[SMCC] Internet di vao chung ta nhu the nao tiep

 Internet di vào chúng ta nhu th? nào.ti?p
Hi?u Tân  
 
  
 
   
Adam Gopnik, New Yorker, 14/ 02/ 2011 
http://www.newyorker.com/arts/critics/atlarge/2011/02/14/110214crat_atlarge_gopnik?currentPage=all
 

2.
 

Phiên b?n Chua Bao gi? T?t hon c?a Shirky và Tooby có nh?ng di?u s?ng s?t, 
nhung l?ch s? nó s? d?ng thì du?ng nhu dã du?c l?y ra t? sau lung m?t h?p ngu 
c?c. Ch?ng h?n cái ý tu?ng r?ng máy in nhanh chóng cho ra d?i m?t tr?t t? thông 
tin m?i, dân ch? và t? du?i lên, là m?t bi?m h?a d?c ác v? s? th?t. N?u máy in 
th?t s? làm n?y ra C?i cách, m?t trong nh?ng ý tu?ng l?n nh?t nó d?y t?i là tu 
tu?ng chuyên ch? ch?ng Xê mít m?i du?c Luther sáng t?o ra. Và cái theo sau C?i 
cách không ph?i là Khai sáng, m?t k? nguyên m?i c?a tính công khai và truy?n bá 
tu tu?ng t? do. Cái theo sau C?i cách, th?t ra là Ph?n-C?i cách, nó dùng dúng 
cái phuong ti?n ?y - sách in - d? truy?n bá cái tu tu?ng r?ng các nhà c?i cách 
là nh?ng con ngu?i xu?n ng?c nhu th? nào, và th? ra m?t tram nam chi?n tranh 
tôn giáo. Trong nh?ng nam 1750, hon hai tram nam sau, Voltaire v?n còn vi?t m?t 
quy?n sách v? nh?ng cái kh?ng khi?p mà các sách khác thúc gi?c thiêu s?ng ngu?i 
trên giàn h?a (auto-da-fé). Chôn gi?a nh?ng ngo?c don nh? c?a Toolby - "noi nào 
chúng t?n t?i"- là hàng tri?u xác ngu?i. N?u nh?ng tu tu?ng dân ch? và t? do 
xu?t hi?n cu?i k? nguyên máy in, thì nó không ph?i b?i m?t logic công ngh? nào, 
mà b?i nh?ng phát minh tuong duong, nhu nh?ng tu tu?ng v? chính ph? gi?i h?n và 
bao dung tôn giáo, dã vô cùng khó khan m?i th?ng du?c t? l?ch s?.
 

T?t nhiên n?u b?n kéo cái thu?c do th?i gian ra d? dài và có d? ng?u nhiên cho 
các nguyên nhân, b?n có th? cho máy in cái ti?ng t?t c?a b?t c? cái gì b?n 
thích. Nhung t?t c? m?i phuong ti?n c?a ý th?c hi?n d?i - t? máy in d?n radio 
và phim ?nh - du?c s? d?ng d? dàng nhu v?y b?i các th? l?c d?c tài ph?n d?ng, 
và sau dó b?i các ch? d? toàn tr? hi?n d?i, d? gi?m b?t t? do và c?ng c? s? 
tuân ph?c nhu chúng dã t?ng du?c s? d?ng b?i nh?ng ngu?i theo ch? nghia t? do 
d? m? r?ng nó. Nhu Andrew Pettegree ch? rõ trong nghiên c?u tuy?t v?i m?i dây 
c?a ông, "Sách trong th?i k? Ph?c hung," ch? d?a chính c?a cu?c cách m?ng in ?n 
? châu Âu th? k? mu?i b?y không ph?i là nh?ng cu?n sách ch?ng d?i m?ng, mà là 
nh?ng s?c l?nh c?a nhà vua, du?c in hàng ngàn b?n: h?u nhu t?t c? các phuong 
ti?n truy?n thông th?i ?y th?c ch?t dang làm vi?c cho kinglouis.gov. 
 

Ngay c? sau dó, các xã h?i toàn tr? chính c?ng cung không d?t sách. Chúng d?t 
m?t s? sách, trong khi d? nh?ng máy in cho ra m?t s? lu?ng l?n d?n m?c ngu?i ta 
nói Stalin gi?a d? tu?i nam muoi có nhi?u sách in hon Agatha Christie. (Nh? l?i 
trong "1984" b?n gái c?a Winston làm vi?c cho nhà xu?t b?n c?a Anh L?n.) N?u 
b?n d?nh cho m?t quy?n sách in, hay b?t k? v?t gì khác do máy làm ra, ti?ng 
thom v? t?t c? nh?ng vi?c t?t dã x?y ra, b?n cung nên b?t nó ch?u trách nhi?m 
c? v? nh?ng cái t?i n?a. M?t tram nam n?a Internet có th? dem l?i nhi?u t? do 
hon, nhung không có di?u lu?t l?ch s? nào b?t nó ph?i làm nhu v?y.
 

Nhi?u ngu?i trong s? Chua Bao gi? T?t hon hi?u bi?t hon không quay sang c? vu 
l?ch s? h?n d?n hay chính tr? h?n t?p, mà c? vu tâm lý h?c, s? m? r?ng th?t s? 
trí tu? c?a chúng ta. Lu?n c? này, du?c dua ra trong cu?n "Nâng t?m trí tu?" 
c?a Andy Ckark và trong "Ngôn ng? th? sáu" c?a Robert K. Logan, m? d?u b?ng 
kh?ng d?nh r?ng nh?n th?c không ph?i là m?t chuong trình x? lý con di?n ra 
trong d?u b?n, theo phong cách c?a Robby Robot. Nó là m?t lu?ng thông tin liên 
t?c, b? nh?, các k? ho?ch, và v?n d?ng v?t lý, trong dó tu duy di?n ra ngoài 
kia cung nhi?u nhu trong này. N?u truy?n hình t?o ra làng xã toàn c?u, thì 
Internet t?o ra tinh th?n toàn c?u" m?i ngu?i chen vào nhu m?t no ron, sao cho 
trong con m?t quan sát c?a ngu?i Sao H?a chúng ta th?t s? là m?t b? ph?n c?a b? 
não hành tinh duy nh?t. Máy móc không thay d?i du?c ý th?c, máy móc là m?t ph?n 
c?a ý th?c. Chúng ta có th? không hành d?ng t?t hon chúng ta dã làm, nhung 
chúng ta ch?c ch?n suy nghi khác hon chúng ta dã nghi
 

 

B?n tâm nh?n th?c r?t cu?c là quy t?c c?a cu?c s?ng. Ký ?c c?a tôi và ký ?c c?a 
v? tôi hòa tr?n v?i nhau. Khi tôi không th? nh? du?c m?t cái tên hay m?t ngày 
tháng, tôi không tra c?u, tôi ch? c?n h?i v? tôi. Máy móc c?a chúng ta, theo 
cách ?y, tr? thành ngu?i b?n d?i thay th? và ngu?i b?n du?ng du?c c?m di?n. 
Jerry Seinfeld nói r?ng thu vi?n công c?ng là ngu?i b?n t?m thu?ng c?a m?i 
ngu?i, nó dua sách cho b?n tru?c m?i yêu c?u b?t ch?t và ch? xin b?n vui lòng 
tr? l?i trong vòng m?t tháng. Google th?t s? là m?t ngu?i v? Thurber c?a th? 
gi?i: m?m cu?i kiên nh?n và d?m dáng khi nàng gi?i thích s? khác nhau gi?a bài 
t?ng ca (eulogy) và khúc bi thuong (elegy) và con du?ng t?t nh?t d?n bu?i ti?c 
dêm ? ngo?i ô Hackensack. Th?i d?i m?i là th?i d?i trong dó chúng ta có m?t 
ngu?i v? bi?t-t?t-m?i-di?u du?i nh?ng d?u ngón tay c?a chúng ta.
 

Nhung, n?u di?u r?i r?m nh?n th?c có t?n t?i, thì s? khiêu khích khó ch?u c?a 
nh?n th?c cung t?n t?i. Nh?ng ông ch?ng và nh?ng bà v? ph? nh?n ký ?c c?a nhau 
cung nhi?u nhu h? ph? thu?c vào chúng. Di?u dó là t?t cho d?n khi nó th?t s? 
dáng quan tâm (t?c là, trong phiên tòa x? ly hôn). Theo m?t cách th?c t?, tr?c 
ti?p, ngu?i ta th?y nh?ng gi?i h?n c?a cái g?i là "trí tu? m? r?ng" rõ ràng 
trong Wikipedia làm b?i dám dông, s?n ph?m tuy?t h?o c?a m?t nh?n th?c m?i, 
ngo?i c?: khi có s? nh?t trí d? dàng, nó là t?t, nh?ng khi có s? b?t d?ng lan 
r?ng, v? nh?ng giá tr? ho?c nh?ng s? ki?n, ch?ng h?n nhu v?i nh?ng ngu?n g?c 
c?a ch? nghia tu b?n, nó cung là t?t, b?n du?c c? hai bên. Tr?c tr?c x?y ra khi 
m?t bên là dúng và bên kia là sai và không bi?t là mình sai. Nh?ng trang thu?c 
quy?n tác gi? c?a Shakespeare hay T?m v?i li?m ? Turin là nh?ng c?nh cho s? 
xung d?t tri?n miên và du?c gói l?i v?i nh?ng thông tin không xác th?c. Các nhà 
sáng t?o lu?n chen ch?t không gian ?o m?i bit cung hi?u qu? nhu các nhà ti?n 
hóa lu?n, và m? r?ng trí tu? c?a h? ra h?t c?. Cái r?c r?i cho chúng ta là 
không ph?i s? v?ng m?t hoàn toàn c?a trí thông minh l?ch lãm, mà là s?c m?nh 
ngang ng?nh c?a ngu si thu?n túy, và không có c? máy nào, không có trí tu? nào 
d? r?ng m? d? tr? du?c nó.
 

Nh?ng cu?n sách c?a phái T?t hon Bao gi? h?t c?m d?ng hon nh?ng cu?n c?a phái 
Chua Bao gi? T?t hon b?i cùng m?t lý do mà Thomas Gray dã th? hi?n hay nh?t 
trong nghia d?a dó: t?n th?t bao gi? cung là d? tài l?n cho tho ca. Nicholas 
Carr, trong "The Shallows," William Powers, trong "BlackBerry[1] c?a Hamlet," 
and Sherry Turkle, trong "Tro tr?i cùng nhau," t?t c? mang nh?ng b?ng ch?ng xác 
th?c r?ng cái th? gi?i luôn hi?n di?n BlackBerry-và-tinnh?n là th? gi?i mà giá 
c?a nó du?c tr? b?ng nh?ng h? th?n kinh s?n mòn xo xác và nh?ng gi? d?c b? m?t 
di và chú ý b? phân tán, h?u nhu không dáng nh?ng l?i ích nó mang l?i cho chúng 
ta. "Phuong ti?n là quan tr?ng" Carr dã vi?t, "Là m?t công ngh?, m?t cu?n sách 
t?p trung s? chú ý c?a chúng ta, cách ly chúng ta kh?i vô s? nh?ng trò tiêu 
khi?n d?y r?y trong cu?c s?ng h?ng ngày c?a chúng ta. M?t máy tính n?i m?ng làm 
dúng di?u ngu?c l?i. Nó du?c thi?t k? d? làm phân tán s? chú ý c?a chúng ta. 
 

Bi?t r?ng chi?u sâu c?a nh?ng tu tu?ng c?a chúng ta g?n tr?c ti?p v?i s?c m?nh 
c?a kh? nang chú ý c?a chúng ta, ta  không kh?i di d?n k?t lu?n r?ng khi chúng 
ta thích nghi v?i môi tru?ng tri th?c c?a M?ng thì tu duy c?a chúng ta tr? nên 
nông c?n hon."
 

Ba nhà T?t hon Bao gi? h?t này dã có nh?ng câu chuy?n hoi khác nhau d? k?. Carr 
quan tâm nhi?u nh?t d?n cái cách Internet làm h?ng kh? nang tu duy c?a chúng 
ta, B?ng ch?ng c?a ông v? vi?c nó x?y ra trong cu?c s?ng c?a chính ông nhu th? 
nào là rõ ràng và quen thu?c, nhung ông làm r?i nó di m?t chút b?ng cách khang 
khang cho r?ng hình ?nh th?c dang du?c làm ? m?c d? th?n kinh h?, và tr? em c?a 
chúng ta dang d? cho b? não c?a chúng b? thay d?i b?i quá nhi?u tin nh?n và 
nh?ng th? tuong t?. Nghe thì có v? ?n tu?ng nhung hóa ra th?a. T?t nhiên thay 
d?i di?n ra trong não chúng ch? còn ? dâu du?c n?a?  Nó cung gi?ng nhu nói r?ng 
choi bóng dá không ch? tác d?ng d?n s?c kh?e c?a m?t d?a tr?, nó còn thay d?i 
s? r?n ch?c c?a các b?p th?t t?o cho nó kh? nang ném và b?t nh?ng qu? banh.
 

Nh?ng suy nghi c?a Power t?p trung hi?u hon vào gia dình và th?c t? hon. Ông k? 
l?i m?t cách r?t c?m d?ng nh?ng câu chuy?n v? cu?c s?ng gia dình b? phá v? vì 
luôn luôn tham v?n di?n tho?i thông minh và màn hình máy tính:
 

".m?t s? ngu?i l?y c? di t?m hay l?y m?t c?c nu?c và không quay tr? l?i. Nam 
phút sau, m?t ngu?i trong chúng tôi di ra v?i m?t cái c? tr?n t?c vào m?t lúc 
nào dó "tôi ph?i ki?m tra m?t th?". Ngu?i ta di dâu c? th? này? t?t nhiên là di 
d?n màn hình máy tính. Nh?ng ngày này h? luôn luôn di dâu? K? thu?t s? có m?t 
cách chen vào m?i chuy?n, d?n m?c mà m?t gia dình không th? ng?i chung v?i nhau 
trong m?t gian phòng d?n n?a gi?, mà không có m?t ai, hay t?t c? m?i ngu?i, 
tách ra..khi tôi nhìn trò Vanishing Family Trick m? ra, và tôi cung tham gia 
vào, dôi lúc tôi c?m th?y nhu th? b?n thân tình yêu hay nh?ng ho?t d?ng c?a 
trái tim và trí óc t?o thành tình yêu, dang b? nh?ng màn hình máy tính c?a 
chúng tôi d?y ra kh?i nhà."
 

(còn ti?p)


--------------------------------------------------------------------------------

[1] Máy e-mail di d?ng kiêm di?n tho?i thông minh do hãng RIM (Canada) thi?t k? 
và ch? t?o t? 1999

 
 
 
Hi?u Tân  
Ngày dang: 4.3.2011  [ Tr? l?i ] [ Ti?p ]  
   
 
 
 

Other related posts: