[SMCC] Lien Xo: nha nuoc phong kien tra hinh ky 9

 Liên Xô - Nhà nu?c phong ki?n trá hình (Kì 9)
Ph?m Nguyên Tru?ng  
 
  
 
   
Anatoly Tille - Ph?m Nguyên Tru?ng d?ch
Ngu?n: Nguyên b?n ti?ng Nga: http://lit.lib.ru/t/tille_a/text_0010.shtml
 

 

4. K? lu?t lao d?ng 

V?n d? k? lu?t lao d?ng là v?n d? nan gi?i ngay t? nh?ng ngày d?u d?i v?i chính 
quy?n "Xô vi?t". Bi?t bao kh?u hi?u dã b? v?t b?, bi?t bao kh?u hi?u m?i theo 
ki?u "thi dua xã h?i ch? nghia" dã du?c d?ng lên, bi?t bao con bài dã du?c ném 
lên d?u nông dân và công nhân, nh?ng "ch? nhân ông" c?a xã h?i, nhung k? lu?t 
thì c? ngày m?t x?u thêm. Chính sách "cây g?y và L?I H?A v? c?a cà r?t" dã m?t 
tác d?ng vì cà r?t thì không có, còn cây g?y, d?c bi?t là du?i trào Stalin, thì 
kh?ng khi?p hon c? th?i nô l? và trung c?, vu?t m?i gi?i h?n có th? tu?ng tu?ng 
du?c. Sau giai do?n kinh hoàng dó, Khrushchev có v? nhu là m?t ngu?i t? do, 
nhung b?n ch?t c?a h? th?ng thì v?n nhu th?. Andropov, ngu?i d?ng d?u ngành an 
ninh, v?a tr? thành T?ng bí thu là l?p t?c b?t tay vào vi?c l?p l?i k? cuong 
(nhi?u ngu?i hi?n còn ti?c r?: "Dáng ti?c là ông m?t s?m quá, chua l?p l?i du?c 
k? cuong"). Nhân viên c?a ông ta ki?m tra ngu?i di trên ph?, ngu?i dang x?p 
hàng, ngu?i dang c?t tóc, ngu?i dang xem phim, th?m chí c? ngu?i dang t?m d? 
h?i xem vì sao ngu?i ta không làm vi?c! Dúng là trình d? tu duy c?a m?t c?nh 
sát, mà là ngu?i thông minh nh?t, m?t thi si n?a co d?y! Ông ta không th? nào 
nghi du?c r?ng c?n ph?i t?o di?u ki?n d? làm sao ngu?i ta không b? vi?c trong 
gi? lao d?ng! B?t vào d?n nh?ng ngu?i dang x?p hàng mà không có gi?y t? tùy 
thân là sáng ki?n t?i thu?ng c?a ngu?i d?ng d?u m?t cái D?ng dang xây d?ng ch? 
nghia xã h?i d?y! 

S? phi lí c?a h? th?ng kinh t? và pháp lu?t th? hi?n rõ nh?t trong linh v?c sau 
dây: máy móc d?ng không và "gi? v? làm vi?c" trong công nghi?p chi?m t?i g?n 
m?t ph?n nam th?i gian, các phân xu?ng, các nhà máy d?ng không hàng ngày, hàng 
tu?n, còn ban giám d?c và các "doàn viên xung kích" l?i di ghi tên nh?ng ngu?i 
d?n mu?n 10 phút d? sau dó c?t luong, c?t thu?ng. B?c tranh thu?ng g?p: g?ch 
không, v?a không nhung không du?c di v?, k? lu?t lao d?ng không cho phép. L?nh 
và bu?n, công nhân dành gi?t thì gi? b?ng sát ph?t, d? den, l?y ti?n u?ng ru?u. 
Ngày làm vi?c thu?ng di?n ra nhu th?. Và cu?c d?u tranh v?i t? u?ng ru?u t?i 
noi làm vi?c dã thành công toi. 

Th?t khó d?m h?t du?c s? lu?ng các van b?n pháp qui dã du?c công b?. Khen 
thu?ng ch? y?u là v? m?t tinh th?n: huy hi?u, c?, gi?y khen, "b?ng vàng danh 
d?", huân, huy chuong v.v.. (m?c dù nhi?u lo?i ph?n thu?ng, k? c? danh hi?u"Anh 
hùng lao d?ng" có kèm theo ti?n). 

H? th?ng khen thu?ng luôn du?c coi là phuong ti?n nâng cao nang su?t lao d?ng 
nhung trên th?c t? l?i d?n d?n các bi?n pháp tr?ng ph?t vì ngu?i ta thu?ng m?t 
thu?ng vì không di h?p công doàn, vì không ch?u tham gia thu ho?ch nông nghi?p, 
vì không tham gia ngày "lao d?ng c?ng s?n" ho?c don gi?n là vì dã cãi nhau v?i 
th? tru?ng. Vì v?y trên th?c t? ti?n thu?ng không có ?nh hu?ng gì d?i v?i k? 
cuong và nang su?t lao d?ng, ngu?i ta du?c thu?ng là do lòng t?t c?a th? tru?ng 
ho?c có th? giành du?c b?ng nh?ng cách khác (thí d? trích m?t ph?n ti?n thu?ng 
"bi?u" c?p trên ch?ng h?n) 

Du?i th?i Brezhnev, ngày 13 tháng 12 nam 1979, Ban ch?p hành trung uong D?ng, 
H?i d?ng b? tru?ng Liên Xô và di nhiên là c? T?ng liên doàn lao d?ng n?a dã 
thông qua ngh? d?nh "V? vi?c c?ng c? (!) k? lu?t lao d?ng và gi?m luân chuy?n 
cán b? trong n?n kinh t? qu?c dân" (nghia là tang cu?ng s? nô d?ch). Sau này 
Andropov cung d? l?i d?u ?n: ngày 28 tháng 7 nam 1983 các co quan nói trên l?i 
ban hành ngh? d?nh: "V? vi?c tang cu?ng (!) công tác nh?m c?ng c? k? lu?t lao 
d?ng xã h?i ch? nghia". Hai ngh? d?nh này dua ra thêm nhi?u bi?n pháp tr?ng 
ph?t: chuy?n th?i gian ngh? phép t? mùa hè sang mùa dông và mùa xuân, kéo dài 
th?i gian ch? d?i phân nhà "du?c hi?n pháp b?o d?m", dua thêm nhi?u lí do c?t 
thu?ng hon. Không có m?t 3 gi? d?ng h? b? coi là ngh? vi?c (không còn là 20 
phút nhu tru?c dây n?a!). 

Gorbachev ti?p t?c "s? nghi?p" c?a Andropov b?ng cách "xi?t ch?t thêm" b? lu?t 
lao d?ng. T? dây, thí d? khi vi ph?m m?t s? k? lu?t, ngu?i lao d?ng có th? b? 
phân công làm t?m th?i b?t c? vi?c gì (ki su có th? di quét rác ch?ng h?n). 

N?u k? h?t các bi?n pháp dó thì dài và chán l?m, hon n?a k?t qu? c?a chúng ch? 
là con s? không: k? lu?t lao d?ng ngày m?t kém di, nang su?t lao d?ng ngày m?t 
gi?m, ph? ph?m và tr?m c?p thì ngày càng gia tang. 

5. An toàn lao d?ng. An toàn lao d?ng c?a ph? n? và tr? em 

U?c gì tôi có d? tài nang van h?c d? mô t? m?t cách s?ng d?ng di?u ki?n lao 
d?ng kh?ng khi?p c?a ngu?i công nhân t?i "d?t xã h?i ch? nghia d?u tiên trên 
th? gi?i" c?a chúng ta và có th? làm m?i lòng. không, không ph?i là "nh?ng D?ng 
viên c?ng s?n" c?a chúng ta (ch?ng có gì có th? làm h? m?i lòng! Sinh m?ng con 
ngu?i d?i v?i h? ch?ng có ý nghia gì!), mà là nh?ng ngu?i theo phái t? do, 
nh?ng ngu?i xã h?i ch? nghia, các nhà ho?t d?ng công doàn và ILO kia! Trong 
nhi?u xí nghi?p c?a chúng ta, k? c? các xí nghi?p n?i ti?ng nh?t, "tiên ti?n 
nh?t" nhu nhà máy ô tô ? thành ph? Volga và thành ph? Gorki, d?u có các phân 
xu?ng mà ch? có các tù kh? sai làm vi?c, d?y là tù nhân c?a nh?ng tr?i giam có 
lính canh, sau gi? làm vi?c h? du?c dua tr? l?i nhà tù; các b? tru?ng "c?ng 
s?n" yêu c?u B? n?i v? l?p nhà tù g?n các d?a di?m s? xây d?ng các nhà máy m?i. 
Ngu?i ta còn dua nh?ng ngu?i trong tu?i nghia v? quân s? d?n làm nh?ng công 
vi?c n?ng nh?c và nguy hi?m, thí d? g?n nhà máy Trernobul và các khu v?c phóng 
x? khác, du?i danh nghia luy?n t?p quân s? (t?p chí Ng?n l?a nh?, s? 20 nam 
1990). D?ng tru?c l?nh d?ng viên, ngu?i ta ch? còn cách ho?c là t? ch?i và s? 
b? dua ra tòa theo di?u 198 b? lu?t hình s? c?a C?ng hòa xã h?i ch? nghia liên 
bang Nga (di?u này du?c qui d?nh du?i th?i c?a ngu?i "theo tru?ng phái t? do" 
Nikita Khrushchev) và s? b? dua vào tr?i c?i t?o v?i nh?ng công vi?c cung không 
kém ph?n n?ng n? và nguy hi?m, l?i m?t t? do, cùng v?i nh?ng k? t?i ph?m khác 
ho?c là tuân th? l?nh d?ng viên phi pháp c?a ban ch? huy quân s?. Dây là s? vi 
ph?m tr?ng tr?n công u?c c?a ILO! N?u k? h?t ra thì nhi?u vi ph?m nhu th? l?m! 
Liên Xô dã vi ph?m t?t c? các công u?c dã kí v?i ILO! Nhung các quan ch?c c?a 
ILO ch? nhìn th?y các vi ph?m c?a các nu?c "tu b?n ch? nghia" mà thôi: v?a có 
ti?ng, v?a có mi?ng, l?i an toàn hon. T?t c? nh?ng don khi?u n?i g?i d?n ILO có 
xu?t x? t? Liên Xô d?u du?c chuy?n th?ng cho các viên ch?c Liên Xô làm vi?c 
trong ILO (h? du?c coi là các viên ch?c "qu?c t?" và "d?c l?p"), nh?ng ngu?i 
này li?n cho vào ngan kéo khóa ki. 

Ngu?i ta ph?i ch?p nh?n nh?ng di?u ki?n lao d?ng kh? sai nhu th? còn vì "lu?t 
pháp th?i nông nô" n?a: không có nhà ?, không có h? kh?u, bu?c ph?i s?ng ? m?t 
khu v?c nh?t d?nh và nhi?u xi?ng xích pháp lí khác. 

Không ph?i vô tình mà trong các b? lu?t h?i nh?ng nam 20 quy?n t? ch?i làm vi?c 
trong nh?ng di?u ki?n nguy hi?m b? bãi b?, m?c dù tru?c dó quy?n này dã t?ng 
t?n t?i (trên gi?y, di nhiên). Ch? riêng ? các m? than m?i nam dã có m?t ngàn 
ru?i ngu?i thi?t m?ng (g?n b?ng s? binh si hi sinh trong cu?c chi?n ? 
Afghanistan, d?y là theo các s? li?u chính th?c). Ch? trong nam 1988 con s? 
ngu?i thi?t m?ng vì tai n?n, chua k? tai n?n giao thông, dã là 200 ngàn. "D?y 
là ch? nói s? ngu?i thi?t m?ng vì vi ph?m an toàn lao d?ng", chính báo S? th?t 
ngày 19 tháng 6 nam 1989 vi?t nhu th? d?y. Không ai ch?u trách nhi?m c?. Trong 
m?t s? v? vi?c d?c bi?t (thí d? nhu v? tai n?n ? nhà máy di?n Chenobyl) các 
quan ch?c có th? b? dua ra tòa, nhung thu?ng thì d?y l?i không ph?i là nh?ng 
ngu?i th?c s? có t?i [1] , h? b? k?t án nh? và thu?ng thì không tìm du?c t?i 
ph?m. V? n? nhà máy x? lí d?u ? Tartaria nam 1989 làm m?y ngu?i thi?t m?ng, 
nhung ai là ngu?i có t?i n?u thi?t b? có niên h?n s? d?ng là 10 nam nhung dã 
làm vi?c liên t?c su?t 25 nam r?i? Tôi tin r?ng nh?ng ngu?i lãnh d?o tr?c ti?p 
dã báo cáo lên trên, nhung r?i b? b? qua. X? ai? ? nu?c ta ngu?i ta không x? 
lãnh d?o c?p cao, còn c?p th?p thì x? vì t?i gì? H? có th? làm du?c gì? 

Các cu?c di?u tra bao gi? cung do chính các co quan có tai n?n th?c hi?n, v?i 
s? tham gia c?a "công doàn", mà "công doàn" thì bao gi? cung b?o v? lãnh d?o, 
bao gi? cung d? l?i cho công nhân. Thí d?, t?i m?t m? than ? Lvov, d? ch?a m?t 
gi?ng sâu 7 mét ngu?i ta dua b?n công nhân d?ng lên m?t cái b? và h? xu?ng, cái 
b? nghiêng, c? b?n ngu?i d?u b? ngã, m?t ngu?i ch?t. Lãnh d?o dã bu?c ba công 
nhân còn s?ng tuyên b? r?ng h? không có m?t ? dó, còn ngu?i ch?t thì say ru?u. 
V? ngu?i x?u s? ki?n cáo kh?p noi nhung không có k?t qu?. Các ?y ban c?a "công 
doàn" luôn luôn kh?ng d?nh gi? thuy?t c?a lãnh d?o (báo Lao d?ng, ngày 17 tháng 
7 nam 1986 [2] ). Còn các bác si thì bao gi? cung cung c?p nh?ng ch?ng c? mà 
lãnh d?o c?n. 

Th?ng kê các v? tai n?n luôn b? s?a d?i. Thí d? vi?c ki?m tra có l?a ch?n c?a 
vi?n ki?m sát t?i các m? than ? t?nh Karagandin dã phát hi?n 12 biên b?n lo?i 
N-1 (biên b?n tai n?n lao d?ng) "ch?p mu các n?n nhân m?t cách vô can c? và coi 
h? là ngu?i có l?i". D?ng th?i cung phát hi?n ra 72 tru?ng h?p tai n?n dã không 
du?c th?ng kê. N?ng d? b?i cao hon tiêu chu?n cho phép d?n 23 l?n, nhung "các 
phuong ti?n b?o h? và phuong ti?n hút b?i không ho?t d?ng. Hu?ng d?n c?a các co 
quan ki?m tra an toàn, v? sinh không du?c tuân th? dã nhi?u nam" (T?p h?p lu?t 
pháp, nam 1985, s? 12). Có th? th?y trên báo chí hàng tram bài nói v? vi?c 
ngu?i ta dã du?i các bác si khi nh?ng ngu?i này kiên quy?t yêu c?u kh?c ph? 
tình tr?ng l?n x?n và các di?u ki?n lao d?ng phi nhân. 

S? ki?n Kairish (ngo?i ô Leningrad) dã tr? nên n?i ti?ng và sau khi b? du lu?n 
kiên quy?t ph?n d?i, ngu?i ta dã ph?i dóng c?a m?t nhà máy gây ô nhi?m cao d?n 
m?c không ch? nhân viên c?a nó mà b?nh hen suy?n c?a ngu?i dân xung quanh dã 
tang lên 35 l?n k? t? khi nhà máy ho?t d?ng vào nam 1974; ngoài b?nh này thì 
các công nhân viên c?a nhà máy còn m?c thêm nhi?u b?nh khác nhu n?m, d? ?ng, 
r?i lo?n h? mi?n nhi?m v.v. T? l? t? vong trong thành ph?, nh?t là tr? em, tang 
lên m?t cách d?t ng?t. Nhung B? y t? dã hu?ng d?n cho các bác si r?ng ph?i gi?i 
thích theo hu?ng dây là nh?ng b?nh có ngu?n g?c "di truy?n" (sau v? Chenobyl 
ngu?i ta cung gi?i thích nhu th?). C?n ph?i nói thêm r?ng ngu?i ta dóng c?a nhà 
máy không ph?i vì thuong công nhân và nhân dân khu v?c mà vì nó dã làm ô nhi?m 
nu?c h? Ladoga, de d?a vi?c c?p nu?c cho thành ph? Leningrad. 

Xin k? m?t tru?ng h?p cu?i ra nu?c m?t: theo k?ch b?n, c?n ph?i quay nh?ng di?u 
ki?n lao d?ng kinh kh?ng du?i th?i Sa hoàng; các nhà làm phim d?n nhà máy mang 
tên "Chi?n si" ? Moskva và vô cùng kinh ng?c khi th?y di?u ki?n lao d?ng ? dây, 
h? b?o nhau: "Ch?ng c?n hóa trang, c? c?m máy mà quay t?t là xong: các phân 
xu?ng t?i tam, máy móc cu ki t? d?i n?o d?i nào, b?n không th? nào ch?u n?i" 
(báo Ngu?i d?i tho?i, s? 12 nam 1988). 

Không th? nào d?n ra dây t?t c? các s? ki?n dã du?c công b?, ch?ng t? di?u ki?n 
lao d?ng th?t là kh?ng khi?p [3] . Nhung tru?c h?t xin luu ý d?c gi? tru?ng h?p 
sau dây: T?i m?t nhà máy luy?n kim ? Trerepovets dã x?y ra hi?n tu?ng dò khí 
Argon làm 5 ngu?i ch?t. Tru?c dó, do vi ph?m qui d?nh an toàn mà m?t th? ti?n 
thi?t m?ng. Viên chánh ki su c?a xí nghi?p ch? b? c?nh cáo r?i du?c chuy?n. v? 
b?! Sau khi dã d?n ra các s? ki?n nhu th?, co quan ngôn lu?n c?a "D?ng c?ng 
s?n" phán: "Cho d?n nay, v? m?t lu?t pháp, CHUA XÁC D?NH DU?C TRÁCH NHI?M C?A 
CÔNG NHÂN TRONG VI?C VI PH?M QUI D?NH V? AN TOÀN LAO D?NG" (báo S? th?t, ngày 
18 tháng 2 nam 1988)! M?u ch?t v?n d? là ? dây! C?n ph?i tr?ng ph?t công nhân, 
nhung may quá, chua có lu?t! Dúng là tâm lí c?a b?n ch? nô! 

Có bi?n pháp b?o v? ngu?i lao d?ng và b?o d?m di?u ki?n làm vi?c bình thu?ng 
cho h? hay không? Th?c t? là không, m?c dù các lu?t su chuyên s?ng b?ng ngh? 
n?nh hót ch? d? có th? dua ra r?t nhi?u qui d?nh v? quy?n c?a ngu?i lao d?ng và 
trách nhi?m c?a ban giám d?c. Qui d?nh thì có, nhung co ch? b?o v? n?n nhân thì 
không, k? t? vi?c l?p biên b?n c?a các cán b? "công doàn" và cán b? qu?n lí cho 
d?n các tòa án c?a nhà nu?c. Thí d?, d? có th? th?ng m?t v? ki?n v? vi?c d?n bù 
cho ngu?i công nhân b? tai n?n lao d?ng thì ph?i ch?ng minh du?c r?ng ban giám 
d?c có l?i. Trái v?i tiêu chu?n pháp lí du?c xác d?nh ngay t? th?i ch? d? chi?m 
nô ? La Mã, nemo debet esse judex in propria causa (không ai du?c làm quan tòa 
trong v? án c?a mình), don ki?n du?c g?i cho chính ban giám d?c gi?i quy?t [4] 
, mà di?u ki?n tiên quy?t d? có th? d?n bù là ph?i ch?ng minh r?ng h? có l?i, 
n?u ban giám d?c ch?p nh?n d?n bù nghia là ch?p nh?n có l?i [5] thì s? g?p 
nhi?u phi?n toái. V?y ban giám d?c có ch?u d?n bù hay không? 

Sau khi b? t? ch?i nhu th?, ngu?i lao d?ng có th? dua v? vi?c lên c?p xét x? 
th? hai: ban ch?p hành "công doàn" c?a chính xí nghi?p dó. "Công doàn" an luong 
c?a ban giám d?c và d?i di?n cho quy?n l?i c?a nó. V? nguyên t?c, don ki?n nhu 
v?y th?t khó mà du?c dáp ?ng. 

Cu?i cùng là n?c th? ba: tòa án nhân dân. Lúc này tòa dã có quy?t d?nh, tài 
li?u và lí l? c?a hai c?p bên du?i r?i, còn nguyên don thì dã m?t m?i và dã 
không hoàn toàn tin r?ng mình dúng n?a, anh ta dã b? dè b?p v? m?t tinh th?n. 
Vì v?y ch? c?n tòa án dáp ?ng m?t ph?n yêu c?u thì anh ta dã coi là th?ng l?i. 

Phuong pháp tính toán s? ti?n d?n bù nhu sau: ph?n d?n bù vu?t ngu?ng luong huu 
do nhà nu?c qui d?nh ph?i dem tr? di kh? nang lao d?ng còn l?i (tính theo ph?n 
tram) và ph?n l?i c?a ngu?i lao d?ng (nh?t d?nh h? s? tìm du?c) và k?t qu? s? 
ti?n d?n bù s? ch?ng dáng là bao. Dây ch? là m?t thí d? ch?ng t? trên th?c t? 
nh?ng d?m b?o v? m?t pháp lí và trách nhi?m c?a ban giám d?c v? di?u ki?n an 
toàn lao d?ng mù m? d?n m?c nào (Di?u 139 b? lu?t lao d?ng). 

Di?u ki?n lao d?ng c?a ph? n? còn n?ng n? hon. H? ph?i làm nh?ng công vi?c n?ng 
n? nh?t v?i d?ng luong th?p nh?t. 

Dã t?ng xu?t hi?n trên báo chí các châm bi?m, tranh vui v?i ngu?i dàn ông tay 
c?m bút và s? tay th?ng kê công vi?c c?a nh?ng ngu?i ph? n? v?i x?ng và xà 
beng, có khi c? búa dào du?ng trên tay [6] . 

Lu?t v? b?o v? lao d?ng c?a ph? n? và tr? em phát tri?n nhu th? nào? Làm ngoài 
gi? dã nói d?n bên trên; ? dây xin nói v? ngh? thai s?n và ngh? d?. Cuong linh 
d?u tiên c?a "D?ng c?ng s?n" h?a cho 28 ngày ngh? tru?c và 42 ngày ngh? có tr? 
luong sau khi sinh. 

Cuong linh th? hai còn di xa hon: 8 tu?n tru?c và 8 tu?n sau khi sinh. D?y là 
lu?t lao d?ng nam 1922. Nhung t? nam 1938 (t?t nhiên là du?c "công doàn" d?ng 
ý) th?i gian ngh? ch? còn 35 ngày tru?c và 28 ngày sau khi sinh. 

Nam 1944 th?i gian ngh? l?i tang thành 77 và 42 ngày. 

Và hi?n nay, theo di?u 165 b? lu?t lao d?ng th?i gian ngh? là 56 ngày tru?c và 
56 ngày sau khi sinh ít hon nam 1944 (t?ng s?) là 5 ngày. Sau khi tr?i qua m?t 
do?n du?ng dài "xây d?ng ch? nghia c?ng s?n", vu?t qua "ch? nghia xã h?i phát 
tri?n" chúng ta dã quay l?i v?i tiêu chu?n c?a 70 nam tru?c. 

Cuong linh th? hai c?a D?ng (1919) h?a: "C?m s? d?ng lao d?ng tr? em du?i 16 
tu?i, c?m làm vi?c ban dêm trong nh?ng linh v?c d?c bi?t d?c h?i cung nhu c?m 
ph? n? và ngu?i chua d? 18 tu?i làm vi?c ngoài gi?.". Di?u 130 b? Lu?t lao d?ng 
nam 1922 vi?t: "Ph? n? và ngu?i chua d?n 18 tu?i không du?c làm vi?c vào ban 
dêm". Nhung di?u này l?i kèm thêm ghi chú nhu sau: "Dân ?y lao d?ng, khi có s? 
d?ng ý c?a T?ng liên doàn lao d?ng (di nhiên r?i!), du?c quy?n cho phép s? d?ng 
lao d?ng ph? n? tru?ng thành vào ban dêm trong nh?ng linh v?c d?c bi?t c?n 
thi?t". 

Và th? là ngay t? nam 1925 Dân ?y lao d?ng dã cho phép s? d?ng lao d?ng n? vào 
ban dêm. Sau này lu?t pháp ch? c?m ho?c h?n ch? s? d?ng nh?ng ngu?i dang mang 
thai ho?c cho con bú vào ban dêm mà thôi. Ngh? d?nh c?a H?i d?ng dân ?y Liên Xô 
ngày 12 tháng 7 nam 1940 cho phép công nhân viên ch?c trên 16 tu?i làm ca dêm 
theo qui d?nh chung. 

Li?u có th? bi?n h? cho s? vi ph?m nh?ng l?i h?a nhu th?, nh?t là sau khi dã 
xây d?ng thành công ch? nghia xã h?i vào nam 1936? D?i các nhà lu?t h?c dã có 
ngh? thì d?y không ph?i là v?n d?: "Vi?c c?i thi?n không ng?ng di?u ki?n lao 
d?ng trong các xí nghi?p c?a Liên Xô dã d?n d?n s? gi?m thi?u dáng k? nh?ng d?c 
h?i d?c thù c?a ca dêm. M?t khác, dã t? ch?c các nhà tr? cho các cháu có m? làm 
ca dêm, trong m?t s? (!) nhà tr? còn có các nhóm làm vi?c su?t ngày dêm. Nhu 
v?y là dã t?o du?c nh?ng di?u ki?n thu?n l?i cho ph? n? làm vi?c vào ban dêm và 
lo?i b? du?c nh?ng ?nh hu?ng tiêu c?c (!) d?i v?i ngu?i ph? n? trong vai trò 
ngu?i m? và ngu?i giáo d?c con cái [7] ". Th?t là m?t s? d?i trá vô luong vì 
ngay c? bây gi?, sau 40 nam k? t? ngày "tác ph?m khoa h?c" ?y ra d?i, cung 
không làm gì có nh?ng di?u ki?n nhu th?. 

Xin chuy?n sang tr? em và v? thành niên: Lu?t nam 1922 c?m nh?n lao d?ng du?i 
16 tu?i, nhung thanh tra lao d?ng, trong nh?ng tru?ng h?p d?c bi?t, có th? cho 
phép nh?n tr? t? 14 tu?i tr? lên. Di?u 173 b? lu?t hi?n hành cung ch? cho phép 
nh?n ngu?i d? 16 tu?i, nhung n?u du?c công doàn d?ng ý thì có th? nh?n tr? d? 
15 tu?i. 

Nhung lu?t qui d?nh "nh?n ngu?i vào làm vi?c" ch? không qui d?nh vi?c s? d?ng 
lao d?ng tr? em! Dã hàng ch?c nam nay tr? em (7 - 8 tu?i), ngu?i ta còn nói v?i 
tôi r?ng c? tu?i m?u giáo n?a, ph?i làm vi?c trên nh?ng cánh d?ng tr?ng bông và 
thu?c lá, du?i cái n?ng cháy da ? Trung Á, khi nhi?t d? trong bóng râm là 45, 
khi ngay c? chó cung ph?i lè lu?i và bò vào bóng cây. Nh?ng cánh d?ng d?y phân 
hóa h?c và thu?c tr? sâu, nhi?u lo?i dã b? c?m s? d?ng. 

Ngay nh?ng ch? nô ? châu Mi, nh?ng ngu?i coi nô l? không khác gì súc v?t cung 
không làm nhu th? vì d?y là súc v?t c?a mình, có giá và ph?i gi? gìn kh? nang 
lao d?ng cho chúng. Không ph?i vô tình mà nhân dân dã nói lái "thu ho?ch bông" 
thành "nô l? bông" [8] dã làm cho các ch? nô c?a D?ng C?ng s?n Liên Xô vô cùng 
t?c t?i. M?c dù v? m?t chính th?c thì s? d?ng lao d?ng tr? em b? c?m g?t gao 
nhung vi?c dó v?n ti?p di?n ngay c? bây gi?, ngay c? trong giai do?n "c?i t?", 
"dân ch? hóa" và "công khai h?n ch?" hi?n nay. 

Ph? n? và tr? em ph?i làm vi?c trên các cánh d?ng tr?ng thu?c lá, t? sáng s?m 
d?n t?i m?t, trong nh?ng di?u ki?n tuong t? nhu th?. ? nhà h? còn ph?i s? lí, 
nghia là phoi, tr?n lá thu?c và t?t nhiên là ph?i ch?u m?i h?u qu?. 70% ph? n? 
b? b?nh thi?u máu, tr? em thì 100% (Báo Van h?c, ngày 23 tháng 3 nam 1987). T? 
l? t? vong ? tr? em r?t cao. 

"D?ng" dã có ph?n ?ng nhu th? nào d?i vo?i nh?ng vi ph?m "ch? th?" nhu th?? Nam 
1990 Ban ch?p hành trung uong dã "xem xét" v?n d? này. Di nhiên d?y là vào mùa 
dông, v? thu ho?ch dã k?t thúc r?i. Sau khi xác nh?n "có hi?n tu?ng s? d?ng b?t 
h?p pháp lao d?ng tr? em (xin luu ý không ph?i vi?c s? d?ng nói chung mà là s? 
d?ng trái pháp lu?t, di?u này s? du?c gi?i thích bên du?i), nghia là "làm vi?c 
mà không có gi?i lao theo qui d?nh, v?i d?nh m?c quá cao, di?u ki?n sinh ho?t 
không d?m b?o." (ngu?i ta dã dùng nh?ng câu tròn trinh d? mô t? nh?ng s? ki?n 
kinh kh?ng nhu th? d?y), Ban ch?p hành trung uong ghi nh?n r?ng nh?ng ngu?i có 
l?i dã b? tr?ng ph?t. B?n nghi r?ng dã b? tr?ng ph?t d?n m?c sau này ngu?i ta 
không còn dám hành h? tr? em n?a u? Tr?ng ph?t nhu th? này: ? Moldavia 19 lãnh 
d?o "b? k? lu?t hành chính" (không ph?i k? lu?t D?ng, càng không ph?i ra tòa mà 
ch? là c?nh cáo, có th? xóa m?t cách d? dàng), còn ? t?nh Trimkent c?a 
Uzbekistan (các noi khác ch?ng có gì d? nói) thì có 143 cán b? b? thanh tra ki 
thu?t c?a công doàn b? ph?t ti?n (trong ngh? quy?t Ban ch?p hành trung uong 
không th?y nói ph?t bao nhiêu, nhung các thanh tra viên ch? có quy?n ph?t không 
quá 10 rub). D?y là t?t c? m?c d? k? lu?t mà ngh? quy?t Ban ch?p hành trung 
uong ghi nh?n. (Tin t?c c?a Ban ch?p hành trung uong D?ng C?ng s?n Liên Xô, s? 
2, trang 23-24, nam 1990). Cái ngh? quy?t nhu th? có th? ngan ch?n du?c "n?n 
di?t ch?ng âm th?m" này hay không [9] ? 

Thu?ng thì nh?ng d?a tr? mà theo lu?t pháp ch? ph?i làm vi?c bán th?i gian s? 
ch? du?c nh?n vào làm n?u chúng t? nguy?n làm vi?c toàn th?i gian (lúc còn nh? 
tôi dã t?ng ch?p nh?n nhu th?, th?m chí d?ng ý làm vi?c c? ca dêm; bi?t làm 
sao, n?u không thì d?ng hòng du?c nh?n). T? Tin t?c ngày 21 tháng 10 nam 1985 
vi?t r?ng nh?ng d?a tr? chan c?u 15 tu?i ph?i làm vi?c không có ngày ngh? t? 6 
gi? sáng d?n 7 gi? chi?u. C?u bé Seriogia m?i 13 tu?i còn ph?i dóng thu?. không 
con! Nam 14 tu?i c?u dã ph?i d?ng máy g?t d?p liên h?p "t? sáng s?m d?n t?i 
m?t". 

Hình th?c "tr?i hè lao d?ng - b?i du?ng s?c kh?e cho tr? em" (chính là tr?i 
d?y!) cung r?t th?nh hành và du?c khuy?n khích, ? dây các em du?c ngh? ngoi k?t 
h?p v?i lao d?ng s?n xu?t. Nhung thu?ng thì di?u ki?n lao d?ng, sinh ho?t và 
ngh? ngoi không dáp ?ng du?c yêu c?u t?i thi?u. Thí d? t?i t?nh Omsk ngu?i ta 
dã phun thu?c tr? sâu vào các cháu bé dang làm vi?c trên cánh d?ng làm nhi?u 
cháu b? ?m (báo S? th?t thanh niên ngày 15 tháng 7 nam 1983). 

Tôi m?i ch? dua ra ? dây m?t ph?n r?t nh? các s? ki?n dã du?c công b?. M?t 
phuong pháp m? dân cu ki, dã du?c s? d?ng t? th?i Stalin, d?y là báo chí c?a 
D?ng t? phát hi?n và phê phán m?t s? hi?n tu?ng tiêu c?c d? kh?c ph?c. Nhung, 
th? nh?t, báo chí ch? công b? m?t ph?n r?t nh? (các t? báo trung uong nh?n m?i 
ngày t? 1 d?n 2 ngàn b?c thu, da s? là don t? cáo); th? hai, cách ph?n ?ng c?a 
h? th? hi?n rõ qua ngh? quy?t c?a Ban ch?p hành trung uong v? s? d?ng "b?t h?p 
pháp lao d?ng tr? em" trên các cánh d?ng tr?ng bông và thu?c lá dã nói bên 
trên; th? ba, tình hình nói chung không thay d?i. Tháng 2 nam 1991 t?i nhà máy 
Liublinski dã x?y ra m?t cu?c dình công ph?n d?i di?u ki?n lao d?ng t?i dây 
(công nhân dã th?p l?a d? su?i). 

6. Tranh ch?p lao d?ng 
   
Nh?ng v? tranh ch?p v? lao d?ng du?c gi?i quy?t nhu th? nào (tranh ch?p có th? 
x?y ra, thí d?, v? v?n d? phân ph?i nhà ?, phân ph?i d?t vu?n, vé di ngh?, cung 
nhu thái d? b?t nhã c?a lãnh d?o d?i v?i công nhân v.v.)? Không có m?t khung 
pháp lí nào d? gi?i quy?t nh?ng v? tranh ch?p nhu th?. Cho d?n mãi giai do?n 
g?n dây, pháp lu?t ch? di?u ch?nh nh?ng v? tranh ch?p gi?a các cá nhân ngu?i 
lao d?ng v?i ban lãnh d?o mà thôi. Di?u 70 b? lu?t lao d?ng Liên Xô vi?t nhu 
sau: "?y ban hòa gi?i là co quan d?u tiên có trách nhi?m xem xét các tranh ch?p 
v? lao d?ng". Nhung di?u này sai b?i vì th? t?c gi?i quy?t nhi?u tru?ng h?p 
tranh ch?p lao d?ng du?c qui d?nh khác [10] . 

?y ban hòa gi?i du?c l?p trên co s? d?i bi?u b?ng nhau, d?i di?n cho ban lãnh 
d?o xí nghi?p và "t? ch?c công doàn". Sau nh?ng di?u dã trình bày v? "công 
doàn" thì rõ ràng là ngu?i lao d?ng ph?i trình bày t? cáo ban lãnh d?o xí 
nghi?p v?i chính nh?ng ngu?i d?i di?n và b?o v? cho nó. 

?y ban hòa gi?i ph?i xem xét yêu c?u c?a ngu?i lao d?ng trong th?i h?n 5 ngày, 
nhung pháp lu?t l?i không dua ra b?t kì b?o d?m nào v? vi?c tuân th? th?i h?n, 
thành ra ngu?i lao d?ng ph?i ch? d?i hàng tháng tr?i. Quy?t d?nh c?a ?y ban ch? 
có hi?u l?c n?u nó du?c nh?t trí thông qua. N?u ?y ban không dua ra du?c quy?t 
d?nh hay ngu?i lao d?ng không ch?p nh?n quy?t d?nh dó thì trong th?i h?n 10 
ngày anh ta ph?i dua lên ban ch?p hành "công doàn". Ban ch?p hành công doàn 
ph?i xem xét trong th?i h?n 7 ngày, nhung ? dây cung không có qui d?nh nào v? 
vi?c tuân th? th?i h?n c? (m?c dù ngu?i lao d?ng có quy?n dua lên c?p cao hon 
sau th?i h?n này). 

Ch? sau khi có quy?t d?nh c?a công doàn ngu?i lao d?ng m?i có quy?n, trong th?i 
h?n 10 ngày, dua v? vi?c ra tòa. Tòa s? x? theo trình t? t? t?ng dân s?. 

Không c?n ph?i là lu?t su, t? nh?ng di?u dã trình bày ng?n g?n bên trên, cung 
có th? rút ra k?t lu?n r?ng m?c dích c?a nh?ng th? t?c dó là: t?o ra th?t nhi?u 
tr? ng?i và ch?ng t? s?c s?ng c?a câu ng?n ng?: "Tránh voi ch? x?u m?t nào" 
[11] . 

Ngu?i lao d?ng b? ban lãnh d?o cho thôi vi?c có th? dua v? vi?c ra tòa án nhân 
dân trong vòng m?t tháng. N?u ngu?i lao d?ng b? cho ngh? vi?c mà chua có s? 
d?ng ý c?a ban ch?p hành công doàn thì theo b? lu?t "c?i t?" nam 1988 c?a 
Gorbachev, tòa án s? ch? c?u xét v? án sau khi ban ch?p hành công doàn dã xem 
xét (di?u 213, b? lu?t lao d?ng C?ng hòa xã h?i ch? nghia liên bang Nga). N?u 
ta bi?t r?ng không có gì b?o d?m là ban ch?p hành công doàn s? xem xét don c?a 
duong s? dúng kì h?n và sau khi ngh? vi?c ngu?i lao d?ng không còn du?c linh 
luong n?a, sau khi ngh? vi?c m?t tháng "th?i gian công tác liên t?c" cung b? 
c?t và ph?i làm thêm 6 nam n?a thì khi ngh? ?m m?i du?c linh ph? c?p ?m dau là 
100% luong, ch? nh?ng ngu?i c?c kì nguyên t?c và tin tu?ng tuy?t d?i vào s? 
dúng d?n c?a mình m?i dám theo du?i vi?c ki?n cáo ban lãnh d?o. C?n ph?i nói 
r?ng có nh?ng v? ki?n kéo dài hàng nam tr?i, nhung nam 1988 Gorbachev dã ch?m 
d?t chuy?n này b?ng cách sau: sau m?t nam k? t? ngày tòa án ho?c co quan c?p 
trên ra phán quy?t v? vi?c t? ch?i khôi ph?c, don t? c?a ngu?i lao d?ng s? 
không còn du?c xem xét n?a. 

Trong tru?ng h?p du?c ph?c h?i, theo Lu?t lao d?ng nam 1922, ngu?i lao d?ng s? 
du?c nh?n toàn b? ti?n luong do b? bu?c ph?i ngh? vi?c, di?u này có th? coi là 
công b?ng (nhung ph?i nh?n r?ng lu?t c?a C?ng hòa liên bang D?c còn công b?ng 
hon, theo lu?t nu?c này thì ngu?i lao d?ng du?c tr? toàn b? ti?n luong cho d?n 
khi du?c ph?c h?i ho?c t? ch?i ph?c h?i). Nhung ngh? d?nh liên t?ch ngày 28 
tháng 12 nam 1938 c?a H?i d?ng dân ?y Liên Xô, Ban ch?p hành trung uong D?ng 
(b), và di nhiên c?a T?ng liên doàn lao d?ng n?a, qui d?nh ch? tr? cho ngu?i 
du?c ph?c h?i không quá 20 ngày! Chuy?n dó x?y ra là vì sau khi dã phê phán m?t 
cách gi? v? "ch? nghia Ezhov" (v? kh?ng b? hàng lo?t nam 1937) t?i h?i ngh? 
trung uong nam 1938, r?t nhi?u tù nhân du?c tha và vì tru?c dây, khi nh?ng 
ngu?i dó b? b?t thì t?t c? b?n bè, ngu?i thân c?a h? d?u b? du?i vi?c, nhi?u 
ngu?i du?c ph?c h?i, nhà nu?c ph?i hoàn tr? m?t s? ti?n r?t l?n. Th? là nhà 
nu?c quy?t d?nh ti?t ki?m. Nam 1972 (g?n 20 nam sau khi Stalin ch?t) th?i h?n 
du?c n?i thành 3 tháng. Rõ ràng là 3 tháng thì hon 20 ngày, nhung có th? coi 
d?y là công b?ng không khi ngu?i lao d?ng ph?i theo du?i m?t th?i gian dài hon 
nhi?u m?i du?c ph?c h?i [12] . 

Bây gi? xin nói d?n nh?ng ngu?i g?i là "trong danh sách": dây là ti?ng lóng mà 
các lu?t su dùng d? ch? nh?ng ch?c danh n?m trong danh sách s? 1 và s? 2, Ph? 
l?c s? 1 c?a Qui d?nh v? th? t?c xem xét các tranh ch?p v? lao d?ng. Dây là 
danh sách r?t dài các ch?c v? lãnh d?o k? c? các d?c công và nh?ng công nhân 
viên bình thu?ng: bình lu?n viên vô tuy?n truy?n hình và dài phát thanh, hu?ng 
dân viên và phiên d?ch viên c?a Hãng l? hành qu?c t?, ngh? si, ca si .v.v.. N?u 
b? cho ngh? vi?c ho?c b? thi hành k? lu?t thì nh?ng ngu?i này không du?c quy?n 
dua v? vi?c ra tòa. H? ch? có th? t? cáo hành d?ng c?a lãnh d?o lên co quan c?p 
trên, trên th?c t? nh?ng ngu?i này không du?c pháp lu?t b?o v?. Nh?ng ngu?i lao 
d?ng trong m?t s? ngành tuân theo cái g?i là qui t?c k? lu?t nhu: v?n t?i, 
thông tin, nang lu?ng, th? m?. cung ? trong hoàn c?nh tuong t?. Vì v?y m?t 
trong nh?ng yêu c?u c?a th? m? dình công nam 1989 là bãi b? qui t?c k? lu?t 
(du?c h? g?i là "lu?t th?i chi?m nô"). 

Tình tr?ng m?t s? r?t dông ngu?i lao d?ng không du?c pháp lu?t b?o v? rõ ràng 
là không phù h?p v?i nguyên t?c bình d?ng gi?a các công dân mà "hi?n pháp 
Stalin" tuyên cáo. Vì v?y mà di?u 58 "hi?n pháp Brezhnev" nam 1977 dã qui d?nh 
quy?n ki?n ra tòa hành vi vi ph?m pháp lu?t, xâm ph?m quy?n l?i công dân c?a 
t?t c? các quan ch?c. Nhung di?u kho?n này cung nhu t?t c? các di?u kho?n c?a 
hi?n pháp Liên Xô d?u có kèm thêm: "theo qui d?nh c?a pháp lu?t". Vì v?y mà 
di?u này dã tr? thành vô nghia trong m?t ch?c nam tr?i và mãi d?n nam 1987 
ngu?i ta m?i ban hành b? lu?t du?c ch? d?i t? lâu. Nhung hóa ra s? ch? d?i l?i 
b? ph?n b?i: lu?t này v?n gi? nguyên các trình t? khi?u ki?n tru?c dó và th?t 
không hi?u ngu?i ta ban hành cái lu?t ?y d? làm gì. 

Vì lu?t này b? phê phán m?nh m? nên ngày 2 tháng 11 nam 1989 Xô vi?t T?i cao 
Liên Xô "th?i c?i t?" dã thông qua lu?t m?i: "V? trình t? khi?u n?i ra tòa các 
hành vi vi ph?m pháp lu?t c?a các co quan qu?n lí nhà nu?c và các quan ch?c xâm 
ph?m quy?n l?i c?a công dân". Nhung nó cung ch?ng khác lu?t nam 1987 là m?y. 
Ngay trong L?i nói d?u nó dã tuyên b? r?ng vì lu?t pháp Liên Xô dã qui d?nh các 
công dân du?c b?o v? t?i tòa án n?u x?y ra nh?ng xâm ph?m quy?n l?i c?a mình, 
trong dó có quy?n lao d?ng nên công dân không du?c quy?n dua ra tòa ".n?u pháp 
lu?t Liên Xô và pháp lu?t các nu?c c?ng hòa có qui d?nh khác v? th? t?c khi?u 
n?i". Nói các khác s? b?t bình d?ng v?n du?c gi? nguyên. 

Cu?i cùng ?y ban giám sát hi?n pháp dã công nh?n r?ng di?u này là vi hi?n. 
Nhung pháp lu?t l?i không qui d?nh hi?u l?c tr?c ti?p c?a phán quy?t này n?u 
không thay d?i ngay chính di?u lu?t. Vì v?y th?t khó d? doán tuong lai s? nhu 
th? nào. 

7. B?o hi?m xã h?i c?a nhà nu?c 

Xin trình bày m?t cách khái quát tình tr?ng b?o hi?m xã h?i c?a các t?ng l?p 
dân cu t?i "d?t nu?c xã h?i ch? nghia d?u tiên trên th? gi?i". Nông trang viên 
hoàn toàn không du?c b?o hi?m, còn luong huu, d?y là nói t? khi du?c áp d?ng, 
ch? là 20 - 30 rub m?t tháng. M?c dù lu?t huu trí nam 1964 qui d?nh các di?u 
ki?n nhu nhau v? huu b?ng d?i v?i nông trang viên, công nhân và viên ch?c, 
nhung theo "nguyên t?c c?a ch? nghia xã h?i" là "hu?ng theo lao d?ng" nên luong 
huu ph? thu?c vào ti?n luong mà luong c?a nông trang viên, d?c bi?t là c?a n? 
nông trang thì bao gi? cung th?p nh?t. Ch? t? ngày 1 tháng 11 nam 1985 luong 
huu t?i thi?u c?a nông trang viên m?i du?c nâng lên m?c 40 rub m?t tháng. 

Nhung khái ni?m "t?i thi?u" cung chua ph?i là "th?p nh?t" vì "m?c luong th?p 
nh?t" vì nhi?u lí do có th? còn th?p hon t?i thi?u ("th?p hon t?i thi?u" - có 
ph?i là m?t s? phi lí không?). Báo Tu?n l? (s? 2 nam 1988) dua tin m?t bà m? có 
7 ngu?i con nh?n 13 rub luong huu! M? c?a viên thuy?n tru?ng tàu ng?m tên là A. 
Marinesko, ngu?i b? Hitler coi là "k? thù tr?c ti?p", còn nhà nu?c Liên Xô thì 
t?ng cho nhi?u nam tù d?y (nam 1990, sau khi ch?t, ông du?c phong anh hùng Liên 
Xô) du?c m?c luong huu là 27 rub m?t tháng. Ch? riêng ? Nga (các nu?c c?ng hòa 
khác không có s? li?u) dã có 4,5 tri?u ngu?i nh?n luong huu v?i th?i gian làm 
vi?c chua d? niên h?n (không có qui d?nh m?c t?i thi?u). Hi?n nay m?c luong t?i 
thi?u du?c qui d?nh là 70 rub. "Ngu?i ta c?m th?y kinh hoàng vì nh?ng con s? 
nhu th?", t? "Tin t?c" (ngày 18 tháng 2 nam 1991) vi?t, "khi bi?t r?ng m?c s?ng 
t?i thi?u theo tính toán hi?n nay là 110 rub. M?t s? nhà khoa h?c cho r?ng t?i 
thi?u ph?i là 220-250 rub m?t tháng thì m?i s?ng n?i. Trong tru?ng h?p dó g?n 
m?t n?a dân s? n?m du?i m?c nghèo kh?. Xin nói thêm r?ng n?u so v?i m?c s?ng 
t?i thi?u c?a ngu?i công nhân phuong Tây thì da s? nhân dân s? ph?i du?c coi là 
thu?c lo?i nghèo dói. 

Luong huu t?i da theo lu?t hi?n hành (chua k? ph? c?p m?t s? ngh? nghi?p) là 
120 rub. Trong nh?ng nam 80, nh?ng gia dình có thu nh?p bình quân d?u ngu?i là 
50 rub (? Vi?n Dông và Siberia là 75 rub) du?c coi là khá gi? (B?n tin c?a tòa 
án T?i cao, 1983, s? 51). Ngu?i tàn t?t và ngu?i già c? không noi nuong t?a, 
theo lu?t, du?c nhà nu?c nuôi, ngu?i tàn t?t b?m sinh du?c tr? c?p 30 rub m?t 
tháng (nghia là 1 rub m?t ngày cho t?t c? các nhu c?u t? an, m?c, ?, di l?i, 
cham sóc.!). T? ngày 1 tháng 1 nam 1987 tr? c?p cho ngu?i tàn t?t b?m sinh dã 
du?c nâng lên: lo?i 1 (hoàn toàn m?t kh? nang lao d?ng và c?n ngu?i cham sóc) 
du?c 50 rub m?t tháng, lo?i 2 du?c 40 rub, nhung qua 16 tu?i thì t?t c? d?u ch? 
du?c 30 rub! 

Tr? c?p cho các bà m? dông con còn dáng ng?c nhiên hon (và kinh t?m hon!). Tr? 
c?p b?t d?u khi d?a tr? d? m?t nam tu?i và ch? có trong vòng BA NAM (!!! t?i 
sao?) v?i s? ti?n nhu sau: gia dình 4 con du?c 4 rub m?t tháng (không ph?i dánh 
máy nh?m dâu, dúng là 4 rub m?t tháng! Du?i dây cung không dánh máy nh?m!), 
nghia là m?i d?a tr? du?c 1 rub m?t tháng, nhung n?u có 11 con thì du?c hon: 15 
rub m?t tháng! Xin hãy so v?i giá luong th?c, th?c ph?m, hoa qu?: 3 rub mua 
du?c 10 qu? tr?ng gà, 3 rub m?t cân táo (d?y là nói trong c?a hàng m?u d?ch, 
ngoài ch? thì 8-10 rub, có khi d?t hon), 50 xu m?t cân khoai tây (ngoài ch? 3-4 
rub), cân th?t giá 25 - 30 rub (c?a hàng không bán). Xin không li?t kê thêm n?a 
vì giá c? tang m?t cách d?t bi?n t?ng ngày và khi tôi vi?t nh?ng dòng này thì 
s? li?u dã tr? thành cu, nhung tr? c?p và luong huu thì không tang nhanh nhu 
th?. C?n ph?i nói thêm r?ng tr? c?p không du?c phát cho các bà m? t?i nhà. D? 
du?c nh?n h? còn ph?i xin hàng ch?c ch? kí, x?p bi?t bao nhiêu hàng n?a kia. 
Tên kh?n ki?p nào có th? nghi ra bi?n pháp h? nh?c con ngu?i d?n nhu th?? Làm 
sao nh?ng "d?i bi?u c?a dân" có th? thông qua m?c tr? c?p nhu th? [13] ? 

Các nhà "xã h?i ch? nghia" phuong Tây nh?t d?nh s? h?i: làm sao l?i nhu th?, 
tr? c?p th? thì làm sao s?ng? S? tr? em t? vong, dù dã du?c "s?a ch?a", s? gi?i 
dáp nh?ng câu h?i ?y c?a h?. 

D?i trá! Tartuf [14] còn lâu m?i vuon t?i du?c m?c d? d?o d?c gi? c?a radio, 
TV, báo chí trong vi?c n?nh hót nhà nu?c "c?ng s?n"! 

? Liên Xô chính ph? cung nhu "công doàn" không ti?n hành tính toán m?c s?ng t?i 
thi?u. Dôi khi các tru?ng d?i h?c có làm vi?c này. Theo s? li?u c?a m?t trong 
nh?ng tru?ng nhu th? thì chi phí cho riêng nhu c?u m?c c?a m?t bé gái 7 tu?i 
"ít nh?t cung là 420 rub m?t nam" (Tin t?c, ngày 22 tháng 9 nam 1987). Tôi dã 
th? tính l?i, v?i ch?t lu?ng qu?n áo th?p nhu hi?n nay thì chi phí ph?i l?n hon 
nhi?u. 

Ngu?i ta d?t ra m?c tr? c?p th?p, không khác gì m?t v? lang nh?c nhu th? d? làm 
gì? D? cho các bà trong "qui nhi d?ng" và các nhà ho?t d?ng "công doàn" có th? 
tuyên b? ? nu?c ngoài r?ng: "Các bà m? dông con du?c nh?n tr? c?p c?a chính 
ph?". H? s? không nói c? th? là bao nhiêu. Ai ? phuong Tây quan tâm d?n chuy?n 
dó? 

Di?u 100 Co s? c?a lu?t lao d?ng Liên Xô vi?t: "B?o hi?m xã h?i c?a công nhân 
viên ch?c do nhà nu?c thanh toán" (!). Qui b?o hi?m xã h?i do các xí nghi?p, 
công s?, co quan dóng góp mà không có b?t kì kho?n kh?u tr? nào t? ti?n luong 
c?a công nhân viên ch?c." 

Ôi, d?t nu?c "xã h?i ch? nghia", d?t nu?c c?a "toàn th? nhân dân" c?a chúng ta! 
Ngu?i cho chúng tôi t?t c?, ngu?i cho chúng tôi com an, áo m?c, nhà ?, không 
khí d? th? và nu?c d? u?ng! Cám on ngu?i mãi mãi! Cám on ngu?i dã b?o hi?m 
"mi?n phí" cho chúng tôi! Cám on ngu?i dã ch?a b?nh "mi?n phí", nhung chúng tôi 
l?i ph?i tr? cao hon b?t kì nu?c nào khác! Cám on ngu?i dã d?y chúng tôi h?c 
"mi?n phí" trong nh?ng ngôi tru?ng s?p s?p, ca ba và dôi khi c? ca b?n n?a! Xin 
cám on ngu?i [15] ! 

Nhung v?n còn dó m?t câu h?i nh?: nhà nu?c ta l?y dâu ra ti?n d? làm t?t c? 
nh?ng chuy?n dó? 

Xin hãy suy nghi m?t chút, bi?t bao kho?n chi tiêu: cho quân d?i, dông hon c? 
quân d?i Mi và Trung Qu?c c?ng l?i, cho hàng ngàn xe tang, r?i còn t?u vu tr?, 
tên l?a, bom nguyên t? và nhà máy di?n nguyên t? Chenobyl n?a! L?i còn nh?ng 
khu nhà ngh? c?a nhà nu?c, nh?ng khu nhà dành riêng cho nh?ng chuy?n di san, 
nh?ng ngu?i c?n v? và bi?t bao th? khác n?a! Th? mà nhà nu?c v?n còn dành cho 
chúng ta m?t kho?n g?i là b?o hi?m n?a! Các bà m? dông con còn du?c linh m?i 
tháng 1 rub cho m?i d?a con!.. 

Nam 1989, ngay tru?c m?t bàn dân thiên h?, nh?ng ngu?i "d?i bi?u c?a nhân dân" 
dã yêu c?u tang m?c tr? c?p cho nh?ng ngu?i nghèo nh?t mà không d?i lu?t huu 
trí m?i có hi?u l?c. Chính ph? tr? l?i: không có ti?n! Th? là các "d?i bi?u" 
dành im. Nhung ngay sau dó ngu?i ta dã nâng luong cho cán b? D?ng và nhà nu?c 
lên g?p dôi (các d?i bi?u di nhiên là cung du?c). Vi?c này thì có ti?n! 

S? l?c h?u c?a ch? d? b?o hi?m du?c công nh?n m?t cách chính th?c vì lu?t b?o 
hi?m dã du?c so?n l?i. Nhung khác v?i các van b?n v? quy?n h?n c?a l?c lu?ng vu 
trang thu?c b? N?i v? hay các "don v? d?c nhi?m", v? tình tr?ng kh?n c?p, v? 
ngan ch?n các cu?c dình công, v? vi?c tu?n tra h?n h?p gi?a quân d?i và công an 
v.v. là nh?ng van b?n có hi?u l?c ngay l?p t?c, lu?t huu trí thì còn lâu m?i 
du?c dem ra áp d?ng. Vì v?y mà trên th?c t? ch? không ph?i trên gi?y nó s? nhu 
th? nào thì ch? lúc dó m?i rõ mà thôi. Nhung có m?t di?u dã rõ: nó s? ch?ng t?o 
ra m?t tí thay d?i nào d?i v?i cu?c s?ng c?a chúng ta. 

 

Còn 3 kì n?a
 

[1]T?u mang tên Nguyên soái Nakhimov, du?c dóng t? nam 1924, dã b? th?y lôi b?n 
trong chi?n tranh, di nhiên là m?c d? an an toàn dã gi?m, sau khi d?ng d? v?i 
m?t tàu khác dã b? chìm trong vòng 8 phút làm thi?t m?ng hon 400 ngu?i. C? hai 
thuy?n tru?ng d?u ph?i ra tòa. Nhung ai là ngu?i có l?i, n?u ngu?i ta v?n cho 
dùng nh?ng chi?c tàu có th?i h?n s? d?ng, theo lu?t, ch? là 20 nam (hi?n nay có 
hon 100 tàu th?y nhu v?y, có nh?ng chi?c du?c dóng t? nam 1917)? Th?c ra sau 
khi Nakhimov b? chìm, B? tru?ng b? hàng h?i và m?t s? quan ch?c khác dã b? cách 
ch?c, nhung hình ph?t nhu v?y có tuong x?ng không? Ngành công nghi?p du?ng s?t 
cung ? trong hoàn c?nh t? h?i, m?t ph?n ba s? toa t?u dã h?t h?n s? d?ng, cháy, 
l?t kh?i du?ng ray, ch?t ngu?i. Có gì thay d?i dâu? Ch? có m?t di?u là trong 
giai do?n "công khai" thì các v? tai n?n 

[2]Phù h?p v?i qui ch? di?u tra và th?ng kê các tru?ng h?p tai n?n lao d?ng, 
du?c ch? t?ch doàn T?ng liên doàn lao d?ng thông qua ngày 13 tháng 8 nam 1982, 
các tru?ng h?p say ru?u có th? không du?c công nh?n là tai n?n lao d?ng. Di?u 
dó tu?c do?t ngu?i lao d?ng hay v? con ngu?i dó (trong tru?ng t? vong) quy?n 
du?c b?i thu?ng. Nhung d? ngu?i lao d?ng làm vi?c ? trong tình tr?ng say ru?u 
mà ban lãnh d?o l?i không có l?i u?   

[3]Xin d?n m?t vài thí d?: Moskva, nhà máy Stankolit - n?ng d? b?i cao hon gi?i 
h?n cho phép t? 5 d?n 10 l?n (S? th?t Moskva, ngày 12 tháng 9 nam 1986). 
Ulianovsk, nhà máy Kontaktor - n?ng d? chì trong không khí vu?t m?c cho phép 16 
l?n, n?ng d? khí HF cao hon 20 l?n. Công nhân phàn nàn v?i giám d?c là thi?t b? 
v?n chuy?n không ho?t d?ng thì du?c tr? l?i: "Các anh s? khiêng, vác th? nào 
thì tùy, nhung k? ho?ch v?n ph?i hoàn thành" (Tin t?c, ngày 26 tháng 12 nam 
1987). 

?y ban c?a Xô vi?t T?i cao C?ng hòa xã h?i ch? nghia liên bang Nga th?o lu?n v? 
tình hình t?i liên h?p Krasnoiarsklesprom: b?i xi mang cao hon gi?i h?n cho 
phép 10 l?n, mùa dông nhi?t d? trong các phân xu?ng th?p hon - 50oC, b?nh t?t 
và tai n?n nam sau cao hon nam tru?c, ngoài c?m cúm còn có thêm các b?nh nhu 
ph? khoa, xuong-co, b?nh du?ng tiêu hóa. B?nh vi?n, phòng khám da khoa, nhà an, 
qu?n áo b?o h? d?u thi?u nghiêm tr?ng. Công nhân ph?i làm ngoài gi? r?t nhi?u. 
T?ng giám d?c liên hi?p ph?i công nh?n: "Dôi khi công nhân ph?i s?ng trong các 
thùng d?ng hàng!" Mà dây là Sibiria, nhi?t d? có khi xu?ng d?n - 50oC! "Co quan 
quy?n l?c nhà nu?c cao nh?t" k?t lu?n nhu th? nào? Không có k?t lu?n gì h?t. H? 
"s? quay l?i v?n d? này vào tháng 3 nam sau" (Nu?c Nga Xô vi?t, ngày 24 tháng 7 
nam 1987).   

[4]Nh?ng v? ki?n nhu th? "ch? du?c tòa án xem xét n?u lãnh d?o xí nghi?p và 
công doàn dã có quy?t d?nh v? tranh ch?p" (m?c 7 ngh? quy?t c?a doàn ch? t?ch 
tòa án T?i cao Liên Xô ngày 23 tháng 10 nam 1963).   

[5]Xem m?c ? ngh? quy?t trên.   

[6]"4,2 tri?u ph? n?a lao d?ng chân tay, không h? có máy móc gì h?t. Trên các 
công tru?ng xây d?ng có 2500 ph? n? làm công vi?c dào d?t mà không có b?t kì 
d?ng c? co khí nào, 3,5 tri?u ph? n? làm vi?c trong môi tru?ng d?c h?i.". Báo 
Tin t?c, ngày 28 tháng 6 nam 1989 dã vi?t nhu th?.   

[7]N. G. Aleksandrov và nh?ng ngu?i khác. Pháp lu?t v? lao d?ng. Hu?ng d?n. ?, 
1947, trang 201 

[8]choi ch? "khlopkorob" và "khlopkorab", rab nghia là nô l? -ND

[9]Tôi dã vi?t m?y b?c thu g?i m?t s? t? báo trung uong, trong dó có t? Tin 
t?c, v? ngh? quy?t này c?a Ban ch?p hành trung uong D?ng, nhung không nh?n du?c 
tr? l?i. Xin nói thêm r?ng tôi còn vi?t cho c? t? Tu duy Nga ? Paris và dài T? 
do n?a. Cung không có h?i âm. Có v? nhu ch?ng ai thèm quan tâm d?n d? tài này. 
Ngoài các cháu nh? và cha m? chúng. Nhung h? thì làm du?c gì?   

[10]Nhu trên dã nói, khi?u n?i v? d?n bù thi?t h?i cho nhân viên tru?c h?t du?c 
ban lãnh d?o xí nghi?p, sau dó là công doàn xem xét. Khi?u n?i v? ph?c h?i công 
tác du?c chuy?n th?ng cho tòa án nhân dân. Khi?u n?i v? b?o hi?m xã h?i do ??? 
xem xét, tòa án không gi?i quy?t. Các v?n d? này du?c "các ban ch?p hành công 
doàn" và các co quan b?o hi?m xã h?i x? lí. 
Khi?u n?i c?a m?t s? thành ph?n v? nhi?u linh v?c tranh ch?p, nhu dã nói bên 
trên, ch? du?c gi?i quy?t b?i các co quan qu?n lí c?p trên.

[11]d?ch thoát ý, nguyên nghia là: D?ng dánh nhau v?i ngu?i kh?e, d?ng ki?n cáo 
ngu?i gi?u - 
ND

[12]Tôi t?ng có m?t, h?i nh?ng nam 1960, trong m?t bu?i t?a dàm c?a các lu?t 
su, noi ngu?i ta th?o lu?n d? th?o b? lu?t lao d?ng, trong dó có v?n d? tr? 
ti?n cho ngu?i nhân viên n?u ngu?i dó b? bu?c thôi vi?c m?t cách trái pháp 
lu?t. N. Aleksandrov, cây da cây d?, c?a n?n lu?t h?c Liên Xô dã gi?i thích t?i 
sao l?i không tr? toàn b? th?i gian ngh? vi?c: "d? nhà nu?c không ph?i t?n quá 
nhi?u ti?n, tòa án s? không ph?c h?i công tác cho nh?ng ngu?i b? bu?c thôi vi?c 
m?t cách phi pháp". Dúng là logic c?a lu?t su Liên Xô! 

[13]T?t c? các s? li?u có th? du?c ki?m tra trong cu?n: B?o d?m xã h?i ? Liên 
Xô. T?p h?p các van b?n pháp qui. ?, 1986, trang 417,458 ..v.v.. 

[14]Nhân v?t c?a Molie, K?ch tác gia Pháp. BT

[15]Ti?u lâm hi?n d?i: "M?t mùa là t?i thiên tai, Du?c mùa là t?i thiên tài 
D?ng ta" (d?ch thoát ý - 
ND).
 

Ngu?n: Nguyên b?n ti?ng Nga: http://lit.lib.ru/t/tille_a/text_0010.shtml
 

 
 
 
Ph?m Nguyên Tru?ng  

Other related posts:

  • » [SMCC] Lien Xo: nha nuoc phong kien tra hinh ky 9 - Nguyen Hong Van