[SMCC] Mien tho au 19

Vu Thu Hiên

Mi?n Tho ?u


XX

H?i ký
 

Anh Cu Nh?n m?t tái mét ch?y ra c?u ao, ng?i th?p xu?ng bên tôi. Tôi dang r?a 
bèo cho l?n.
- Chú Khóa s?p ch?t r?i. - anh h?n h?n thì thào.
- Ai b?o anh th??
- Chú B?ng. Chú ?y b?o tôi v? nói v?i cô Gái.
Có nên báo tin ?y v?i cô tôi không nh?? Cô Gái di c?t thu?c. Bây gi? có d? cô 
dang ? m?t hi?u thu?c b?c nào dó trên ch? L?. T? nhà t?i dó di nhanh cung m?t 
hon n?a gi?. Hon n?a, ch?c gì cô dã cho cái tin ?y là quan tr?ng. Có khi bà còn 
m?ng tôi cung nên.
Tôi mang r? bèo v?, trút vào n?i cám dang sôi sùng s?c trên b?p. Gì thì gì, 
cung ph?i xong b?a cám cho l?n dã. N?u tôi b? dói con l?n, bà s? m?ng tôi, dó 
là cái ch?c. Chú Khóa, tính theo h?, là em c?a cô tôi. H? th? nào, tôi cung 
ch?ng bi?t. Tôi hình dung h? t?c nhu m?t cái cây. B?t d?u t? m?t r? cái c?m vào 
lòng d?t, ch?ng bao lâu sau dã có hàng chùm r? con và trên thân cây l?n d?n 
nh?ng cành lá c? ti?p t?c m?c thêm. Chú Khóa tôi là m?t cái cành con nào d?y 
trong dám cành lá xúm xuê c?a dòng h?. Chú t?i nhà tôi, r?t rè và ngu?ng ng?p.
- C?m on chú t?i tham ch?. - cô Gái nói, gi?ng nu?c lã - Lâu không th?y chú. 
Nghe dâu ch?u này chú làm an cung kh?m khá, ph?i không?
- Làm gì có kh?m khá, ch?. - chú Khóa giãy n?y - Em cung ch?ng bi?t r?i s?ng 
th? nào dây.
- Dào, d? ngu?i ta ch?t c?. Tay làm hàm nhai, tay quai mi?ng tr?.
- Thua ch?, có v?y, t?t c? d?u do m?t ý Chúa.
- Chú d?ng d? cho Chúa, chúa d?y m?i ngu?i ph?i làm l?ng mà s?ng, ch? có há 
mi?ng ch? man-na.
- Thua ch?, vâng.
- ý chú d?nh làm gì.
- D?, còn d? xem. Em tính v? dây nh? ch?.
- Ch? thì giúp gì du?c chú.
- Ch? cho em ? dây v?i ch?. R?i em ki?m vi?c, làm thuê.
- Tay chân h?c trò th? kia, chú làm du?c gì? Ai thuê? D?, em không n? hà gì, có 
vi?c là làm. Ngu?i ta thuê làm gì làm n?y. Dã tính xu?ng bi?n, nhung suy di 
nghi l?i, em v? dây ? dây dù sao cung còn có ch? ch? b?o.
Cu?c d?i tho?i r?i r?c không kéo dài. Cô Gái th?ng ngu?i lên, d?u ng?ng cao, di 
xu?ng b?p.
Chú d?n m?t ch? mà n?m du?i nhà ngang. - bà nói.? chú Khóa th? phào, líu ríu 
bu?c vào nhà (t? khi t?i, chú d?ng ngoài c?a), mang theo cái tay n?i nâu có 
nhi?u m?n vá. Chú h? cái giu?ng b? không lâu ngày xu?ng, d?t giát lên, l?y manh 
chi?u rách tr?i lên trên giát, th? là dã có ch? ng?.
Tôi h?i cô Gái xem chú Khóa h? hàng v?i chúng tôi nhu th? nào, cô xì m?t ti?ng:
- K? thì dài l?m, mà mày cung ch?ng hi?u. H?n ta có h?, nhung xa, mày ph?i g?i 
b?ng chú.
Khi cô Gái g?i ai b?ng h?n ta, nghia là cô không ua ngu?i dó. T?i sao cô không 
ua thì cho t?i nay tôi v?n không hi?u. Gi?i thích d? nh?t là nói chú Khóa 
nghèo. Nhung d?i v?i ngu?i nghèo, cô Gái có h?m th?t, nhung cung không d?n n?i 
ghét b? nhu d?i v?i chú Khóa, cái s? ghét du?c g?i là "tát nu?c d? di". S? di 
cô Gái ph?i ch?u d?ng chú Khóa, là b?i t?i trong làng ai cung bi?t chú có h?, 
d?i x? v?i ngu?i máu m? quá dáng s? b? chê cu?i.
Chú Khóa có m?t cái tên, nhung hình nhu m?i ngu?i quên cái tên ?y, quen mi?ng 
g?i b?ng danh hi?u. Dó là th? danh hi?u k? c?c nh?t, t?c cu?i nh?t c?a m?t th?i 
gian dã qua. B?t k? ai dã h?c ch? thánh hi?n, t?ng vác l?u chõng di thi, b?t k? 
thi huong hay thi h?i, d?u du?c g?i là anh khóa. N?u c? d?i ngu?i dó toàn thi 
tru?t, cho t?i già anh v?n du?c vinh d? mang cái danh hi?u c?a ngu?i h?c trò di 
thi - anh khóa, ông khóa, c? khóa. Tôi vi?t chú Khóa v?i ch? K vi?t hoa là b?i 
vì chính tôi cung không bi?t tên th?t c?a chú là gì m?i ngu?i g?i th? thì tôi 
g?i theo.
Theo l?i d? ngh? c?a chú Khóa, cô Gái cho chú an com cùng. "Em xin h?u ch? ti?n 
g?o, còn th?c an em xin", chú nói v?y. Cô Gái h?m h?, không ra g?t, không ra 
l?c, nhung t?i b?a cô b?o tôi dong thêm g?o, d?n thêm cái bát dôi dua cho chú. 
Chú an ý t?, không bao gi? d?ng dua d?ng bát, không nhai nhóp nhép, tóm l?i chú 
c? không gây m?t ti?ng d?ng nào có th? gây ra s? chú ý c?a cô Gái, chú ng?i d?y 
mà nhu không.
Khi nghi t?i ngu?i h?c trò th?i xua, bao gi? tôi cung hình dung ra chú Khóa, 
m?c d?u khi tôi g?p, chú dã ngoài b?n ch?c tu?i. Ngu?i m?nh kh?nh, nu?c da 
tr?ng xanh, dôi tay dài, cái lung dài, guong m?t nho nhã, m?t d?m suy tu - dó 
là hình ?nh chú Khóa: Hình ?nh này g?n b?n v?i câu ca dao xua:
Ai oi d?ng l?y h?c trò
Dài lung t?n v?i an no l?i n?m
? v?i cô Gái, sáng s?m chú th?c d?y s?m, c?p nón ra ng?i ? ch? ? góc ch? có m?t 
cái di?m dành cho ngu?i ki?m vi?c làm t? t?p. Ngu?i thuê c? ra d?y, c?n bao 
nhiêu ngu?i thuê b?y nhiêu. Nh?ng ngu?i th? công nh?t du?c dua v? nhà, com sáng 
dã th?i, an xong h? ra d?ng làm cho t?i trua, com trua an t?i ch?, r?i làm cho 
t?i s?m t?i thì linh công r?i v? noi tr? an b?a t?i. Khi công vi?c d?ng áng dã 
vãn (nhi?u vi?c nh?t là v? g?t), cái di?m gi?a ch? v?ng tanh, ch? có vài ngu?i 
ch? ngu?i thuê dánh d?ng rom, l?p nhà ho?c nh?ng vi?c linh tinh khác. Nhung vào 
tháng ba ngày tám, k? c? nh?ng vi?c linh tinh cung không có n?a.
Chú Khóa tr? nên th?t nghi?p. Tuy v?y, chú cung c? d?y s?m, c? di dâu dó r?i 
tr? v? vào bu?i chi?u. Chú không còn c? ti?n g?o d? dua cho cô Gái và th? là 
bát com chú an tr? nên r?t cay d?ng. Cô gái m?t n?ng ch?ch, dua bát com cho chú 
mà nhu quang vào m?t chú, kèm theo nh?ng l?i bóng gió chì chi?t. - Tôi không 
hi?u sao chú không l?y v? d? v? nó nuôi, c? ? v?y d? thân làm t?i d?i?
Chú cu?i méo mó:
- Ch? tính, ai ngu?i ta l?y em.
- ?, mà cung ph?i, ngu?i ta l?y ch?ng thì cung c?t d? trông c?y vào ch?ng, ch? 
l?y chú nó trông c?y vào cái gì?
Ch?ng l? l?y ch?ng v? d? ng?m. H?a may có cái Ch?m nó l?y chú.
Ch?m là cô gái d? diên d? d?i, x?u xí nh?t làng. Cô ta thu?ng ra ng?i b?t r?n ? 
sân nhà th?. Qu?n áo rách ru?i h? hang d? l? nu?c da den d?i cóc cáy, cô ta nhe 
rang cu?i vô duyên c? v?i ngu?i qua l?i, th?nh tho?ng h?ng lên thì nghêu ngao 
hát. Cha m? không còn, cô s?ng b?ng lòng thuong c?a ngu?i làng. D?i v?i c? 
làng, không tr? tr? con, cô ch? là cái Ch?m. Không ai g?i cô là ch? Ch?m hay cô 
Ch?m bao gi?.
Chú Khóa rom r?m nu?c m?t, quay di. Tôi b?i r?i tru?c gi?t nu?c m?t c?a chú. 
Nói chung, tôi thu?ng b?i r?i tru?c nu?c m?t ngu?i l?n.
- Chú gi?n cô Gái l?m nh?? - tôi h?i, khi ch? còn hai chú cháu v?i nhau.
- Gi?n gì, cô b?c b?i trong lòng cô nói v?y thôi. Ch? cô không ghét b? gì chú 
dâu, chú bi?t.
Tôi ng?c nhiên. Ch?ng l? chú ng?n ?y tu?i d?u mà không bi?t ngu?i ta ghét mình?
- V?i l?i th?i bu?i khó khan, cô cung v?t v? l?m, chú ch?ng d? du?c cô thì ch?, 
l?i còn báo h?i cô.
- Chú dói l?m không?
- Không, chú an th? là v?a, an nhi?u nó quen d? di, cháu ?.
Chú nói d?i, tôi bi?t, ngu?i không dói ch?ng d?i gì an hàng chùm sung xanh. 
Sung xanh chát xít, an vào c? t?c ? c? h?ng. Tôi lén l?y g?o c?a cô Gái dúi cho 
chú khi chú c?p nón di làm. N?u không có ai thuê, chú Khóa có th? vo m?y cái lá 
mà d?t, rang g?o trong m?t m?nh n?i v?, cung d? dói lòng. N?i v? thì ? b?i tre 
nào cung có. Lúc d?u, chú nh?t d?nh t? ch?i, nhung r?i cái dói dã th?ng ni?m 
kiêu hãnh si phu, chú tránh nhìn m?t tôi, gi?t gói g?o vào c?p qu?n.
- Bây gi? ki?n gi? nh?t ph?n, chú ph?i tìm cách nào s?ng, ch? cung ch? giúp chú 
du?c. - cô Gái nói trong m?t b?a com t?i, sau hai tháng chú Khóa không dóng 
ti?n cho bà - Thóc g?o ch?u này kém quá s?c l? mình. 
Hôm sau chú Khóa v?n v? ng?, nhung không an b?a t?i n?a. Chú an ? dâu, tôi 
không bi?t. Chú v? mu?n, có khi hai cô cháu tôi d?c kinh xong, dã di ng?, chú 
m?i v?. Tôi cung không qu?n chú l?m, mà nói chung, ch?ng d?a tr? nào trong xóm 
ba nhà thân thi?t v?i chú. Chú không bi?t di câu, không bi?t u?n lu?i câu, 
không bi?t vót c?n câu dã th? l?i không bi?t k? chuy?n. N?u chúng tôi nan n? 
b?t k?, chú d?ng h?ng h?i lâu r?i m?i b?t d?u c?t gi?ng khàn khàn k? nh?ng câu 
chuy?n khô khan d?y di?n tích, gi?i thích di?n tích này chú l?i v?p ph?i di?n 
tích kia và câu chuy?n c? lan man mãi, làm cho chính chú cung th?y nó dáng 
ngán. Lúc ?y chú d? m?t lên, hay nói cho dúng hon, m?t chú gi?ng nhu cách khi 
ngu?i ta d? m?t, b?i vì nó không có d? máu d? mà d?. Chú cu?i ngu?ng ngh?u, h?n 
khi khác k? ti?p. Chúng tôi cung ngán luôn do?n ti?p, ch?ng b?t chú tr? n? n?a.
T?i nghi?p, chú Khóa tôi dã kh? còn cô don. Chú thu?c lo?i ngu?i ra d?i d? s?ng 
m?t mình. Chú ch?ng h?p du?c v?i ai, không thích ?ng du?c v?i môi tru?ng nào ? 
dâu chú cung là ngu?i l?, làm vi?c gì cung tr?t ý ngu?i khác. Nhung lòng chú 
trong sáng, chú vô tu, chú ch?ng làm h?i ai, chú cung ch?ng bi?t d?n cách l?y 
lòng ngu?i khác n?a, d?ng nói d?n bi?t cách n?nh. So v?i cô Thi?p chú còn nghèo 
hon, nhung cô Thi?p tuy v?y còn bi?t cách s?ng v?i d?i hon chú. Tuy nhiên, chú 
dã không sai l?m khi ch?n cô Gái d? nh? v?. Bên cô Oanh, chú không th? nh? 
du?c, vì l? cô Oanh ch? là ngu?i qu?n gia c?a ông em giàu có, ch? cô không có 
quy?n hành gì trong nhà. Nhà bác Hai Th?c thì quá nghèo d? có th? cuu mang m?t 
ngu?i em h? g?n, chua nói t?i ngu?i em h? xa. V? tu?i tác, cô Gái nhi?u hon c?, 
th? t?t cô là ngu?i duy nh?t trong dám các ông anh bà ch? h? có nhi?u liên h? 
nh?t v?i m?t chi dã di xa, m?t cành dua xa nh?t trong cây dòng h?. Nh?ng ngu?i 
kia ch? nghe d?n tích m?i bi?t h? hàng, vì v?y trong quan h? cung l?ng l?o, 
h?ng h?.
Cô Gái cung ch?ng ph?i quá x?u d?i v?i chú Khóa. Hà ti?n là b?n tính c?a cô, 
hon n?a cô không ch?u du?c ngu?i không bi?t làm, không làm du?c vi?c gì. N?t 
h?u d?u c?a chú Khóa làm cô ng?a m?t. B?ng ch?ng v? chuy?n cô cung thuong chú 
Khóa là bà bi?t vi?c tôi l?y g?o cho chú, nhung không nói gì. Bà nh?c tôi:
- L?y rá úp mi?ng chum cho cô, k?o chu?t mò m?t nhi?u g?o l?m r?i.
Chu?t mò thì d? l?i c?t chu?t. Tôi l?y không d? l?i gì. Tinh nhu cô Gái thì cô 
ph?i bi?t. ? nhà còn ch? Li?u, nhung ch? mình tôi du?c phép vào bu?ng bà l?y 
g?o. Cái cách nói c?a cô Gái ph?i hi?u th? này: cô bi?t, nhung thôi, cho chú ?y 
m?t ít thì du?c, cho nhi?u thì li?u h?n.
Chú Khóa ngày m?t y?u di. Cô Nhung b?o chú: 
- Dói thì an rau má, ch? an qu?y an quá, sinh b?nh.
- Thua ch?, vâng - chú Khóa dáp.
Nh?ng bu?i ch?, nhà v?ng cô Gái, chú l?n v?, mang theo m?t bó tu?ng rau má. 
Chú mang ra ao, r?a r?t k?, xin ch? Li?u m?y h?t mu?i r?i ng?i nhai tr?u tr?o.
Dôi b?n, chú lân la sang choi bác Hai Th?c, nhân ti?n c? nhà dang an h?t s?n 
rang, chú cung an cùng. Bác Hai Th?c gái r?t h? h?i m?i ai chua bi?t n?m th? 
món h?t s?n rang c?a bác, nhung khi chú Khóa an th?c thà nhu ngu?i trong nhà 
bác, l?i không ph?i m?t l?n, thì bác cung không thích.
R?i b?ng di m?t d?o, chú không v? nhà n?a. Cô Gái cung ch?ng h?i d?n. Tôi cung 
quên chú luôn. D?o ?y, tôi m?i choi di?u. Dó là thú choi truy?n th?ng c?a c? 
làng, không trù nhà nào. Ông tôi cung là m?t tay choi di?u c? phách. Gác trên 
mái nhà ngang là m?t b? khung di?u c?c l?n, dài c? hai gian nhà. Bên trên nóc 
hòm gian c?a cô Gái còn m?t cái sáo d?i, to b?ng b?p dùi ngu?i l?n. Th?i gian 
dã ph? m?t l?p b?i dày trên l?p son then c?a nó. Nhân m?t hôm d?n d?p nhà c?a 
tôi dã mang cái sáo ra lau chùi. Bình thu?ng, tôi c?m cái sáo trong tay dang 
ngang mà ch?y th?t l?c thì sáo kêu, k? c? các sáo l?n, nhung v?i cái sáo này 
thì dù ch?y nhanh t?i m?y, dù có d?ng t?i ch? mà quay tít ngu?i d? t?o ra gió 
m?nh th?i vào h?ng sáo, nó cung ch? phát ra m?t ti?ng th? dài tr?m tr?m, nhu 
th? nó nu?i ti?c nh?ng ngày vang bóng xa xua, khi còn du?c ngh?u ngh?n trên hai 
cánh di?u d?i mà bay lu?n trên tr?i cao. Cô Gái nói tên nó là sáo c?ng, nghia 
là khi nó hát, ti?ng c?a nó to và vang xa, t?a ti?ng c?ng v?y. Cô Gái cung k? 
l?i r?ng d? dua sáo c?ng lên ph?i có m?t cái di?u to, s?i cánh dài trên ba gian 
nhà và ch? có th? th? th? di?u này trong con bão nh? v?i hàng ch?c ngu?i dua và 
nh? trên cánh d?ng tr?ng. Dây di?u ph?i làm b?ng chão gai ngâm, m?m nhung c?c 
dai, c?t ch?t vào g?c cây l?n. Bà k? say sua d?n n?i tôi hình dung ra cô tôi 
ngày tru?c - m?t d?a con gái nh? nh?y chân sáo theo ngu?i l?n ra d?ng, trong 
gió l?n làm bay tung mái tóc, h?n h? ch? phút cánh di?u kh?ng l? bay lên nh?ng 
t?ng mây u ám. M?t hôm tôi g?p chú d?ng ? sân dình làng, mi?ng ng?m cây tam. 
Chú g?y ghê g?m, hai má hóp sâu, m?t trung. Tôi chào chú, h?i tham chú gi? ? 
dâu. Chú cu?i, rang vàng khè:
- Chú ? ngay dây. R?i d?n choi v?i chú.
Chú ch? cho tôi cái chái c?a nhà dòn. L?i vào che b?ng manh chi?u rách. Tôi ít 
khi bu?c vào nhà dòn. Không khí l?nh l?o ? dây, nh?ng con r?ng ch? có d?u không 
có mình kè trên ni?ng, nu?c son dã tróc cùng v?i vàng th?p, mùi m?c và mùi d?t 
?m làm tôi nghi t?i nh?ng ngu?i dã n?m trên dòn này di kh?i nhà h? và không bao 
gi? tr? v?.
Ngu?i trông nhà dòn là m?t ông mõ làng, chú B?ng. Chú B?ng ngu?i t?m thu?c, 
ch?c n?ch, ít nói. Không rõ chú t? dâu t?i, ngu?i ta ch? bi?t t?i chú khi chú 
c?m cái mõ trong tay, t?i t?i di lang thang trong làng, cao gi?ng "Tri?ng quan 
viên... làng nu?c...". Không ai g?i chú b?ng ông bao gi?, mõ thì có th? g?i 
b?ng chú, dù ngu?i g?i là tr? con hay ngu?i l?n. Chú B?ng tho?t tiên ? m?t chái 
nhà dòn, sau d?ng m?t túp l?u bên c?nh d?y, cung v?i kho?nh vu?n rau, vài con 
gà b?i, m?t con chó g?y. Mãi v? sau này, m?i có m?t ngu?i dàn bà v? làm b?n v?i 
chú B?ng và chú cung có nh?ng d?a con kh?e m?nh. Tru?c dó, chú ? m?t mình, các 
cô gái làng dù nghèo m?y, x?u m?y cung không ch?u l?y mõ.
Có nghia là chú Khóa tôi dã du?c chú B?ng cho ? nh? chái nhà dòn. Nhà dòn là 
lãnh d?a c?a mõ, không du?c chú B?ng ch?p thu?n chú Khóa không th? ? d?y du?c. 
Chú Khóa r? tôi vào choi nhà chú. Tôi l?c d?u, thoái thác. Manh chi?u rách d? 
l? m?t l? th?ng vào m?t cái hang t?i mò. Tôi không thích vào dó. Tôi t? bi?t 
chú, ch?y m?t m?ch v? nhà.
Cho l?n an xong, tôi r? anh Cu Nh?n:
- Ta ra nom chú Khóa di?
- Chú ra tru?c, tôi nh?c m?y cái c?n câu th? r?i ra sau.
Tôi bi?t, anh không mu?n di cùng tôi, mang ti?ng r? rê.
C?n câu th?, bao gi? anh ch? nh?c vào sáng s?m. Tôi không thích câu b?ng c?n 
câu th?. Không th? nào g?i là câu du?c khi ch? dùng m?t m?nh tre vót qu?y quá 
dài b?ng ba gang tay c?m ch?t vào d?t b? ao, v?i s?i dây câu to dùng và cái 
lu?i câu thô k?ch có ng?nh m?c khéo vào lung m?t con san s?t sao cho nó v?n 
s?ng. San s?t thu?ng b?t cá chu?i con, cho nên cá chu?i m? di chan con (m?t dàn 
con lúc nhúc màu l?a bao gi? cung quây t? thành m?t hình tròn nhu cái m?t g?i 
là dàn r?ng r?ng) th?y san s?t dâu là xông t?i tiêu di?t. Th? là nó b? l?a, 
ch?t vì con cá san s?t móc vào lu?i câu c?a anh Cu Nh?n.
Tôi lách qua manh chi?u rách bu?c vào nhà chú Khóa.
Chú n?m trên ? lót rom và lá chu?i khô, m?t quay ra c?a. Du?ng nhu còn nh?n ra 
tôi, chú m?p máy c?p môi m?ng thâm xì dán ch?t vào xuong hàm, nhung không còn 
phát ra ti?ng. Tôi ng?i xu?ng bên c?nh chú:
- Cháu dây, chú ?m h? chú?
M?t l?n n?a, c?p môi l?i m?p máy không có ti?ng. Dôi con nguoi tr?ng d?c n?m 
sâu trong h? m?t d?o lia d?o l?a, nhung không r?i tôi.
- Chú ?m th? nào? - tôi h?i l?i.
Cái d?u dã m?t h?t th?t, tóc b?t vào da và r?t thua, kh? g?t. Chú hi?u câu h?i, 
nhung không tr? l?i du?c n?a.
- Cô Gái di ch? L?. Cô v?, cháu b?o cô l?i nhá?
Cái d?u l?c.
- Chú an cháo du?c không? Cháu v? l?y g?o n?u cho chú bát cháo nhá?
Cái d?u g?t.
Tôi phóng m?t lèo v? nhà, xúc m?t bát g?o gói vào lá khoai, phóng ra. Chú Khóa 
v?n n?m dó, m?t nh?m. Có l? chú ng?. Tôi nhìn quanh. B?n b?c tu?ng ám khói den 
ngòm trong bóng t?i m? m?. Chung quanh ? vuong vãi nh?ng m?u xuong tr?ng. Trong 
m?t góc còn nhi?u xuong hon, nh?ng khúc dài, khúc ng?n v?i c? xuong ? ch? kh?p, 
không bi?t là xuong trâu hay xuong l?n. Quang c?nh làm tôi rùng mình. Nh?t là ? 
gi?a quang c?nh dó l?i là m?t hình ngu?i khô dét b?t d?ng trong b? qu?n áo vá 
b?c mùi khan kh?n. Tôi tìm th?y m?y viên g?ch den thui thay cho ba ông d?u rau 
và cái n?i s?t mi?ng. Tôi b? g?o vào, ch?y ra ao dình vo qua cho nu?c m?p mé 
ch? s?t r?i d?t lên b?p, nhúm l?a. Khói rom và lá làm cay m?t. Chú Khóa c?a 
qu?y, r?i dôi m?t m? ra.
- Cháu n?u cháo dây. - tôi nói.
-?.
L?n này tôi m?i nghe chú dáp, ti?ng nói y?u và tho?ng qua nhu gió.
- Cháo suông thôi, nhà ch? còn gì s?t.
- ?
Cháu n?u chú an r?i cháu ch?y lên ch? L? g?i cô Gái.
- D?ng.
- Cô v? l?y thu?c cho chú u?ng ch?.
- Không.
L?a dã cháy to. Mùi khói át di mùi khai và kh?m. Hoi ?m c?a l?a làm cho chú 
Khóa tôi t?nh l?i.
- Cha.
- Chú b?o gì?
- Cha.
Chú Khóa nh?c l?i, nhung tôi không hi?u.
Có ai dó bu?c vào, ng?i xu?ng bên tôi. Trong ánh l?a, tôi nhìn th?y anh C?n. 
Anh là anh tôi, tính theo h?, nhung già hon b? tôi, th?p tè, dôi m?t toét lúc 
nào cung d?y nh?. Anh làm ngh? ho?n l?n và các th? ngh? linh tinh khác mà nhà 
nông c?n d?n. Cô Gái thu?ng g?i anh d?n, khi thì s?a cho bà cái chu?ng gà, dánh 
h? d?ng rom, khi thì thay m?t b?c vách b? m?t. Anh không bao gi? l?y ti?n công 
c?a cô Gái, cô d?n com thì anh an, ch?c anh nghi cháu không du?c phép l?y ti?n 
tr? công c?a cô. H? hàng d? làm gì, n?u còn tính toán sòng ph?ng v?i nhau nhu 
v?y. Thành th?, cô Gái g?i anh d?n nhi?u thì anh thi?t nhi?u, nhung n?u cô dã 
g?i thì th? nào anh cung d?n. Tôi không th?y anh C?n dánh b?n v?i chú Khóa bao 
gi? và ng?c nhiên th?y anh t?i.
- Chú th? nào? - anh h?i kh?.
- Chú m?t l?m, em n?u cháo cho chú.
Anh th? dài, g?t tôi ra r?i ng?i vào ch? c?a tôi, cham cham nhìn ng?n l?a lem 
lém li?m lên hông n?i.
- Cha...
Chú Khóa rên khe kh?.
- Chú mu?n gì? - anh C?n ghé sát vào m?t chú Khóa.
- Cha... - chú Khóa m?p máy môi, gi?ng run run.
Cháu hi?u r?i. - anh C?n nói - Cha dang tham k? li?t ? h? ông thánh Vi-xan-tê. 
Cháu cho chú an cháo r?i cháu di ru?c cha d?n r?a t?i cho chú, chú c? n?m yên.
Chú Khóa l?i g?t d?u. M?t ngu?i n?a bu?c vào. Dó là chú B?ng. Chú B?ng ng?i 
xu?ng bên anh C?n.
- Sao r?i?
- Vu?n v?y. T?nh hon du?c m?t thí.
- Khó l?m.
- Chúa sinh ra, Chúa l?i ru?c v?.
- Ai ch? v?y.
- G?i là sinh lão b?nh t?, ch?ng tru?c thì sau.
-Có th?.
Chú Khóa n?m im lìm. Không bi?t chú có nghe th?y m?i ngu?i nói gì không, nhung 
chú không d?ng d?y.
Tôi ch?y v? báo cho bác Hai Th?c bi?t s? th?. Bác g?i anh Cu Nh?n:
- Mày di nom chú Khóa thí.
- Thua thày, vâng.
Chúng tôi l?i ch?y ra dình. V?a ch?y, anh Cu Nh?n v?a h?i:
- Nom chú ?y có hãi l?m không?
- Không. Nhung v?a nãy sao anh b?o di sau r?i không ra?
- Tôi hãi ngu?i ch?t l?m.
- Chú còn s?ng mà.
- S?p sinh thì r?i, chú B?ng nói v?y.
- B?y. Chú b?o em n?u cháo chú an d?y.
G?n t?i dình, chúng tôi d?ng s?ng l?i. T? trong nhà dòn v?ng ra m?t ti?ng g?i 
th?ng thi?t:
- Giê-su...u...u! Hãy c?u l?y linh h?n Giu-se...e...e...!
Ti?ng g?i l?p di l?p l?i theo m?t nh?p d?u d?n v?i cách quãng r?t ng?n. Nghe 
ti?ng g?i âm u dó tôi n?i da gà.
- Chú Khóa ch?t r?i? - anh Cu Nh?n, m?t nh?t ra, nói - Tôi v? dây.
- Hai chúng mình vào r?i cùng v?.
- Ch?u thôi. Chú có vào thì vào m?t mình.
Anh b? m?c tôi lu?ng l?, quay ngu?i di th?ng. Tôi nhìn th?y chú B?ng t? trong 
bu?c ra.
- Chú B?ng, chú Khóa sao r?i?
- Ông Khóa á? S?p di.
- Di dâu?
- Ch?t ch? còn di dâu? C?u vào v?i ông thí. Ông C?n ? trong ?y.
Anh C?n dang d?ng tru?c l?i vào, hai tay gio lên tr?i thành hình ch? V:
- Giê-su...u...u...? Hãy c?u l?y linh h?n Giu-se...e...e...!
V?y mà tôi không nh?n ra ti?ng anh C?n. Bình thu?ng anh ít nói, khi nói thì nh? 
nh?, nhát g?ng. Nhìn th?y tôi, anh nói v?i vã:
- Ông s?p di? Chú vào ngay di d? chú cháu du?c th?y nhau trong gi? lâm t?.
Anh nói b?ng gi?ng trang nghiêm, v?i l?i nói trang nghiêm, làm tôi không còn 
cách nào khác là nghe l?i. Vén manh chi?u rách lên, tôi nhìn th?y chú Khóa c?i 
phanh áo, hai tay qu? qu?ng trên ng?c. D?u ng?t v? d?ng sau, toàn thân ru?n lên 
t?ng d?t, chú th? d?c, mi?ng há to nhu mu?n d?p l?y nh?ng ng?m không khí hi?m 
hoi. Cùng v?i hoi th? khó nh?c, ng?c chú gi?t n?y, cái b?ng lép dán ch?t xu?ng 
chi?u ph?p ph?ng. Khi cúc áo dã m? toang tôi m?i th?y chú Khóa g?y quá nhu th?, 
nh?ng cái xuong su?n c?t nhu mu?n ch?c th?ng làn da m?ng và cáu b?n ra ngoài. 
Tôi d?ng l?ng tru?c ngu?i h?p h?i. Ông ch?ng nhìn ra tôi n?a. Trong hai h? m?t 
ch? còn toàn lòng tr?ng nhày nh?a. M?t bát cháo d? lênh láng bên c?nh.
Tôi lùi d?n cho t?i khi ch?m vào manh chi?u che l?i vào ? dó tôi quay ngo?t l?i 
ù té ch?y th?ng. Ti?ng g?i Chúa d?n ru?c linh h?n chú Khóa t?i nghi?p c?a anh 
C?n du?i theo tôi.
Chú Khóa t?i nghi?p qua d?i, không d?i du?c cha x?. Không ai nói chú ch?t vì 
b?nh gì, mà nói chung, th?i b?y gi? ít ai nói t?i cái ch?t có kèm theo l?i gi?i 
thích v? nguyên nhân. M?t con ngu?i qua d?i, có v?y thôi.
Sau cái ch?t c?a chú m?y tháng, m?t hôm ông mõ làng r? vào nhà bác Hai Th?c xin 
ng?m nu?c mua, bác Hai Th?c h?i chuy?n nh?ng ngày cu?i cùng c?a chú Khóa thì 
ông mõ tr? l?i:
- Ông Khóa nhà ta c? cu?i bu?i ch? l?i di mót xuong. Xuong dùng vào vi?c xuong, 
ch?ng ai v?t di sát, nói mót là nói v?y, cho ông Khóa d? t?i, ch? ngu?i ta 
thuong ông Khóa thì ngu?i ta cho. Kh?n n?n, nhi?u khi th?t ?, xuong dã ôi r?i 
ông m?i tha v? nhà, n?u nu?ng qua quít r?i an, ông b?o không sinh b?nh sao 
du?c. Có khi còn d? l?i d?n hôm sau n?a. M?y ph?n th?t ? ch? cung t?, thuong 
ngu?i ta thì cho th? tuoi dàng này th? ôi, th? b? cung cho, ch? trách ông Khóa 
b?.
T?i lúc ?y tôi m?i gi?i dáp du?c câu h?i c? quanh qu?n trong d?u: t?i sao noi 
chú Khóa l?i l?m xuong khô nhu v?y?
Cô Gái dua cho anh C?n m?t d?ng d? làm b?a cho ngu?i di cùng v?i anh chôn chú 
Khóa. Anh C?n mua ru?u th?t an v?i chú B?ng. T?i hôm ?y hai ngu?i dua chú ra 
d?ng. Chú Khóa không ph?i ngu?i giàu có d? ph?i chôn b?ng quan tài cung ch?ng 
ph?i quàn l?i d?n hôm sau d?i h? hàng d?n vi?ng. Anh C?n mang dia tr?u vào 
trình ông lý m?t ti?ng là xong.
Chú Khóa du?c bó l?i trong t?m chi?u m?i và s?ch s?, do anh C?n mang t?i. Th?ng 
thì s?n c?a nhà chú B?ng. Dám tang g?m có b?n ngu?i, hai ngu?i khiêng và hai 
ngu?i di dua Du?i cái dòn ?ng là chú Khóa bó g?n trong cái chi?u.
Anh C?n di tru?c chú B?ng di sau. C? hai ngu?i l?c lè khiêng chú Khóa. Anh C?n 
phàn nàn r?ng ngu?i ch?t nào cung th?, d?u n?ng hon lúc còn s?ng. Di sau cùng 
là tôi và cô Gái. Lúc d?u cô d?nh không di, nhung sau bà d?i ý. Tr?i d? mua lâm 
thâm. Du?ng tron, thành th? anh C?n và chú B?ng ph?i b?m ngón, di r?t ch?m. Tôi 
c?m bó du?c, gio cao trên d?u d? soi du?ng. Anh C?n cung c?m m?t bó, nhung vì 
m?i khiêng, n?a du?ng dã d? t?t. L?a du?c soi t? dôi chân g?y gu?c c?a chú Khóa 
thò ra ngoài chi?u, rung rung. Cô Gái th?nh tho?ng l?i làm d?u thánh và l?m r?m 
c?u nguy?n. Nh?ng gi?t mua l?n roi vào du?c kêu xèo xèo. Chó ? các nhà ven 
du?ng s?a râm ran.
Hôm sau, cô Gái mang hai d?ng vào nhà x? d? xin m?t l? Mi-sa m? c?u cho linh 
h?n chú Khóa.

Other related posts: