[SMCC] Ho so Quan ho co cho khong trung thuc

GS-TS Ngô D?c Th?nh:

H? so quan h? có chi ti?t không trung th?c

TP - Nhân lo?t tranh lu?n quanh phát ngôn c?a nhà nghiên c?u Bùi Tr?ng Hi?n v? 
s? còn m?t c?a quan h? - di s?n v?a du?c UNESCO công nh?n, phóng viên g?p g? 
chuyên gia d?u ngành v? di s?n phi v?t th? qu?c gia d? giúp d?c gi? có cái nhìn 
toàn c?c v? hi?n tr?ng c?a di s?n. 

 
Bi?u di?n quan h? t?i nhà riêng ? thành ph? B?c Ninh trong mùa h?i Lim 2009 - 
?nh: N.M.H
 

Giáo su nghi sao tru?c ý ki?n cho r?ng quan h? ngày nay "tan hoang, không còn 
gì" ho?c là "m?t kh?i bi?n d?"?

Cái dó là có. Và không ch? quan h?. Bây gi? có nh?ng cái g?i là hát canh nhung 
không còn là hát canh n?a. Thí d? ng?i hát canh l?i c?m micro. Bây gi? phát 
tri?n theo hình th?c khác. Nh?ng hình th?c dó không ph?i là v?t di mà nó cung 
là m?t tr?ng thái bi?n d?ng d? thích ?ng v?i d?i s?ng xã h?i hi?n d?i. 

 Trong h? so quan h? chúng ta nói v?i UNESCO có hát canh, k?t ch?, ng? b?n - 
còn n?a dâu! Thì mình nói d? cho nó oai ?y mà! - GS-TS Ngô D?c Th?nh 
 

Ví d?, tru?c dông ngu?i và ?n ào, không có micro thì cung không du?c. Tóm l?i, 
hình th?c bi?n d?ng, bi?n d? c?a quan h? cung nhu nh?ng hình th?c van hóa khác 
là có. Do chúng ta không b?o v?, dánh m?t nó, làm cho nó bi?n d?ng. 

Nhung cung do môi tru?ng thay d?i. Di s?n cung ph?i thay d?i d? thích ?ng v?i 
di?u ki?n xã h?i hi?n d?i. 

N?u nhìn hi?n tu?ng thì nh?ng cái anh Hi?n (nhà nghiên c?u Bùi Tr?ng Hi?n) nói 
không sai nhung m?c d? nhu th? nào tùy theo t?ng noi. N?u mình nói nh?t lo?t 
thì s? khiên cu?ng. Nhung noi này noi kia, có hi?n tu?ng bi?n d?ng nhu v?y. 

Nhu tôi t?ng nói v? ph?m vi phân b? quan h? và cách g?i tên. Cách g?i tên quan 
h? B?c Ninh là khiên cu?ng. Có ý d? c?a m?t s? ngu?i mu?n gò nó vào B?c Ninh. 
UNESCO công nh?n di s?n van hóa c?a các qu?c gia, dân t?c, là m?t hình th?c 
qu?c t? hóa thì ta l?i d?a phuong hóa nó. 

Quan h? còn m?t s? làng n?a ? phía B?c sông C?u, t?c B?c Giang thì l?i không 
tính d?n. Nhu th? không ph?n ánh dúng th?c tr?ng phân b? hi?n nay. 

Ngay t? d?u, tôi d? ngh? g?i "quan h? Kinh B?c" - g?m c? B?c Ninh, B?c Giang - 
là s?n ph?m c?a dòng sông C?u. Dòng sông van hóa r?t quan tr?ng. Vi?c nó phân 
b? hai bên t?t nhiên có th? bên nhi?u bên ít. N?u ch? có ? m?t bên m?i là khó 
hi?u. 

Nhung tôi có c?m giác phía B?c Ninh c? gò vào d?a phuong mình. Có ông lãnh d?o 
t?nh còn nói n?u không gi? du?c t? "B?c Ninh" thì các ông ?y s? th? n? th? kia. 

N?u h? so di s?n có m?t s? di?m l?ch v?i th?c t?, cùng v?i vi?c di s?n dang 
bi?n d?ng v?i t?c d? không du?c ki?m soát dúng m?c, có th? UNESCO s? lo?i di 
s?n ra kh?i danh sách dã du?c công nh?n?

Cung có th?. Mình có m?t di?u r?t d?. UNESCO không dòi h?i anh ph?i cung c?p 
cho h? m?t cái gì dó x?n, nguyên g?c. Không dòi h?i ph?i gi? gìn dúng nhu ngày 
xua, mà ph?i nh?n di?n b? m?t th?t hi?n nay. N?u có y?u t? m?t di mà anh l?i 
nói v?n còn, ch?ng h?n khi ngu?i ta h?i, k?t ch?, ng? b?n dâu, thì th?t là... 
Th? là không trung th?c.

Theo ông, UNESCO công nh?n di s?n là d? tôn vinh di s?n  cùng hi?n tr?ng c?a 
nó, hon là d? c?nh báo, d? nu?c s? t?i ph?i có bi?n pháp gi? gìn?

Dua ca trù vào khuôn kh? c?n b?o v? kh?n c?p là nh?n m?nh tiêu chu?n nó s?p 
ch?t r?i, c?n b?o v?. Còn quan h? dua vào khung d?i di?n, v?a vì tính d?c dáo, 
d?ng th?i không b? qua tính c?p báo c?a nó. 

Vì quan h? th?c s? dang m?t di, dang bi?n d?ng. Ch? còn tính d?c dáo c?a ca trù 
cung ch?ng kém gì quan h?. Nhung vì mình di thi. C? hai anh di mà cho vào m?t 
chu?ng thì có khi lo?i nhau. Chúng tôi bàn dua anh này vào khung này anh kia 
vào khung kia là có ý dó.

Ch? nhã nh?c cung trong tình tr?ng h?p h?i. Bây gi? vi?c ph?c h?i cung dang 
ti?m ?n nguy co. C?ng chiêng cung th?, ph?i b?o v? kh?n c?p. Nói chung di s?n 
truy?n th?ng hi?n nay ít nhi?u d?u d?ng tru?c c?nh báo b? m?t di. 

Nhung cung d?ng nghi di s?n ph?i x?n hoàn toàn m?i du?c. Dó là cách mà truy?n 
th?ng di vào hi?n d?i. Nó ph?i bi?n d?ng di d? d?t chân vào xã h?i hi?n d?i. Nó 
c? truy?n th?ng hoàn toàn, có khi nó ch?t. Và ph?i tôn tr?ng c? s? bi?n d?ng.

GS-TSKH Tô Ng?c Thanh:

Cái ch? hi?n d?i hóa trong ch? truong v? van hóa là m?t sai l?m l?n. B?i vì 
hi?n d?i n?m trong quy lu?t c?a van minh, ngu?i ta hi?n d?i hóa d? thay cho cái 
l?c h?u. Còn van hóa là ti?p n?i và b? sung. 

Trong van hóa không có l?c h?u và ti?n b?. Cho nên l?i cung không ph?i t?i dân 
quan h?. H? là n?n nhân. Cái l?i là ch? truong hi?n d?i hóa cho nên quan h? 
ph?i có bè d?m và ph?i h?c hát theo ki?u thanh nh?c phuong Tây. 

Tôi ch?c r?ng nh?ng ngu?i làm h? so ph?i l?y hình ?nh quan h? xua d? trình lên. 
Ch? cái ki?u bè d?m th? UNESCO không cho dâu. 

Cho r?ng "quan h? tan hoang, bi?n d?." là ý ki?n riêng. Anh Bùi Tr?ng Hi?n có 
quy?n nói nhu th?. M?i ngu?i có quy?n nh?n d?nh m?t d?i tu?ng khác nhau ch? sao 
c? ph?i m?t ki?u.  N?u ai có ý ki?n khác, thì anh Hi?n có th? b?o d?y là ý ki?n 
c?a riêng tôi, các anh l?p h?i d?ng di mà xem có dúng nhu tôi nói không.
 


N.M.Hà 
Th?c hi?n

Other related posts: