[SMCC] Khung Long la gi?

Kh?ng long là m?t siêu b? bò sát kh?ng l?, xu?t hi?n l?n d?u tiên vào kho?ng 
230 tri?u nam tru?c, trong k? Trias.

Chua ai trong chúng ta th?y chúng nhu th? nào, và s? t?n t?i c?a chúng là m?t 
huy?n tho?i, m?t bí ?n. Chúng ta có th? th?y chúng trong b? phim M? v?i tên g?i 
Công viên k? Jura(Jurasic Park) hay trên các sách báo, và rõ ràng dó là m?t 
loài bò sát kh?ng l?. Bây gi? d? mu?n th?y chúng thì vi?n kh?o c? là d?a ch? 
thích h?p nh?t. Chúng th?ng linh các h? sinh thái m?t d?t trong kho?ng 160 
tri?u nam và vào cu?i k? Creta (kho?ng 65 tri?u nam tru?c) chúng dã h?ng ch?u 
m?t cu?c tuy?t ch?ng l?n.

 

Kh?ng long là gì

 

Kh?ng long có ngu?n g?c Hán Vi?t là ??, có nghia là "r?ng kh?ng khi?p". 
Dinosauria ("nh?ng con th?n l?n kh?ng khi?p"), là t? ng? qu?c t? và cung là t? 
ng? d?u tiên du?c s? d?ng d? miêu t? nh?ng con bò sát dáng s? này. Chúng dã 
t?ng t?n t?i ? kh?p các vùng trên th? gi?i t?

châu Âu, châu M?, châu Á, châu Phi cho t?i châu Nam C?c. Chúng làm t? và d? 
tr?ng. Kh?ng long có d? m?i kích c?, t? nh?ng con Sauropoda n?ng t?i 70 t?n và 
dài t?i 30 m t?i loài kh?ng long ch? to b?ng con gà tây.

 

Con c? long thu?c chi Brachiosaurus có c?p chi tru?c dài hon c?p chi sau, du?c 
phát hi?n ? Tanzania nam 1912, là m?t trong nh?ng con kh?ng long cao l?n và 
n?ng n? nh?t dã t?ng du?c bi?t d?n, hi?n dang du?c trung bày ? Vi?n b?o tàng 
Humboldt t?i Berlin.

Nó cao 12 m (38 ft) và n?ng kho?ng 30-60 t?n.

 

Còn loài kh?ng long dài nh?t, 27 m (89 ft), là con kh?ng long hai dòn thu?c chi 
Diplodocus, du?c khai qu?t ? Wyoming, ( Hoa K?) và du?c trung bày ? Vi?n b?o 
tàng L?ch s? T? nhiên Carnegie t?i Pittsburgh nam 1907. Nó cung nhu các con 
Brachiosaurus d?u là kh?ng long an c? thu?c c?n b? kh?ng long chân th?n l?n ( 
Sauropoda). Chúng thu?ng s?ng ? vùng d?t r?ng, b?ng ph?ng và g?m nh?m nh?ng 
ng?n cây xanh t?t.

 

Loài kh?ng long an th?t to l?n nh?t trong th?i kì cu?i c?a nh?ng con kh?ng long 
ph?i k? d?n Kh?ng long b?o chúa thu?c chi Tyrannosaurus. Chúng cao 4 d?n 5 m, 
dài 10 d?n 12 m và n?ng 5 d?n 7 t?n.

 

M?t vài loài kh?ng long khác n?i ti?ng nhu loài Lôi long (chi Apatosaurus) cao 
kho?ng 12 m, dài c? 21 m (70 ft) và n?ng kho?ng 40 t?n.

 

Ngu?n g?c

 

Vào k? Trias, các châu l?c ngày nay d?u t?p h?p thành m?t d?i l?c duy nh?t ( 
Pangea). Khí h?u lúc dó khô nóng, thích h?p cho các loài bò sát phát tri?n. Các 
loài bò sát gi?ng d?ng v?t có vú - t? tiên l?p d?ng v?t có vú - cung xu?t hi?n 
trong th?i gian này. Kho?ng 240 tri?u nam tru?c, m?t chi thu?c h? 
Ornithosuchidae là Euparkeria - t? tiên c?a kh?ng long, chim, Pterosaur và 
Plesiosaur - dã có th? ch?y trên hai chi sau khi?n nó có th? di chuy?n hi?u 
qu?. Dây là di?m ti?n hóa hon so v?i các loài bò sát th?i dó và du?c di truy?n 
l?i cho kh?ng

long. Nam 1992, ? Argentina phát hi?n m?t chi thu?c phân b? Theropoda, có niên 
d?i 228 tri?u nam tru?c, cu?i k? Trias. Nó du?c d?t tên chi là Eoraptor (k? 
cu?p bình minh ? thung lung M?t Trang). Eoraptor du?c th?a nh?n là kh?ng long 
c? xua nh?t và là t? tiên c?a m?i loài kh?ng long. Hình:Eoraptor.jpg Eoraptor

 

Phân lo?i

 

Kh?ng long là m?t siêu b? v?i danh pháp khoa h?c Dinosauria thu?c l?p bò sát,

m?t l?p bao g?m cá s?u, kh?ng long, th?n l?n, r?n, rùa và là t? tiên c?a l?p 
chim.

Chúng có chân n?m du?i thân, khác v?i các loài bò sát có chân n?m ? hai bên 
thân. Nh? v?y, thân c?a chúng du?c nâng cao kh?i m?t d?t, giúp chúng có kh? 
nang d?ng th?ng và chuy?n d?ng hi?u qu?. T?t c? kh?ng long d?u s?ng trên m?t 
d?t. Các loài bò sát bay du?c thu?c b? Pterosauria và s?ng du?i nu?c thu?c b? 
Plesiosauria không ph?i là kh?ng long. Kh?ng long du?c phân lo?i d?a vào ki?u 
hông c?a chúng. Dó là các b? 

kh?ng long hông chim (Ornithischia) và

kh?ng long hông th?n l?n (Saurischia).

List of 2 items (contains 3 nested lists)

. Kh?ng long hông th?n l?n g?m 2 phân b?:

kh?ng long chân thú (Theropoda) và

kh?ng long chân th?n l?n (Sauropoda).

List of 2 items nesting level 1

. Phân b? kh?ng long chân thú bao g?m t?t c? các loài kh?ng long an th?t. Chúng 
có th? có lông vu và nh?ng loài chân thú nh? còn là t? tiên c?a loài chim. . 
Phân b? kh?ng long chân th?n l?n g?m các loài an th?c v?t phát tri?n m?nh ? k? 
Jura, thân hình d? s? và có c? dài.

list end nesting level 1

. Kh?ng long hông chim bao g?m phân b? 

kh?ng long chân chim (Ornithopoda) và nhóm không phân h?ng

kh?ng long có s?ng (Cerapoda).

List of 2 items nesting level 1 (contains 1 nested list)

. Phân b? kh?ng long hông chim bao g?m nh?ng loài kh?ng long an th?c v?t sinh 
s?ng trong k? Creta, di du?c b?ng 4 chân l?n 2 chân sau. M?t s? loài có mào, có 
m? v?t ho?c h?p s? c?ng ch?c, xuong x?u.

. Nhóm không phân h?ng kh?ng long có s?ng (Cerapoda) an th?c v?t s?ng ? k? 
Creta, di b?ng 4 chân, có vành xuong ? c?, có s?ng. Nhóm này bao g?m:

List of 2 items nesting level 2

. Phân b?

kh?ng long b?c giáp (Thyreophora) s?ng ? k? Juras, có b? giáp n?ng n? t?o b?i 
các t?m xuong và gai ho?c có các hai hàng xuong d?ng d?ng trên lung, duôi có 
chùy ho?c gai; và . Phân b? Marginocephalia.

list end nesting level 2

list end nesting level 1

list end

 

Nóng và l?nh

 

M?t câu h?i l?n du?c d?t ra: kh?ng long là loài có máu nóng hay máu l?nh? Thông 
thu?ng, loài bò sát là loài d?ng v?t bi?n nhi?t, t?c là thân nhi?t c?a chúng 
bi?n d?i theo nhi?t d? môi tru?ng. Các loài này thu?ng m?t nhi?u th?i gian d? 
su?i ?m hay làm ngu?i co th?. Di?u dó không phù h?p v?i l?i s?ng c?a kh?ng 
long: nh?ng loài kh?ng long to l?n nhu nh?ng con Sauropoda an chay s?n sàng b? 
ra nhi?u gi? m?i ngày d? th?a mãn nhu c?u an u?ng nh?m b?i d?p t?m thân kh?ng 
l?, chúng c?n duy trì m?t nhi?t lu?ng nh?t d?nh d? các enzim trong h? tiêu hóa 
ho?t d?ng liên t?c cho công vi?c x? lí s? th?c an th?c v?t trong cái d? dày d? 
s? c?a chúng - m?t lo?i th?c an v?n là th? khó tiêu hóa và dem l?i ít du?ng 
ch?t hon th?c an t? d?ng v?t. B?i v?y chúng ph?i là m?t loài d?ng v?t h?ng 
nhi?t, và có v? nhu chính t?m thân b? tu?ng v?n gi? nhi?t r?t t?t c?a nó cung 
hu?ng ?ng di?u dó. Trong khi dó, nh?ng con Theropoda nh? hon thì l?i r?t nang 
d?ng và nhanh nh?n, chúng liên t?c ki?m m?i trên hai chân sau nên c?n duy trì 
cho các co b?p m?t s?c m?nh không ph?i d?n t? bên ngoài. Có l? t?t c?, ho?c 
ph?n l?n, kh?ng long là loàid?ng nhi?t nhu chim và thú, dó là nh?ng loài d?ng 
v?t có thân nhi?t ?n d?nh, không ph? thu?c môi tru?ng. Nh? v?y, chúng không m?t 
th?i gian d? làm thân nhi?t cân b?ng v?i nhi?t d? môi tru?ng và khi?n chúng tr? 
nên uu vi?t, ch? có m?t v?n d? duy nh?t là chúng c?n an liên t?c d? duy trì 
thân nhi?t. 

Trí tu?

 

M?t s? loài kh?ng long nhu chi Stegosaurus hoi kém thông minh nhung không ph?i 
t?t c? kh?ng long d?u là lu thú v?t d?n d?n. Nhi?u loài, ví d? chi Velociraptor 
có trí tu? ngang v?i chim hi?n d?i và có nh?ng tu duy, hành vi khá ph?c t?p. 



S?c m?nh

 

Tuong x?ng v?i kích c? c?a kh?ng long là s?c m?nh c?a chúng. Nh?ng loài an th?c 
v?t thu?ng dùng s?c m?nh dó d? t? v?. Các loài kh?ng long thu?c nhóm Sauropoda 
nhu chi Diplodocus

có th? t?n công k? thù v?i cái qu?t duôi có v?n t?c ngang t?c d? âm thanh. 
Tuong t?, các loài trong chi Ankylosaurus có m?t chi?c duôi chùy d?y uy l?c và 
dánh gãy du?c chân c?a m?i loài san m?i. Tyrannosaurus có nhi?u kh? nang là m?t 
chi ch?a các loài an xác th?i nhung không vì th? mà b? hàm c?a chúng không dáng 
s?. Chúng có th? dùng hàm nh?c b?ng du?c xác c?a m?t con kh?ng long to l?n 
ngang nó nhu chi Edmontosaurus ho?c d?t d?t du?c chân con này. Nh?ng loài 
Theropoda nh? hon nhu Deinonychus và Velociraptor thì dùng nh?ng chi?c móng 
vu?t kh?ng khi?p ? hai chi sau d? xé rách co con m?i.



T?c d?

 

Kh?ng long l?n thì ch?m ch?p nhung kh?ng long nh? l?i khá nhanh nh?n. 
Gallimimus, m?t chi Theropoda gi?ng dà di?u là vua t?c d? trong th? gi?i kh?ng 
long. Nó có chân dài, ch?y trên móng nhu chim và chi?c duôi là bánh lái giúp nó 
chuy?n hu?ng d? dàng. Galimimus có th? d?t t?i v?n t?c 50 km/h.



Cham sóc con

 

D?ng v?t bò sát nhu rùa, r?n thu?ng b? bê con cái sau khi d? tr?ng nên không có 
gì là l? khi tru?c dây nhi?u ngu?i v?n cho r?ng kh?ng long không có kh? nang 
cham sóc con cái. Nam 1924, ? Mông C? phát hi?n du?c hóa th?ch m?t con 
Theropoda ch?t bên c?nh m?t ? tr?ng. Con v?t dó du?c nh?n d?nh là d?i di?n c?a 
m?t loài m?i và ? tr?ng du?c cho là c?a m?t loài trong chi Protoceratops. Do 
v?y, loài kh?ng long m?i du?c d?t tên chi là Oviraptor, nghia là "k? tr?m 
tr?ng". Sau dó, ? tr?ng du?c kh?ng d?nh là c?a chính con Oviraptor dó, nó dã 
ch?t khi b?o v? cho ? tr?ng c?a mình. Nam 1970, m?t loài Ornithopoda du?c phát 
hi?n cùng r?t nhi?u ? tr?ng. Nó du?c d?t tên là Maiasaura

(Bà m? bò sát t?t). Nh?ng phát hi?n dó cho th?y kh?ng long là nh?ng ông b?, bà 
m? bi?t cham sóc con cái. Kh?ng long con m?i d? ra r?t bé và chúng c?n du?c 
cham sóc cho t?i khi tru?ng thành. Có l? kh?ng long gi?ng nhu cá s?u, chim và 
nhi?u loài thú: b?, m?, anh ch? l?n ho?c th?m chí c? dàn cùng nhau trông nom lu 
tr?.



S? tuy?t ch?ng

 

S? tuy?t ch?ng c?a loài kh?ng long d?n bây gi? v?n còn tranh cãi. Gi? thuy?t 
du?c nhi?u ngu?i ?ng h? nh?t hi?n nay cho r?ng vào 65 tri?u nam tru?c dây dã có 
thiên th?ch dã roi xu?ng Trái D?t phá h?y toàn b? sinh quy?n c?a Trái D?t. Khí 
h?u Trái D?t thay d?i d? d?i. Nh?ng con kh?ng long v?i kích thu?c l?n không b? 
?nh hu?ng b?i s? va ch?m thiên th?ch, nhung khi b?u sinh quy?n thay d?i thì 
th?c an, khí h?u và môi tru?ng s?ng c?a chúng b? thay d?i. Vì quá phân hóa, 
chúng không th? thích nghi du?c và d?n b? tuy?t ch?ng, trong khi nh?ng loài bò 
sát nh? hon nhu t?c kè, kì nhông thì còn t?n t?i d?n t?n bây gi?.



Hình ?nh kh?ng long qua các th?i d?i

 

Khi kh?ng long m?i du?c phát hi?n, ngu?i ta háo h?c mu?n bi?t v? chúng. Do hi?u 
bi?t v? còn h?n ch?, chúng du?c minh h?a nhu nh?ng con th?n l?n kh?ng l?, di 
b?ng b?n chân m?t cách n?ng n?. Sau dó, các h?a si v? nh?ng con v?t kh?ng l? 
này d?ng th?ng nhu chu?t túi, di b?ng hai chân sau ho?c di b?n chân, duôi dài 
quét d?t, da xù xì, có v?y nhu da cá s?u.

Ngày nay, nh? s? phát tri?n c?a c? sinh v?t h?c, con ngu?i dã có nh?ng cái nhìn 
m?i m? và th?c t? hon v? loài v?t k? di?u này. Kh?ng long không còn l? d?, trì 
tr? n?a. Chúng du?c miêu t? nhu nh?ng sinh v?t nang d?ng, phát tri?n cao, gi?ng 
chim hon cá s?u.

Tuy v?y, ? b?t c? th?i d?i nào, kh?ng long cung chi?m m?t ph?n không nh? trong 
tri th?c, van hóa c?a loài ngu?i và d? l?i cho chúng ta nh?ng c?m xúc d?c bi?t: 
s? kinh ng?c, s? hãi nhung thích thú.



Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam


Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
MSN ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: