[SMCC] Mien tho au 13

Vu Thu Hiên

Mi?n Tho ?u


XIII

H?i ký
 

Ch?, ?y là cái m?t c?a m?t vùng. T?i dâu tôi cung thích r? vào ch?, b?i vì ch? 
k? cho tôi nhi?u hon b?t c? nhà thông thái nào v? vùng d?t tôi v?a t?i, t? s?n 
v?t b?n d?a, m?c s?ng c?a dân cho d?n cung cách chèo lái c?a nh?ng ngu?i c?m 
tr?ch. Thêm n?a, ch? chính là noi mà ho?t d?ng c?a loài ngu?i du?c phoi bày, 
cái ho?t d?ng c?a t?n t?i, th?c và m?nh ? dó không có d?t s?ng cho tâm tr?ng 
bu?n. Ch? bao gi? cung vui v?, t?p n?p, b?n r?n, bao gi? cung mang s?c thái h?i 
hè. Có th? ví ch? nhu m?t dõ ong ? dó ngu?i truy?n hoi ?m cho ngu?i. Thành th?, 
nhi?u khi tôi di ch? ch?ng d? mua s?m gì, ch? c?t du?c lây nhi?m cái tâm tr?ng 
náo nhi?t mà ch? bao gi? cung s?n. Nhung dó là khi tôi dã tr? thành ngu?i l?n. 
Trong tu?i tho, tôi don gi?n d?m mình trong cái sôi d?ng c?a qu?n th? ngu?i, 
sung su?ng và háo h?c thu?ng ngo?n nh?ng gì ch? có th? cho th?y. Mà ? ch? thì 
có th? th?y r?t nhi?u.
Ch? Lao - ch? làng tôi - là m?t ch? l?n ? trong vùng. L?n v? bãi ch? r?ng, hàng 
hóa nhi?u, ngu?i di ch?, c? ngu?i mua ngu?i bán, dông.
Ngày phiên ch?, cô Gái d?y r?t s?m. an com xong, bà d?i thúng thu?c viên lên 
d?u, ra kh?i ngõ khi còn t?i d?t, t?i ch? tru?c khi m?t tr?i m?c. Cái thúng 
du?c h? xu?ng d?t tr? thành hi?u thu?c c?a bà lang.
Trong khi cô Gái bán hàng, tôi du?c phép di choi ch?. Tôi nói di choi, b?i vì 
tôi ch?ng mua gì, mà ch? lang thang h?t dãy này t?i dãy khác gi?a ngu?i bán 
ngu?i mua trong quán và ngoài tr?i, du?i bóng cây và gi?a n?ng. Nh?ng chuy?n di 
choi nhu th? th?c thú v?.
Ch?ng h?n, tôi có th? ng?m hàng gi? nh?ng tác ph?m ngh? thu?t dân gian bày ng?n 
ngang trên m?t manh chi?u rách. Hàng ch?c con h?, không con nào gi?ng con nào, 
nhe nanh múa vu?t; chúng th?m chí ch?ng c?n có v?n h? d? xung mình là h?, trên 
thân chúng ch? có nh?ng v?t men nâu qu?t c?u th?. M?y ông lão chài ch?ng tay 
xu?ng nom, guong m?t không góc c?nh ng?a lên tr?i nhu dang l?ng nghe ti?ng cá 
d?ng bên trong nom mình. Nh?ng cái mi?u nh? ch?ng bao gi? du?c hu?ng d? men, 
men du?c d? t? trên mái dào d?t ch?y xu?ng chân mi?u làm thành nh?ng v?t dài 
không d?u cho ta c?m giác v?a có m?t tr?n mua rào di qua. Nh?ng ông Lã V?ng 
tr?m tu v?i chi?c c?n câu vô hình. Nh?ng ông tiên bé nh? không m?t mui cham chú 
v?i nu?c c? hóc hi?m, d?u hoi cúi xu?ng trên cái bàn c? tí t?o không có quân...
T?t c? nh?ng th? dó d?u có trên hòn non b? nhà bác c? Tuy?n. Th?i gian làm cho 
chúng cu di, già di, và càng già, càng cu chúng càng kích thích trí tu?ng 
tu?ng. Ngh? thu?t dân gian c?a ta là th?: bao gi? ngu?i sáng t?o cung dành ch? 
cho trí tu?ng tu?ng c?a ngu?i thu?ng th?c.
Thu hút tôi m?nh m? không kém là hàng nan. Dó là dãy bán d? dan b?ng tre n?a. 
Nh?ng nan tre d?u tam t?p d? c? du?c tay ngu?i dan theo d? các n?ng khác nhau, 
gò theo các khuôn khác nhau thành rá to rá nh?, r? cái r? con, thúng d?i thúng 
ti?u, gàu sòng, gàu dai, l? ?ng, l? th?, d?m to, d?m bé...
Cô Gái tôi không bao gi? mua d? nan. Bà dan r? rá r?t khéo, dã ch?ng kém gì d? 
ch?, mà l?i còn ch?c ch?n hon nhi?u. M?t cái rá ho?c m?t cái r? bà dùng hàng 
nam. Khi nó tu?t c?p thì bà c?p l?i, r?i c?p l?i n?a, cho t?i khi nó tr? thành 
bé tí, nhung v?n c? d? dùng cho b?a an ch? có hai cô cháu. M?i l?n d?n tre già 
th? nào cô tôi cung d? giành m?y cây d?c th?t ch?c d? dan m?t s? r? rá b? lên 
ránh. Ch?ng bao lâu sau chúng lên nu?c den nhánh và tr? thành b?n v?ng k? l?.
Nhung lôi cu?n tôi hon h?t có l? là khu bán gà l?n. Tôi thích ng?m nh?ng chú gà 
con xinh nhu nh?ng n?m bông vàng tíu tít lang xang du?i chân m?t m? gà d?y c?nh 
giác luôn luôn xù lông ra b?o v? dàn con tru?c k? thù tu?ng tu?ng. Nh?ng chú 
v?t con mu?t mà nh?n nhác trong nh?ng cái qu?y tròn dan thua. Nh?ng con v?t 
thi?u niên không ng?t nhô lên th?t xu?ng nh?ng cái d?u bóng và to m?m kêu váng 
lên khi có m?t bàn tay ngu?i mua thò vào l?ng tóm l?y c? d? nh?c b?ng lên u?c 
tính n?ng nh?. Tru?c m?t nh?ng ngu?i ch? không ph?i lái buôn là nh?ng con gà 
nhà, v?t nhà b? trói chân giuong nh?ng c?p m?t tho ngây lên h?i nhau quàng 
qu?c: "Th? này là th? nào? T?i sao bà ch? l?i dua chúng ta ra dây? H? mu?n làm 
gì chúng ta?". Nhung nh?ng câu h?i l?p t?c t?t ng?m trong m?t chúng khi ngu?i 
ch? r?c xu?ng tru?c m?t chúng m?t n?m thóc. Th? là, quên h?t m?i s?, chúng m? 
l?y m? d? và giành nhau chí chóe. 
Dãy hàng l?n, ngu?i mua ngu?i bán phát vào tay nhau bèn b?t d? tr? giá. Nh?ng 
con l?n n?m trong r?, b? trói ch?t b?n chân n?m to ho trên m?t d?t b?n th?u, 
nh?ng con nái x? phoi hai hàng vú nhu hai hàng khuy trên chi?c áo nhem nhu?c, 
nh?ng chú l?n con kêu ré lên nhu s? b? ch?c ti?t, t?t c? cái dám súc v?t th?m 
h?i ?y ch?ng phù h?p chút nào v?i không khí mua bán h?ng h?c, ?n ào nh?ng gi?ng 
quát tháo, th?p thoáng nh?ng b? m?t d? gay v?i nh?ng dôi m?t l?c láo. Thói quen 
mua bán l?n nhu v?y dã có hàng tram nam nay r?i ? ch? làng tôi cung nhu ? các 
ch? khác trong toàn vùng d?ng b?ng. Thành th? ngu?i ta c? v?y mà theo, ch?ng 
bao gi? nghi xem nó có c?n thi?t hay không. Con l?n, dù cho nó có nhi?u hon con 
gà con v?t nh?ng hai chân, cung không ph?i là lý do d? ngu?i mua ngu?i bán ph?i 
quát tháo nhau nhu th?. Th? nhìn dôi mua bán kia mà xem. N?u tách h? ra kh?i 
ch?, ta s? nghi r?ng h? s?p s?a dánh nhau. Ngu?i mua gi?n d? vì ngu?i bán không 
ch?u giá, th?ng tay phát den dét vào lòng bàn tay ng?a ra c?a d?i phuong, m?i 
l?n phát l?i nhích thêm m?t giá nh? nhoi. Hai bàn tay tr? thành d? ?ng. Hai c?p 
m?t long lanh rõi th?ng vào m?t nhau dò h?i, thách th?c. Sau nhi?u l?n lu?m 
nguýt, b? di, quay l?i, phát vào tay nhau den dét kèm theo nh?ng ti?ng quát 
lác, cu?i cùng hai bên cung ngã giá du?c v?i nhau. Ngu?i mua h? h?. Ngu?i bán 
cung h? h?. Con l?n du?c khiêng di. B? ti?n bán l?n vào túi, ngu?i bán m?t phút 
sau dã tr? thành ngu?i mua ? dãy hàng khác, có khi ? chính ngay khu ch? l?n. 
D?n lu?t mình, anh ta l?i mà c? ri?t róng, l?i ch?u d?ng cái nhìn mi?t th? c?a 
ngu?i bán mà giá tr? c?a ngu?i mua bao gi? cung là quá r?, ch? có ng? ng?n m?i 
tr? giá nhu v?y. Tôi ng?m nhìn không bi?t bao nhiêu cu?c mua bán noi ch? làng 
và th?y r?ng ngu?i di ch?, c? ngu?i mua l?n ngu?i bán, th?c là ng?. Du?ng nhu 
khi bu?c vào cu?c mua bán, hai bên li?n deo lên cho mình m?t cái m?t n?. Nhung 
khi cu?c mà c? ch?m d?t thì h? li?n qu?ng ngay cái m?t n? xu?ng d?t và cu?i v?i 
nhau m?t cách h?n nhiên nhu nh?ng d?a tr?. Thì ra, phàm là m?t n? thì cái nào 
cung vu?ng víu.
Cô Gái tôi có m?t c?a hàng thu?c ? ch? làng. C?a hàng c?a cô tôi là cái thúng, 
trong d?ng d? các th? chai l? v?i nh?ng viên thu?c các màu. Bà ng?i du?i g?c 
cây d? ngay l?i vào ch?, tách h?n kh?i các dãy hàng. Ngu?i mua thu?ng là khách 
quen. H? t? các làng khác t?i khi ch? vào phiên. Ngu?i làng thì không c?n d?i 
t?i phiên ch?, h? vào t?n nhà d? mua.
Cô Gái ng?i, m?t nghiêm trang, l?ng nghe khách hàng k? l? dài dòng v? m?t ông 
ch?ng trúng phong, m?t d?a con b? sài, m?t bà m? b? tê th?p... r?i gi?c vào 
lòng bàn tay nhan nheo c?a bà nh?ng viên thu?c to ho?c nh?, màu den ho?c nâu, 
xám, d?m c?n th?n t?ng viên r?i gói g?n gàng vào trong nh?ng trang gi?y v? h?c 
trò mà bà tha v? sau m?i chuy?n lên tham các cháu ? Hà n?i. Bà d?n k? càng cách 
dùng thu?c, u?ng m?t l?n m?y viên, ngày m?y l?n, chiêu b?ng gì. Khách hàng du?c 
thu?c r?i v?n còn dùng d?ng chua di ngay, và gi?a cô tôi và khách l?i có câu 
chuy?n tham h?i nhu th? h? là nh?ng ngu?i quen lâu ngày:
- Th?ng cháu b? cái nh?t b?c h?i nào, gi? choi ch??
- D?, thua bà, cháu choi ?. Nó an kh?e quá s?c l? mình.
- Tr? con an kh?e là t?t, nó không ch?u an ch?u choi m?i kh?.
- Kh?n n?i, g?o h?i này kém quá.
- Tháng sau m?i hon du?c. Mùa nam nay t?t. Này, sao lâu không th?y ông Khán D?u 
di ch??
- Ông Khán b? ngã tr?o chân bà không bi?t sao?
- L?y Chúa tôi có n?ng không?
- Bây gi? di ph?i ch?g g?y. Ông Khán b? ngã dúng vào hôm cu?i v? cho th?ng nh?n.
- V?y là th?ng nh?n dã l?y v? r?i kia d?y, nhanh th?t. Nó l?y con nhà ai v?y?
Cái quan h? thân tình v?i khách hàng làm cho cô Gái mát lòng mát ru?t. Tôi dã 
nói v? cô tôi nhu m?t ngu?i ri?t róng, b?n x?n, coi tr?ng d?ng ti?n. Tôi th?y 
c?n ph?i nói thêm r?ng m?c d?u v?y bà là ngu?i s?i l?i d?i v?i khách hang 
nghèo; nhi?u b?n tôi th?y bà cho thu?c không l?y ti?n. T?i sao bà l?i x? s? nhu 
v?y, tôi không hi?u. Có th?, bà v?n nh? l?i khuyên c?a ông tôi v? chuy?n ngh? 
thu?c là ngh? phúc d?c, có th?, bà là ngu?i có lòng t?t du?c gi?u kín mà cung 
có th?, bà thích du?c m?i ngu?i ca ng?i. Khía c?nh có l?i cho bà trong vi?c làm 
phúc này là ? ch? nh?ng ngu?i du?c cho thu?c ca t?ng bà lên t?n mây xanh và 
hang nái gi?i thi?u nh?ng khách hàng có ti?n d?n cho bà. Nh?ng khách hàng m?i 
bao gi? cung vi?n d?n s? quen bi?t v?i ngu?i gi?i thi?u, ch?ng bao lâu sau h? 
l?i tr? thành khách quen, và câu chuy?n c?a cô tôi v?i khách l?i thân tình nhu 
v?i ngu?i khách cu, ch? khác là thay vào ông Khán D?u bây gi? là m? th?ng cu 
T?u.
Cu?i bu?i ch?, cô tôi giao "c?a hàng" cho tôi d? bà di mua bán th?c an. Tôi dã 
thu?c h?t m?t hàng, bi?t rõ công d?ng và li?u lu?ng t?ng lo?i thu?c, cho nên 
s?m vai ông ch? hi?u thu?c không m?y khó khan. Nhung nh?ng ngu?i mua thì l?i 
nhìn tôi b?ng c?p m?t nghi ng?i, t? th?. Ngu?i thì c? ng?i ì ra d?y d?i cho d?n 
cô Gái v?. Ngu?i còn tr?ng tr?n ch? vào l? thu?c và ra l?nh cho tôi bán cho h? 
bao nhiêu viên. Th?nh tho?ng m?i có ngu?i dám tin ? tôi:
- C?u bán cho tôi ch?c gói thu?c cam cho cháu.
Tôi tr?nh tr?ng dua cho h? ch?c gói thu?c, d?n k? cách dùng, r?i nh?n ti?n b? 
vào du?i v? bu?m.
- U?ng xong ch?c gói này, n?u h?p thu?c, bà d?n l?y thêm.
Tôi d?n v?i, c?m th?y mình l?n b?ng h?n lên trong lúc ?y.
Khi chuông nhà th? gióng gi? d? h?i báo mu?i hai gi? trua, cô cháu tôi ra v?. 
Trong thúng thu?c c?a cô Gái gi? dây ngh?u ngh?n trên d?u tôi (d?u hi?u c?a s? 
tin c?y ? m?c cao) th? nào cung có mi?ng th?t (cô Gái ch? mua th?t vào ngày 
phiên ch?), m?y d?ng bánh da, gói k?o d?ng (d? làm nu?c hàng), vài con cá 
(chúng bao gi? cung xúc ph?m lòng t? ái c?a tôi).
Cô Gái móm mém cung thích bánh da nu?ng ch?ng kém gì tôi. Chi?u xu?ng, tôi d?t 
than, nu?ng bánh l?i cho giòn r?i hai cô cháu ng?i ngoài th?m, v?a an bánh v?a 
nói chuy?n. Nh?ng t?u cau dung dua theo gió. Ti?ng sáo di?u vi vu T? bên nhà 
bác Hai Th?c, ti?ng xa quay ve ve.
Cô Gái hài lòng v? bu?i ch?. Bà gi? ti?n ra d?m. Nh?ng d?ng ti?n m?i du?c d? 
sang m?t bên, dù là ti?n xu hay ti?n gi?y. Nh?ng d?ng ti?n cu du?c tiêu tru?c, 
nh?ng d?ng m?i du?c tiêu sau, n?u nhu có lúc cô tôi ph?i tiêu d?n chúng. Cô Gái 
thích nh?ng d?ng b?c m?i tinh còn thom mùi m?c mang hình ngu?i dàn ông gánh d?a 
d?n n?i nhi?u khi bà s?n sàng bán r? hon cho ngu?i khách nào có d?ng ti?n nhu 
th?.
- Ti?n nào ch? là ti?n, bà lão rõ l?m c?m.
Khách nói khi th?y cô tôi n?n nì dòi b?c m?i. Nhung tôi th?y chính h? cung ti?c 
r? chia tay v?i d?ng b?c m?i c?a mình.
Nh?ng d?ng b?c m?i m?i ngày m?t nhi?u thêm ? ch?. D?ng ti?n m?t giá d?n. Giá 
hàng lên. Nhung cô Gái tôi không vì th? mà kém yêu nh?ng d?ng b?c m?i. Có di?u 
tình yêu d?i v?i nh?ng d?ng b?c hoa xòe, b?c th?t, thì tang lên rõ r?t. Cô tôi 
c?t c? ch?ng b?c hoa xòe trong hòm gian. Th? b?c d?ng có hình con d?m m?c váy 
r?ng lúc ?y không còn luu hành trên th? tru?ng nhung l?i r?t có giá. Ngu?i ta 
c?t gi? b?c hoa xòe nhu c?t gi? c?a c?i. Th?nh tho?ng cô Gái m?i gi? ch?ng b?c 
hoa xòe ra, d?m l?i t?ng d?ng, ng?m nghía l?y v?t áo lau t?ng d?ng cho sáng 
bóng, x?p thành c?c r?i m?i b?c l?i vào trong mi?ng nhi?u d?, b? vào ch? cu
Sau khi dã ki?m ti?n ch?, d? các d?ng m?i sang m?t lên, cô Gái b?o tôi:
- Cháu tinh m?t, cháu nom h? cô xem có t? gi? nào không.
Tôi c?n th?n soi t?ng t? gi?y b?c lên n?n tr?i hoàng hôn r?i dua l?i cho cô tôi 
t?ng t? m?t:
- Cái này th?t, cái này cung th?t d?y, cô ?.
M?t l?n cô Gái dã l?y nh?m m?t d?ng b?c gi? và bu?n x?u m?y ngày. R?i b?ng cách 
nào dó bà dã t?ng di du?c d?ng b?c kh?n ki?p, và t?t nhiên, c? n?i bu?n c?a bà 
cho ngu?i khác.
Bà x?p th?t ngay ng?n nh?ng d?ng b?c m?i dã du?c th?m tra thành t?ng x?p r?i 
gói t?t c? vào trong m?t mi?ng v?i c?t ch?t l?i b?ng dây gai. Ch?n trong dám 
xu, hào m?t d?ng xu x?u xí nh?t, cô Gái cho tôi d? mua sâu bà Co. 
- ? d?i này, cháu ?, phàm th? gì quí là y nhu r?ng có c?a gi? - cô Gái tr?m 
ngâm nói v?i tôi - Con ngu?i ta, ai cung coi c?a mình là nh?t, c?a thiên h? nhu 
cái rom cái rác. D?n n?i, D?c Chúa Giê-su ph?i nói "Hãy thuong yêu ngu?i ta nhu 
mình v?y". Nghia là th? nào, cháu hi?u không? Nghia r?ng th? v?y: Chúa bi?t con 
ngu?i ta ai cung yêu mình nh?t h?ng, b?o ngu?i ta yêu ngu?i khác hon yêu mình 
là di?u không có du?c, thôi thì yêu b?ng, yêu b?ng cung là khó l?m r?i. Con 
ngu?i ta thích cái l?i cho mình l?m l?m. Th? nên m?i có ngu?i di làm gi? cái 
quí d? thu l?i, m?i có c?a g?a.
Tôi ng?i yên, nhung không l?ng nghe. Tôi thích nghe cô Gái k? chuy?n, nhung 
không thích nghe cô Gái tri?t lý. Cô tri?t lý ch?ng ch?ng, không cái gì an nh?p 
v?i cái gì.
- Ngu?i ta cung v?y, ngu?i th?t có, mà ngu?i gi? cung có. Thiêng liêng nhu các 
thánh tông d? c?a Chúa, v?y mà cung còn có tông d? gi? d?y thây. Nhu cái th?ng 
Giu-da, du?c làm tông d? c?a Chúa mà nó còn n? tâm bán Chúa cho quân d? d? l?y 
ba muoi d?ng Di-na - cô Gái r? sang Kinh Thánh - V?y cho nên Chúa m?i b? quân 
Phi-la-tô b?t, m?i b? chúng dóng danh câu rút, dau d?n không bi?t là nhu?ng 
nào. Cô h?i cháu: v?y thì còn có th? tin ai du?c?
Tôi không tr? l?i. M?t lát sau, cô Gái nói:
- Ch? có tin mình, ch? có tin du?c mình mà thôi.

Other related posts: