[SMCC] HIV/AIDS la gi?

Nhân d?p 1 tháng 12 ngày qu?c t? phòng, ch?ng nhi?m HIV, xin g?i d?n b?n bài 
t?ng h?p khoa h?c v? can b?nh liên th? k? này



AIDS (H?i ch?ng Suy gi?m Mi?n d?ch M?c ph?i, vi?t t?t t? Acquired 
Immunodeficiency Syndrome hay t? Acquired Immune Deficiency Syndrome c?a ti?ng 
Anh

; còn g?i là SIDA theo cách vi?t t?t t? Syndrome d'ImmunoDéficience Acquise c?a 
ti?ng Pháp) là m?t h?i ch?ng c?a nhi?u b?nh nhi?m trùng (ví d?: lao, viêm ph?i, 
n?m), mà ngu?i nhi?m HIV g?p ph?i do h? mi?n d?ch c?a co th? b? t?n thuong ho?c 
b? phá h?y n?ng n?. Các b?nh này du?c g?i là các b?nh nhi?m trùng co h?i. AIDS 
du?c coi là giai do?n cu?i c?a quá trình nhi?m HIV. Tuy nhiên, m?i ngu?i khi 
m?c AIDS s? có nh?ng tri?u ch?ng khác nhau, tùy theo lo?i b?nh nhi?m trùng co 
h?i mà ngu?i dó m?c ph?i, và kh? nang ch?ng d? c?a h? mi?n d?ch m?i ngu?i.

 

H?i ch?ng Suy gi?m Mi?n d?ch M?c ph?i:

 

H?i ch?ng: nhóm các bi?u hi?n (tri?u ch?ng) nhu : s?t, tiêu ch?y, s?t cân, n?i 
h?ch v.v... do m?t can b?nh nào dó gây ra,

 

Suy gi?m mi?n d?ch: H? mi?n d?ch là h? th?ng phòng ng? b?o v? co th? ch?ng l?i 
các m?m b?nh t? ngoài xâm nh?p vào co th?, suy gi?m mi?n d?ch là tình tr?ng

h? mi?n d?ch tr? nên y?u, gi?m ho?c không có kh? nang ch?ng l?i s? t?n công c?a 
các tác nhân gây b?nh.

 

M?c ph?i: Không do di truy?n mà do b? lây nhi?m trong cu?c s?ng

 

T? ch?c Y t? Th? gi?i u?c tính r?ng d?n cu?i nam 2004 s? có 37,2 tri?u ngu?i 
l?n và 2,2 tri?u tr? em s?ng v?i HIV. Trong nam 2004, 4,9 tri?u ngu?i dã b? 
nhi?m và 3,1 tri?u ch?t vì AIDS. T? nam 1981, AIDS dã gi?t 23,1 tri?u ngu?i 
trong t?ng c?ng 79,9 tri?u tru?ng h?p. ? Châu Phi, tu?i th? dã gi?m trong các 
th?p k? v?a qua ch? vì t? vong do AIDS và ung thu Kaposi, m?t kh?i u xu?t hi?n 
? b?nh nhân AIDS, hi?n nay là kh?i u ph? bi?n nh?t du?c báo cáo ? các nu?c h? 
Sahara.

 

AIDS du?c luu ý l?n d?u tiên ? nh?ng ngu?i dàn ông d?ng tính luy?n ái và nh?ng 
ngu?i tiêm ma túy vào tinh m?ch vào th?p niên 1980.  d?ng tính luy?n ái và y 
h?c.) Sang th?p niên 1990 h?i ch?ng này dã tr? thành m?t d?ch toàn c?u và vào 
nam 2004 58 ph?n tram ngu?i b? AIDS là ph? n?. M?c dù nh?ng ngu?i d?ng tính 
luy?n ái nam và nh?ng ngu?i g?c Phi ti?p t?c h?ng ch?u t? l? AIDS theo d?u 
ngu?i cao nh?t, ph?n l?n n?n nhân hi?n nay là nh?ng ngu?i d? tính luy?n ái nam 
và n?, và tr? em, ? các nu?c dang phát tri?n. B?ng th?ng kê d? tu?i nhi?m HIV 
nam 2004



Tri?u ch?ng

 

Bi?u tu?ng Ruy bang D? du?c dùng d?i di?n cho cu?c chi?n ch?ng AIDS trên th? 
gi?i.

Bi?u tu?ng Ruy bang D? du?c dùng d?i di?n cho cu?c chi?n ch?ng AIDS trên th? 
gi?i.

 

HIV du?c lây truy?n qua các d?ch co th?, nhu máu, tinh d?ch, d?ch ti?t âm d?o 
và s?a m?.

Nó gây b?nh b?ng cách g?n vào các t? bào T giúp d? CD4+ (còn g?i là limpho bào 
T4), m?t lo?i b?ch c?u tham gia quá trình dáp ?ng mi?n d?ch ch?ng l?i nhi?m 
trùng và ung thu  Khi s? lu?ng t? bào T CD4+ gi?m, ngu?i dó d? m?c m?t s? b?nh 
mà co th? ngu?i kho? m?nh bình thu?ng d? s?c ch?ng l?i. Các b?nh nhi?m trùng co 
h?i này là nguyên nhân t? vong chính ? ngu?i m?c AIDS. HIV cung nhi?m vào các 
t? bào não, gây m?t s? r?i lo?n th?n kinh.

 

Tru?c dây vi?c m?t ngu?i dã chuy?n sang giai do?n AIDS hay chua du?c xác d?nh 
d?a trên các b?nh co h?i và các bi?u hi?n c?a chúng ? ngu?i nhi?m HIV. Ngày

nay, ch?n doán d?a vào vi?c d?m s? lu?ng t? bào CD4+, di?u này cho phép dua ra 
ch?n doán s?m hon.

 

Ngu?n g?c c?a HIV

 

HIV, m?t

retrovirus,

có liên h? ch?t ch? v?i các virus gây suy gi?m mi?n d?ch ? kh? ( SIV, simian 
immunodeficiency virus). SIV là các lentivirus, cung nhu HIV, dang gây n?i d?ch 
? nhi?u loài  kh? t?i Châu Phi, tuy nhiên ph?n l?n chúng không có tri?u ch?ng. 
H?u h?t các nhà khoa h?c tin r?ng m?t ho?c nhi?u SIV lây truy?n t? sinh v?t 
khác sang loài ngu?i vào kho?ng d?u th? k? 20. 

Kh?o sát ti?n hành nam 1999 t?i D?i h?c Alabama nh?n th?y r?ng HIV-1 r?t gi?ng 
SIV tinh tinh (SIVcpz). Ngu?n g?c d?ng v?t, th?i gian và d?a di?m chính xác c?a 
s? lây truy?n (ho?c th?t s? dã có bao nhiêu lây truy?n) hi?n v?n chua rõ và là 
d? tài cho các cu?c kh?o sát và tranh lu?n. Cung có th? c? ngu?i và tinh tinh 
nhi?m t? m?t ngu?n th? ba.

 

Gi? thuy?t lây truy?n t? nhiên cho r?ng SIV du?c truy?n sang ngu?i do s? ti?p 
xúc t? nhiên gi?a loài ngu?i và loài kh?. M?t gi? thuy?t, du?c g?i là "ngu?i 
th? san b? thuong" (cut hunter), gi?i thích b?ng s? lây truy?n t? máu sang máu 
khi ngu?i di san b? thuong va ch?m vào kh? cung b? thuong. M?t du?ng khác là 
vi?c tiêu th? th?t s?ng, du?c coi là lây truy?n theo du?ng mi?ng.

 

Nhi?u cu?c nghiên c?u dã dua d?n gi? thuy?t là lúc d?u HIV lan r?ng ? Tây Phi,

nhung có th? có vài ngu?n xu?t phát khác, tuong ?ng v?i các ch?ng khác nhau c?a 
HIV (HIV-1 và HIV-2). M?u d?ch d?u tiên ? ngu?i du?c bi?t có ch?a virus này 
du?c l?y vào nam 1959 t? m?t th?y th? Anh, ngu?i này rõ ràng dã nhi?m b?nh ? 
vùng ngày nay là C?ng hoà Dân ch? Congo.

Các m?u khác g?m các m?u t? m?t ngu?i dàn ông M? ch?t nam 1969  và t? m?t th?y 
th? Na Uy vào nam 1976.

Cái ch?t do AIDS ? Tây phuong du?c ghi nh?n s?m nh?t là c?a BS. Grethe Rask, 
m?t nhà ph?u thu?t Dan M?ch dã làm vi?c ? Congo trong d?u th?p niên 1970.

 

Ngu?i ta tin r?ng HIV du?c lan r?ng qua các ho?t d?ng tình d?c, có th? bao g?m 
gi?i

m?i dâm, trong các vùng dô th? dang phát tri?n nhanh chóng c?a Châu Phi. Khi 
nh?ng ngu?i nhi?m virus - nhung chua có tri?u ch?ng - di chuy?n, virus này lan 
t? thành ph? này sang thành ph? khác; hon th? n?a, các khách hàng không dã mang 
virus này t?i các l?c d?a khác.

 

M?t s? nhà nghiên c?u dua ra gi? thuy?t cho r?ng HIV có th? dã du?c t?o ra b?i 
chuong trình ch?ng ng?a b?i li?t b?ng du?ng u?ng (oral polio vaccination, OPV) 
c?a Liên Hi?p Qu?c vào cu?i th?p niên 1950.

Gi? thuy?t OPV AIDS bi?n lu?n r?ng vi?c dùng các b? ph?n co th? c?a kh? và tinh 
tinh d? bào ch? v?c-xin, nhu là v?c-xin b?i li?t, dã cung c?p m?t co ch? kh? di 
d? dua SIV vào con ngu?i, nh?t là khi xét d?n s? ki?n v?c-xin du?c áp d?ng cho 
m?t tri?u ngu?i, nhi?u ngu?i trong s? dó là các tr? so sinh v?i h? mi?n d?ch 
còn y?u. Quan di?m này chi?m m?t thi?u s? r?t nh? trong c?ng d?ng nghiên c?u 
HIV.



Hi?u bi?t y h?c hi?n nay v? AIDS

 

Hi?n nay du?ng lây HIV thu?ng g?p nh?t là qua sinh ho?t tình d?c không du?c b?o 
v? và dùng chung kim tiêm ? ngu?i dùng ma túy du?ng tinh m?ch. Virus ít khi lây 
t? m? sang con trong d? con, nhung HIV có th? lây truy?n lúc sinh con ho?c khi 
cho con bú. Truy?n máu và s? d?ng các ch? ph?m c?a máu cho di?u tr? b?nh máu 
khó dông cung t?ng là con du?ng gây nhi?m chính trong quá kh?, d?n d?n các bi?n 
pháp t?m soát g?t gao hon (nhung dù có các bi?n pháp m?i này th?nh tho?ng v?n 
có m?t s? ca lây b?nh du?c báo cáo).

 

Không ph?i m?i b?nh nhân nhi?m HIV d?u du?c xem là dã m?c AIDS. Th?c ra các nhà 
khoa h?c hàng d?u v? AIDS v?n chua th?ng nh?t v? vi?c li?u HIV (lúc d?u du?c 
phát hi?n v?i tên g?i LAV t?c là virus liên h? v?i b?nh tuy?n lympho 
(lymphadenopathy associated virus)) có d? d? làm c?n ki?t t? bào T ? ngu?i hay 
không. Tiêu chu?n ch?n doán AIDS thay d?i gi?a các vùng, nhung m?t ch?n doán 
di?n hình c?n có: 

List of 2 items

. s? lu?ng CD4

tuy?t d?i du?i 200 /mm3, ho?c

. có nhi?m khu?n co h?i, do các tác nhân thu?ng không th? gây b?nh ? ngu?i kh?e 
m?nh

list end

 

M?t ngu?i nhi?m HIV du?c g?i là HIV+ (HIV duong tính hay huy?t thanh duong 
tính), dôi khi cung du?c g?i là PWH (Person With HIV). Ngu?i không nhi?m du?c 
g?i là HIV- (HIV âm tính hay huy?t thanh âm tính). Ngu?i HIV+ thu?ng không bi?t 
v? tình tr?ng HIV c?a h?. Ngu?i m?c AIDS (PWA, Persons With AIDS) cung du?c g?i 
là HIV+. PWH và PWA dôi khi du?c g?i chung là PWA hay PWH/A. Trong nh?ng nam 
g?n dây thu?t ng? có tính l?c quan và ch?ng k? th? hon "ngu?i s?ng chung v?i 
HIV/AIDS" (PLHA, People Living With HIV/AIDS) du?c các nhóm ho?t d?ng AIDS và 
c? nhi?u ngu?i m?c AIDS thích dùng.

 

Nhi?m HIV nguyên phát du?c g?i là chuy?n d?i huy?t thanh (seroconversion), và 
di kèm v?i nó là "b?nh chuy?n d?i huy?t thanh" (tru?c dây g?i là "ti?n ch?ng 
AIDS"). Tri?u ch?ng c?a b?nh chuy?n d?i huy?t thanh bao g?m các bi?u hi?n gi?ng 
cúm nhu s?t, dau co kh?p, dau h?ng và n?i h?ch, nhung cung có th? có các tri?u 
ch?ng khác nhu phát ban. Không ph?i ai có chuy?n d?i huy?t thanh d?u tr?i qua 
b?nh chuy?n d?i huy?t thanh, và cung có ngu?i không bi?u hi?n tri?u ch?ng gì ? 
giai do?n này. Ngu?i m?i nhi?m có kh? nang gây nhi?m cao nh?t ? giai do?n b?nh 
chuy?n d?i huy?t thanh vì khi dó lu?ng virus trong máu cao nh?t.

 

Dù có hay không có các tri?u ch?ng ban d?u, t?t c? nh?ng ngu?i m?i nhi?m d?u 
tr?i qua giai do?n không bi?u hi?n tri?u ch?ng. Vào giai do?n này, virus ti?p 
t?c tang sinh nhanh chóng và không b? ki?m soát vì co th? chua t?o d? kháng th? 
ch?ng virus d? d?t d?n tr?ng thái cân b?ng.

 

Trong giai do?n không tri?u ch?ng, hàng t? h?t HIV du?c s?n sinh m?i ngày kèm 
theo gi?m, ? nhi?u m?c d? khác nhau, s? lu?ng t? bào T CD4+. Virus không hi?n 
di?n trong máu, nhung l?i có trong kh?p co th?, d?c bi?t là ? h?ch b?ch huy?t, 
não và ch?t ti?t sinh d?c. Trong giai do?n này, h? mi?n d?ch tích c?c ch?ng l?i 
HIV, nhung vì d?i da s? nh?ng ngu?i m?c b?nh không du?c di?u tr?, dáp ?ng mi?n 
d?ch không d? m?nh vì virus t?n công tr?c ti?p vào h? mi?n d?ch và d?t bi?n 
nhanh chóng.

 

Th?i gian t? lúc nhi?m HIV d?n lúc có ch?n doán AIDS khá thay d?i. M?t s? b?nh 
nhân bi?u hi?n tri?u ch?ng sau vài tháng nhi?m, trong khi m?t s? khác l?i không 
bi?u hi?n tri?u ch?ng d?n 20 nam. Nh?ng ngu?i không tri?u ch?ng trong 7 d?n 12 
nam và duy trì s? lu?ng CD4 trên 600, không m?c b?nh liên h? t?i HIV và không 
nh?n di?u tr? kháng retrovirus thu?ng du?c g?i là nh?ng ngu?i nhi?m HIV không 
ti?n tri?n trong th?i gian dài (HIV long-term nonprogressors)

[1].

T?i sao nh?ng ngu?i này không bi?u hi?n AIDS và t?i sao t?c d? chuy?n sang giai 
do?n AIDS khác nhau hi?n v?n chua rõ và là d? tài cho các nghiên c?u dang du?c 
th?c hi?n. N?u không du?c di?u tr?, th?i gian trung bình t? lúc b?t d?u nhi?m 
d?n giai do?n AIDS là t? 8 d?n 10 nam.

 

Di?u tr? và vaccine

 

Hi?n t?i không có vaccine nào d? phòng ng?a lây nhi?m HIV, và cung không có m?t 
li?u pháp nào có th? lo?i b? hoàn toàn vi-rút HIV ra kh?i co th?. Tuy nhiên, 
nh?ng ngu?i s?ng chung v?i AIDS hi?n nay có th? kéo dài và c?i thi?n ch?t lu?ng 
cu?c s?ng b?ng li?u pháp di?u tr? kháng vi-rút, hay còn g?i là ART (vi?t t?t 
c?a Anti- Retroviral Therapy). ART là li?u pháp di?u tr? s? d?ng các thu?c 
kháng vi-rút, hay còn g?i là thu?c ARV (Anti-retrovirus). Các thu?c ARV này có 
tác d?ng làm ch?m s? nhân lên c?a HIV trong co th?, do dó tang kh? nang mi?n 
d?ch và ít m?c các nhi?m trùng co h?i.

 

L?a ch?n di?u tr? lí tu?ng hi?n t?i bao g?m các k?t h?p ("cocktail") hai hay 
nhi?u lo?i thu?c kháng retrovirus nhu hai ch?t ?c ch? reverse transcriptase 
gi?ng nucleoside (nucleoside analogue reverse transcriptase inhibitor, NRTI), 
và m?t ch?t ?c ch? protease ho?c m?t ch?t thu?c ?c ch? reverse transcriptase 
non-nucleoside (non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor, NNRTI). V?i 
di?u tr? nhu v?y, k?t qu? cho th?y HIV không phát hi?n du?c (âm tính) l?p di 
l?p l?i nhi?u l?n, nhung n?u ngung di?u tr? lu?ng virus trong co th? s? tang 
nhanh chóng. Cung có lo ng?i cu?i cùng s? xu?t hi?n d? kháng thu?c v?i phác d? 
dó. Nh?ng nam g?n dây thu?t ng? "di?u tr? kháng retrovirus tích c?c cao" 
(highly-active anti-retroviral therapy, HAART) thu?ng du?c dùng d? ch? cách 
th?c di?u tr? này. Tuy nhiên, di?u không may là ph?n l?n s? ngu?i b?nh trên th? 
gi?i không ti?p c?n du?c các di?u tr? HIV và AIDS.

 

Hi?n dang có các nghiên c?u tìm v?c-xin ng?a HIV và phát tri?n thu?c m?i kháng 
retrovirus. Cung dang có m?t s? th? nghi?m ? ngu?i. Li?u pháp gene du?c d? ngh? 
là bi?n pháp kh? thi d? ngan ng?a ho?c di?u tr? nhi?m HIV. VRX496, m?t thành 
ph?n di truy?n có vai trò ?c ch? HIV (d?c bi?t ? ki?u tr? li?u d?i mã 
(antisense therapy)) có ? lentivirus dã b? bi?n d?i, dang du?c th? nghi?m lâm 
sàng pha I nam 2003 -l?n d?u tiên dùng vector lentivirus trên ngu?i.

 

Nghiên c?u nh?m c?i thi?n các di?u tr? dang có bao g?m gi?m tác d?ng ph? c?a 
thu?c, don gi?n hoá phác d? d? tang m?c tuân th? và xác d?nh trình t? di?u tr? 
t?t nh?t d? tránh d? kháng thu?c.

 

K? t? khi AIDS du?c c?ng d?ng ý th?c, nhi?u phuong th?c y h?c thay th? dã du?c 
dùng d? di?u tr? tri?u ch?ng. Trong th?p k? d?u tiên khi chua có bi?n pháp di?u 
tr? h?u hi?u, nhi?u b?nh nhân AIDS dùng nhi?u lo?i di?u tr? thay th? nhu 
mát-xa, th?o du?c và  châm c?u.  Không bi?n pháp nào trong s? dó cho th?y hi?u 
qu? th?c s? ho?c lâu dài trên virus ? các th? nghi?m có ki?m soát, nhung chúng 
có l? nâng cao ch?t lu?ng s?ng cho b?nh nhân. Hi?n chúng du?c dùng ph?i h?p v?i 
di?u tr? quy u?c d? c?i thi?n tri?u ch?ng, nhu dau, an m?t ngon... Chúng v?n 
du?c s? d?ng don thu?n b?i nh?ng ngu?i tin r?ng AIDS không ph?i do HIV gây ra.

 

Nam 2005 Trung tâm Ki?m soát và Phòng ng?a B?nh t?t c?a Hoa Kì khuy?n cáo phác 
d? thu?c HIV 28 ngày cho nh?ng ngu?i tin là h? dã ti?p xúc v?i virus. Phác d? 
này dã du?c ch?ng minh có hi?u qu? ngan ng?a virus g?n 100% n?u b?nh nhân áp 
d?ng di?u tr? trong vòng 24 gi? sau phoi nhi?m. D? hi?u qu? gi?m còn 52% n?u áp 
d?ng di?u tr? trong 72 gi?; phác d? này không du?c khuy?n cáo dùng n?u quá 72 
gi? sau phoi nhi?m.

 





Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam

Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
MSN ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: