[SMCC] Luat Tuc Nui Rung Ky Cuoi

Luật tục núi rừng - Kỳ cuối: Tảo hôn  
     

 
     
      Cô bé này 13 tuổi đã có chồng và đến nay đã có con địu sau lưng - Ảnh: 
Đ.T.N 

Lấy chồng sớm, hôn nhân cùng huyết thống và gánh nặng con cái đang là một thực 
tế nhức nhối tại những vùng sâu vùng xa, nơi sinh sống của các tộc người bản 
địa Tây Nguyên, cũng như các tộc người mới di dân tự do từ khắp mọi miền Tổ 
quốc đến đây. 

      Mời nghe đọc bài 


Ba chị em Điểu Hot Ka Tiên ở xã Đạ Tông, huyện Đam Rông đều bỏ học để lấy 
chồng. Năm đó Ka Tiên mới 16 tuổi, đang học lớp 7, hai cô em là Ka Nguyên sinh 
năm 1993, đang học lớp 4 và Ka Cảnh sinh năm 1995, học đến lớp 3, cũng theo gót 
chị. 

Khi được hỏi tại sao bỏ học, Ka Tiên buồn rười rượi: “Vì bố mẹ bỏ nhau từ lúc 
chúng em còn nhỏ, nhà không có người làm việc mẹ phải bỏ dạy học để đi cuốc 
ruộng, lấy bông đót làm chổi, chúng em phải bỏ học để phụ mẹ nhặt rau, kiếm 
khoai, hái măng...”. Điều mà Ka Tiên không nỡ nói ra có lẽ là em lấy chồng để 
trong nhà có người đàn ông, có người làm việc.

Điệp khúc nghỉ học để lấy chồng cứ lặp đi lặp lại ở Đạ Tông. Em Cill Ka Lin 
cũng “bắt chồng” với anh Kon Dung Minh năm 2008 (lúc 17 tuổi) và bỏ dở năm học 
lớp 8. Đến nay vợ chồng Lin đã có con 3 tháng tuổi. Em Kra Danh Ka Tám cũng lấy 
chồng năm 17 tuổi, cũng bỏ học khi đang học lớp 9. Em Jơ Ông Ka Glang lấy chồng 
từ năm học lớp 6 nay đã có 2 con. Riêng trường hợp Kơ Đưng Ka Kông hiện đang 
học lớp 12 A1 trường Đạ Tông vừa mới tổ chức đám cưới tháng 1.2009. Đây là 
trường hợp khá cá biệt khi em có chồng vẫn tiếp tục đi học.  
      Trường hợp cá biệt thuộc về những người phản đối chuyện hôn nhân cùng 
huyết thống như anh Manuen (xã Đạ Long, Đam Rông, Lâm Đồng). Manuen không đồng 
ý với cuộc mai mối để lấy người em con cô ruột. Anh lên tận huyện Lạc Dương 
(hơn 100 km) để lấy vợ. Hiện nay có một số rất ít thanh niên ở buôn Bù Liêng 
(Lâm Hà) cũng phản đối các cuộc hôn nhân cùng huyết thống và họ vấp phải sự 
phản ứng rất quyết liệt của gia đình và dòng họ...  
     

Câu chuyên nối dài đến xứ sở của người Mạ, người Stiêng cư trú ở thượng nguồn 
sông Đồng Nai, nơi đây không chỉ các em gái lấy chồng từ thuở 13 mà các em trai 
cũng thi nhau... nếm trái cấm lúc 12, 13 tuổi. Chúng tôi đã được dự đám cưới 
của Điểu Ka Phôn (xã Đồng Nai Thượng, Cát Tiên), Phôn nói: “Em 16 tuổi, chồng 
em 14 tuổi, đang học trường dân tộc nội trú ở Bình Phước”. Thế các em đã “lọt 
tầm cúi” (ngủ với nhau) từ bao giờ?”, Phôn cười, vừa hồn nhiên, vừa lúng liếng: 
“Từ năm ngoái” (nghĩa là quan hệ với nhau trước hôn nhân, lúc chồng Phôn 13 
tuổi).

Đêm ở Đinh Trang Thượng (huyện Di Linh, Lâm Đồng), KB..., người Mạ, 17 tuổi, 
ngồi chơi đàn ghi ta, cứ ý nhị nhìn vào mắt chúng tôi mà hát rằng: “Mimoza từ 
đâu em tới...”. Chúng tôi hỏi anh đã có vợ chưa, bố anh bảo: “Vợ nó sắp đẻ đứa 
thứ 2”. Tôi thắc mắc: “Sao cho nó lấy vợ sớm thế?”. Ông trả lời: “Không cho nó 
lấy vợ để đi phá vợ người ta à?”...

Vợ chồng cùng huyết thống

Quan niệm của người Mạ ở phía bắc QL 20 vùng Di Linh và Bảo Lâm (Lâm Đồng) là: 
một cuộc hôn nhân lý tưởng là những cặp “con cùng một ruột, cùng một mẹ” lấy 
nhau. Vì người Mạ theo chế độ phụ hệ, nên con, cháu phía mẹ lấy nhau đều được 
chấp nhận, vì khác... họ. Điều đặc biệt là con cái đều gọi chị em bạn dì của mẹ 
là mẹ. Như vậy, con trai của chị gái, có thể lấy con gái của em gái và ngược 
lại. 

Tương tự, ở bộ tộc mà người cha làm chủ gia đình, của cải được truyền cho con 
trai như người Bana, Sê Đăng... việc con cháu của chị gái lấy con cháu của em 
gái là chuyện... thường. Ngược lại ở các bộ tộc theo dòng họ mẹ, tất cả của cải 
trong gia đình truyền từ người mẹ sang người con gái như ở các sắc tộc Gia Rai, 
Ra đê, Raglai, Cơ Ho... thì việc con cháu của anh trai lấy con cháu của em trai 
cũng là chuyện... thường ngày ở huyện.

Hiện nay các dòng họ Liêng Hot, KJa Jăn, Buôn, Cill Múp, KSá, Kon Sơ, KRa Danh, 
Mbon... thuộc nhóm người Cill (dân tộc Cơ Ho) ở xã Đạ Long và xã Đạ Tông (Đam 
Rông, Lâm Đồng) vẫn giữ tục này. Chúng tôi dễ dàng tìm được hàng chục trường 
hợp kết hôn cùng huyết thống này, như: Vợ chồng ông bà KRang - Kông là con cô 
con cậu. Vợ chồng Ha Kroong và KPhiêng là cháu chú cháu bác. Vợ chồng ông Lơr 
và bà Ranh lại là con ông chú lấy cháu ông bác. Chị KBa cũng lấy người anh con 
ông cậu là anh Ha Pút. 

Việc kết hôn cùng huyết thống qua rất nhiều đời khiến người Raglai ở Yahoa (xã 
Ma Nới, Ninh Sơn, Ninh Thuận) có chiều cao cực kỳ khiêm tốn. Phần lớn đàn ông, 
đàn bà vùng này cao trung bình khoảng 1,5m. Cũng tại đây nhiều gia đình sinh 
rất nhiều con, nhưng chỉ nuôi được một vài đứa, thậm chí có bà mẹ sinh tới 18 
lần nhưng khi đến khi già thì không còn một người con nào.

Bao nhiêu con là đủ?

Păng Tinh Hơ Thuyền, 17 tuổi, bỏ dở lớp 7 ở trường PTCS xã Rô Men đi lấy chồng. 
Khi chứng kiến gia đình nheo nhóc của một bà mẹ trẻ bên 8 đứa con, chúng tôi 
không hình dung được chị Thuyền sẽ lấy gì để nuôi đàn con này no đủ hằng ngày, 
đừng nói gì đến chuyện đi học. 

Chị Đặng Thị Hà, một phụ nữ Chăm khá trẻ và có nhan sắc ở thôn Cảnh Diễn (xã 
Phan Thanh, huyện Bắc Bình, Bình Thuận) mới 31 tuổi, nhưng đã có tới... 6 đứa 
con. Đứa con lớn nhất của Hà mới 12 tuổi và đứa nhỏ nhất hơn 3 tuổi. Ngôi nhà 
tuềnh toàng của 7 mẹ con Hà đang ở là nhà của mẹ cha để lại bởi chị là con gái 
út trong một gia đình cũng có đến 9 anh chị em ruột. 

“Sao đẻ nhiều con vậy, 6 đứa rồi còn muốn thêm nữa không?”- tôi hỏi, Hà chỉ 
cười mà không trả lời. Nhà chỉ có 3 sào ruộng, nuôi 6 đứa con và mẹ già. Không 
hiểu một ngày đi cấy mướn mấy chục ngàn sao Hà có đủ tiền mua gạo nuôi con?

Vì sao phải sinh nhiều con? Chúng tôi đem thắc mắc hỏi ông Bố Xuân Hổ, nhà 
nghiên cứu văn hóa Chăm, ông cho rằng người Chăm có quan niệm “đông con là có 
phước”. Bởi thế chuyện một cô gái mới ngoài ba mươi mà có 6-7 đứa con như chị 
Hà không phải là hiếm.

Đinh Thị Nga - Quế Hà

JPEG image

JPEG image

Other related posts: