Vừa húp, 
vừa ngẫm nghĩ, ta có cảm giác cái thơm, ngọt đó tựa như cái thơm ngọt của tôm 
he 
và bào ngư hòa hợp với nhau để tạo thành một "lực lượng thơm thứ ba" vừa lành 
vừa mát. Thực thế, nhiều người bảo tôi rằng cháo cóc mát lắm, trẻ con, người 
lớn 
ăn vào giải nhiệt; hơn thế có ông lại bảo nó trừ được cả một vài chứng kinh, 
sũng và chứng khóc "dạ đề" của trẻ mới sinh - chẳng biết có đúng hay không? Nói 
thì nghe sướng lắm, nhưng bởi mình mới "tập sự" ăn cháo cóc nên vẫn cứ thấy rờn 
rợn, sợ một cái gì... Thì ra là mình sợ chết. Chớ sao? Đọc báo hàng ngày, người 
ta há chẳng thấy đôi khi có đăng tin ăn thịt cóc chết người là gì đấỷ! Một ông 
bạn bảo tôi: 

- Có thế thực, ăn cóc có khi chết người, nhưng chết là tại người ta làm lòng 
không kỹ. Lúc làm cóc cần nhất là phải sạch, đừng để cho dập mật, đừng để cho 
sót trứng vì nếu trứng cóc làm không kỹ, nó dính vào mỡ, ăn vào dễ chết như 
chơi. Mật lấy không hết cũng vậy. Người ta bảo rằng một nồi cháo cóc mà để xót 
mươi cái trứng ăn vào chỉ nửa tiếng đồng hồ thấy xây xẩm mày mặt lại, quỵ luôn. 
Các ông già, bà cả lại còn nói rằng thịt cóc tối kỵ củi cà và khoai mì. Nấu 
thịt 
cóc với cây cà tím phơi khô hay ăn thịt cóc lẫn với khoai mỳ cũng độc lắm, dễ 
chết người. Nghe thấy mà bắt ớn! Song le những người ưa thưởng thức món ăn ngon 
không vì thế mà chịu thôi thịt cóc. 

Ở phải, cứ vào vụ mưa này đây, có ai về chơi thăm những vùng quê Cái-bè, 
Cần-giuộc, ở lại nghỉ đêm ở Tân-phước hay Chợ Gạo mới thấy người ta ham bắt cóc 
ăn đến chừng nào. Mấy thằng nhỏ cởi trần trùng trục, đóng khố, lội mưa, xách 
một 
cái đèn đi lùi lũi vào vườn nhà người ta rón rén tìm đến chỗ cóc kêu lấy xiên 
xiên từng con hoặc nằm xoài ra để chộp cho vào trong một cái giỏ đeo ở bên 
sườn. 


Nhưng đấy chỉ là những tốp người lẻ tẻ đi bắt cóc vô tổ chức. Muốn hiểu thế nào 
là bắt cóc "chân chính", ta phải đi ra ngoài, đi quan sát dưới trời mưa, ở 
ruộng, hay dọc một con đê. Hoàng hôn vừa lả xuống trên nội cỏ, đồng cây từ Lao 
đung qua Trà-bến, từ Long-thành đến Lái-an từ Cồn-lát đổ về, từ bờ sông cái 
vọng 
sang, tiếng cóc ì à ì ộp liên thanh bất chỉ như một bản nhạc thô kệch nhưng xúc 
tích hương cau, mùi lúa. 

Từng nhóm người bận áo đen quần cụt, lầm lầm lũi lũi đi ở trên bờ ruộng, vểnh 
tai lên nghe xem tiếng nhạc cóc từ nơi nào vọng ra. Chỉ một giây, họ biết ngay 
nơi cóc "hội". Thường thường, đó là một cái gò cỏ rậm hoặc một lu đất bên cạnh 
những vũng nước dơ. Chiếu một ánh đèn vào đó mà coi: chúng "bắt cặp" với nhau 
kỹ 
lắm; ánh đèn vừa chiếu vào, léo mắt, cặp nào cặp nấy nhảy đì đà đì đạch, nhưng 
cấm có cặp nào chịu rời nhau. Một cuộc bố ráp diễn ra, làm cho kẻ bàng quanh 
tưởng tượng như mình đương chứng kiến một cuộc bố ráp ở Chuồng Chó hay Ngã ba 
chú ía. Mười cặp thì cả mười bị tóm! 

Người "chuyên viên" thong thả giơ từng cặp bắt được, đưa lên ánh đèn dầu để coi 
nở một nụ cười khoái trá khi bắt được cặp cóc đen và mập. Cái giống cóc bụng đỏ 
là cóc bệnh, ăn chẳng ra cái chết gì, chỉ để dành trong nhà ăn với nhau, chớ 
không bán được tiền.Cóc được ưa chuộng phải là cóc "bự", có nhiều "mụt" đen ở 
trên lưng, chân "no" mà sáng. Người ta cho tất cả vào trong một cái vó tre hay 
thùng thiếc đem về, lột da rồi đưa ra chợ. Các chợ Sài-gòn, Phú-nhuận, Ngã ba 
ông Tạ... thường vẫn bán cóc cho người thủ đô mua xài. Hỡi cô Hai, cô Ba, Cô 
Sáu, cô Bảy... cô Chín, cô Mười ơi! Gà nhúng hèm, ăn mãi bứ; chạo tôm, gỏi sứa, 
bì cuốn, dùng luôn cũng ngán! 

Hôm nào thử ra chợ mua một mẻ cóc về làm vài món ăn chơi, các cô sẽ thấy chồng 
bớt khó tính đi, và các ông sẽ vừa thưởng thức miếng ngon vừa kể những câu 
chuyện hay hay đáo để: 

- Em có biết tại sao về cữ mưa này, người ta bắt được nhiều cóc không? Nguyên 
giống cóc, cũng như giống ếch nhái, là một loại động vật vùa nước mà vừa cạn. 
"Cái trứng nở ra như mộ thứ ấu trùng, có mang để thở, ở dưới nước như loài cá. 
ít lâu sau, mang nó rụng đi, chân mọc ra, đồng thời cái đuôi mất nốt. "Cứ vào 
cữ 
mưa thì cóc dưới nước lên trên bờ ở, nhưng cũng chính vào lúc đó, những cóc dậy 
thì, cũng như các cóc nạ giòng, lớn tuổi nằm trong những đồng ruộng đầy sao 
rụng, mơ chuyện â tình, thi nhau làm công việc truyền tử nhươc tôn. 

"Những tiếng kêu oai oái, có lúc như đau đớn, có lúc như thở dài, có lúc như 
rên 
rú, có lúc như nhõng nhẽo, chính là tiếng nói của tình yêu đấy, em thương ạ! 
"Vậy mà, tội nghiệp, đang lúc cóc mến thương trao nhịp thở chung tình với nahu 
trong đêm xanh mát rượi thì loài người từ khắp nơi đổ đến, vơ cả lũ rồi ném cả 
vào thùng. Hú vía! Có con sây sát cả mình; có con gãy đùi, sứt trán; lại có cặp 
bị dứt ngang ra, nhưng đa tình thay là giống cóc! Bị sa cơ đến như thế, cặp nào 
cặp nấy vẫn không chịu rời nhau, nhất thiết khắng khít cho đến chết. 

"Yêu là chết ở trong lòng một ít" có phải nhà thi sĩ đã viết như thế phải 
không, 
em? Với loài cóc, yêu là chết thực sự, chết đứ đừ, chết "toàn diện", chết giẫy 
lên đành đạch"; nhưng không hề gì, ở trong thùng, trong vó chùng vẫn "song ca" 
bản nhạc mê ly. 

Vì thế, đừng tưởng ăn thế này là chỉ ăn thịt cóc mà thôi, nhưng chính là ta ăn 
hương thơm đồng ruộng, ăn... những bản nhạc dân ca, ăn... bao nhiêu cuộc ân 
tình 
"ra rít" vào lòng..." Người chồng nói tới đó, đưa mắt nhìn vợ, thì thấy long 
lanh cặp mắt lá khoai, hồng lên đôi má mịn màng... Đêm ấy, bên chùm dạ lý 
hương, 
hai mái đầu xanh sát lại... 

Đâu đây, có mùi hoa bưởi thơm thơm...

Other related posts: