[SMCC] Mo Trinh Cong Son

Mộ Trịnh Công Sơn


 30/11/2006
Bài và ảnh :Trần Công Nhung
A_MoTCS-2.jpg
Một người bạn cho biết: “Mộ Trịnh Công Sơn, Bùi 
Giáng...được anh em nghệ sĩ trong nước đưa về nghĩa trang Gò 
Dưa trên Thủ Đức, đẹp lắm”. Tôi tưởng tượng
ra bao nhiêu thứ chung quanh khu mộ đặc biệt này, nhưng hỏi 
thêm, người bạn chỉ biết vậy. Ngay đường đi Gò Dưa anh cũng 
ù ù cạc cạc. Cứ về Sài gòn rồi
tính, “công trình” đã nổi tiếng thế thì măn hỏi cũng 
chẳng khó gì. Quả đúng vậy, tôi nhờ khách sạn Hoàng Khánh 
gọi giùm chiếc taxi quen, anh xe biết rõ
đường đi. Tuy nói quen nhưng cũng giao hẹn đàng hoàng, “ăn 
không giá trả không rồi”, không đáng gì mà sinh ra mất hứng 
thú.

-   Anh đưa tôi lên Gò Dưa thăm mộ Bùi Giáng, Trịnh Công Sơn.. 
rồi ra thẳng ga Hòa Hưng, trong vòng 2 tiếng đồng hồ. Giá cả 
thế nào? 
-   Dạ, anh cho 150 ngàn.
-   Anh đã lên đó bao giờ chưa? Nếu chưa, hỏi đường trước 
để khỏi chạy lòng vòng,. tôi phải ra ga đúng 4 giờ.
Xe chạy qua cầu Thị Nghè, ra ngã ba Hàng Xanh, lên Bình Triệu. Hai 
bên đường phố buôn bán tấp nập nhưng vẫn kiểu lộn xộn 
tạp nham đủ thứ. Đặc biệt là áo
quần “sida”, tức quần áo Jean tân trang, hoặc đồ mới nhái 
theo các hiệu nổi tiếng như Levis, CK...treo đầy. Ra ngoại ô, 
những khoảng đường không nhà, người
ta còn che rạp dài cả hai, ba chục mét, chuyên bán hàng này. 
Trước đây, mỗi lần có cứu trợ bão lụt là áo quần cũ tràn 
đầy các “khu dân sinh”, chợ trời.
Bây giờ dân thành phố ăn mặc cũng “mode” lắm.
Qua khỏi Bình Triệu gặp quốc lộ 3, xe quẹo phải rồi đi vào 
Gò Dưa. Cảnh sao khô cằn, tiêu sơ, anh tài bảo đây là khu tân 
lập, trước kia trồng toàn dưa.
Có một khu nhà tôn xanh rất đồ sộ như nhà máy công nghiệp: 
Chợ Đầu Mối Nông Sản Thực Phẩm Thủ Đức.
Ở đây dân thưa lại có chợ to vậy hả?
-   Đây là trung tâm phân phối đi các nơi. Ngày xưa là chợ Cầu 
Muối, bây giờ tất cả dời về đây. 
A, “đầu mối” là thế.
Chỉ mấy phút sau xe đã vào khu gò, đường đất hẹp lại, mồ 
mả lố nhố, bấy giờ anh xe mới tỏ ra lúng túng. Anh không 
biết rẽ lối nào vào mộ Bùi Giáng. Anh
thò đầu ra hỏi hai thanh niên dân lao động đứng bên đường:
-   Rẽ chỗ nào dô mộ Bùi Giáng dậy em?
-   Đây theo tụi tui.
Nói xong hai thanh niên nổ xe chạy trước, họ quẹo ngay ngã ba xe 
đang dừng. Anh tài vội kêu to: “Thôi được biết rồi”.  
Chiếc xe máy cứ chạy dẫn đường. Anh
tài lẩm bẩm: “Dầy là tụi nó làm tiền”. – “ Được anh 
chạy chậm chậm xem bọn họ dừng ở đâu”. Tôi vừa nói xong 
hai thanh niên đã dừng phía trong một chút.

Anh thả tôi xuống đây, anh tìm lối quay đầu xe.  
Tôi lấy máy chụp một vài ngôi mộ đặc biệt. Nghĩa trang như 
không được sắp xếp theo một trật tự nào cả, lớn nhỏ, 
ngang dọc, cho đến hình thức kiểu cách,
màu sắc, xanh đỏ vuông tròn. Trông rườm rà rối mắt. Thấy 
chúng tôi dừng ngoài xa, hai thanh niên kêu to: “Trong này chú ơi, 
mộ Bùi Giáng đây”. Mặc, tôi
vờ không nghe, phải tính kế chứ không rơi vào bẫy, chúng bắt 
chẹt lôi thôi. Một hai chục nghìn uống cà phê chả đáng, nhưng 
đã dính vào là nhiễu sự lắm.
Tôi dần vào, họ nhắc lại và chỉ mộ Bùi Giáng, tôi nói nhẹ 
nhàng:
-   Chú chỉ lấy ảnh chung của khu nghĩa trang hai bên đường 
chứ tìm mộ Bùi Giáng làm gì? Cảm ơn em.
Tôi đi thẳng vào nghĩa trang Chùa Quảng Bình để thăm mộ Trịnh 
Công Sơn. Bác tài nói: 
-   Anh hay đó, bữa trước có người bị tụi nó đòi cả trăm 
ngàn phải đưa. Đám này cứ rình có khách lạ hỏi là chúng 
bắt chẹt làm tiền. Mình lái xe cũng khó
nói. 
Mộ nhạc sĩ họ Trịnh nằm trong khuôn viên chùa Quảng Bình, vào 
cổng rẽ trái, có một đám đất trống bằng cái sân con, trồng 
cỏ nhung, lối đi lát đá từ ngoài
vào, trong cùng là hòn dã sơn hai đỉnh lớn. Trên đỉnh cao có 
gắn tượng Trịnh Công Sơn. Tượng khá giống, nhưng đầy đặn 
hiền lành, hơi lớn, làm mất vẻ vĩ
đại đối với bối cảnh, và chưa gợi được nét trầm tư sâu 
sắc của một tâm hồn chứa đựng cả một trời triết lý:
Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi
Để một mai vươn hình hài lớn dậy
Ôi cát bụi tuyệt vời
Mặt trời soi một kiếp rong chơi
Một chi tiết rất hài là tượng được đeo một gọng kính 
nhựa không tròng, kiểu đùa nghịch của trẻ con. Tôi tưởng có 
thể đắp lên gọng kính một loại keo giả
xi măng như vậy dễ coi hơn, tránh sự chỏi nghịch của chất 
liệu. 
Không hiểu lúc sinh thời nhạc sĩ có nói về phần mộ của mình 
mai sau không, tôi thấy người lo mộ phần đã tỏ ra có những ý 
tưởng về nhân sinh cùng họ Trịnh:
Sau cùng rồi cũng trả tất cả về cho trời đất.
Rõ ràng người quá cố thấy mình sẽ trở về cát bụi, cát 
bụi không của riêng ai, không cứ phải trụ lại nơi nào. Có 
thể ở một nơi nào đó trên tinh cầu này,
hay một tinh cầu khác cũng chẳng sao. Cát bụi của Trịnh Công 
Sơn là cát bụi vô nhiễm, cát bụi trinh nguyên, cát bụi không 
bụi trần!
Tiếc thay, những người góp công cho mộ phần, theo tôi chưa dứt 
khoát, chưa rõ nét, chưa thể hiện được sự tôn vinh một thiên 
tài hiếm hoi (của xứ sở khốn
khổ này).
Để bước lên chỗ thắp nhang, ba tấm đá liếp lớn quá, nhẵn 
quá, bờ đá chẻ chắn mộ phần cũng thô thiển, không hài hòa. 
Đã không bát nhang, lại có hai bình
hoa bằng đá quá thô kệch, sao không cho bình âm xuống đất, 
không gian đã hẹp lại dành chỗ cho nhiều thứ thừa thãi. Giá 
tất cả được kết cấu cùng chất liệu
(một loại đá như dã sơn) và trong tỉ lệ được tính toán thì 
khung cảnh mộ Trịnh Công Sơn vĩ đại khoáng đạt hơn nhiều. 
Cây cảnh trang điểm cũng không hợp
lý, nó như là bụi rậm cho chồn cheo ẩn núp chứ không là một 
góc trời bao la, nơi yên nghỉ của một nhạc sĩ đa tài. 
Trịnh Công Sơn không là Thiền Sư đại ngộ, song anh cũng biết 
ngày mình ra đi (hay trở về), không như phàm phu cố bám cõi 
đời để hưởng thụ và gieo rắc bất
hạnh cho thế gian. Trịnh Công Sơn  dặn các  em:
“Quàn anh tại nhà chứ không mang đến 81 Trần Quốc Thảo của 
Hội Liên Hiệp Văn Học Nghệ Thuật như thường lệ. Chôn anh 
bên cạnh mộ mẹ tại nghĩa trang Gò Dưa”.
A_MoMeTCS.jpg
Tôi đọc đó đây trên Net những cuộc phỏng vấn Trịnh Công 
Sơn: Về nguồn cảm hứng trong sáng tác, ảnh hưởng đạo Phật 
trong đời sống, tình yêu bạn bè... và
thính giả. Nhạc sĩ cho biết một số ít nhạc phẩm do sáng tác 
thuần túy còn thì do cảm xúc từ một kỷ niệm cụ thể. Nhưng 
anh không phân biệt vị trí thời gian
trong sáng tác, anh không có quá khứ, hiện tại, vị lai (Tam Thế 
nhất trụ). Rất nhiều người muốn biết về những mối tình 
của Trịnh Công Sơn, người cho là
ca sĩ này, kẻ nói ca sĩ  kia, và chính anh cũng xác nhận ý 
tưởng cho rằng: Những tác phẩm nghệ thuật bất hủ đều do 
tài năng cùøng với sự đau khổ của người
sáng tác. Anh nói: “Câu nói trên cũng đúng với những ca khúc 
của tôi”. Hỏi về tình yêu anh lại cho biết: “Thành thật mà 
nói, tôi cũng chẳng hiểu tình yêu
cho tôi một ý nghĩa gì”. Nói thế nhưng ai cũng thấy trong ca 
khúc của họ Trịnh đầy ắp tình yêu, tình người. Đây, suy 
nghĩ của Trịnh Công Sơn: “Có khi phải
có hàng trăm mối tình thoáng qua, đọng lại, ngắn ngủi, dài 
lâu, mới viết được dăm bảy ca khúc hay, bởi vì sáng tác 
không hề làm công việc của cái máy:
Cứ bỏ một đồng xu vào rồi ra một lon nước”.
Đã có người chỉ thẳng một hai tên tuổi để biết rõ mối 
tình của anh, anh cũng trả lời lơ lửng, anh xác nhận tình cảm 
sâu đậm mà không biết nên gọi là gì.
Trong một cuộc phỏng vấn mới đây ca sĩ Hồng Nhung đã trả 
lời: “Anh Sơn là người đàn ông vĩ đại. Tài năng quá lớn, 
đó là điều không cần bàn cãi. Anh viết
tới 600 bài hát, mỗi bài là một xúc động thật sự nên mới 
hay được như thế, mà những nốt nhạc thì vô cùng đơn giản. 
Về con người, tôi không dám nói hiểu
hết anh Sơn, nhưng với những gì tôi thấy thì đó là người 
hết sức khiêm tốn và tử tế với mọi người. Con người ta 
nhìn nhau dễ có sự đánh giá, chê bai, anh
Sơn không bao giờ làm như vậy. Chính anh dạy cho tôi tính không 
nói xấu người khác”.
Anh ra đi để lại không biết bao nhiêu “tiếng chì tiếng bấc, 
lời ong tiếng ve”, mà tất cả theo tôi là do cảm tính mỗi 
người, còn anh, anh đã báo trước:
Bao nhiêu năm  làm kiếp con người
Chợt một chiều tóc trắng như vôi
Lá úa trên cao rụng đầy
Cho trăm năm vào chết một ngày (Cát Bụi)
Dù chưa được trăm năm (1), nhưng đến và đi như anh dễ có 
được mấy người. Trước khi quay ra tôi niệm mấy lời chúc anh 
sớm siêu thoát và thầm hỏi anh:
Nơi “Anh” về ngày vui không “Anh”.
Nơi “Anh” về trời xanh không “Anh” 
....
Từ lúc đưa “Anh” về,
Là biết xa nghìn trùng...
( Mượn lời “Như Cánh Vạc Bay”)
Trần Công Nhung (Tháng Một - 2006)

Other related posts: