Doc choi cho biet

Ngöôøi ngheä nhaân muø vaø ñoäi ca truø chaân ñaát

Ngheä nhaân Vaên Khoâi ñang say söa ñaøn haùt 

TTCN - OÂng laø ngöôøi haùt ca truø ñaàu tieân ñöôïc Hoäi Vaên ngheä daân gian 
VN phong taëng danh hieäu ngheä nhaân. Ngöôøi ngheä só khieám thò aáy ñaõ gaén 
boù vôùi ca truø suoát hôn 60 naêm, laøm cho ca truø ñaõ trôû neân ñaëc saéc 
vaø haáp daãn hôn baèng nhöõng ñieäu haùt môùi, nhöõng lôøi ca do chính oâng 
saùng taùc. 

Vôùi ngöôøi daân Yeân Nghó, Hoaøi Ñöùc, Haø Taây, cuoäc ñôøi cuûa ngheä nhaân 
Vaên Khoâi laø caâu chuyeän caûm ñoäng veà moät con ngöôøi taøi hoa vöôït leân 
thöû thaùch nghieät ngaõ cuûa soá phaän. 

Sinh naêm 1916, töø beù ngheä nhaân Vaên Khoâi ñaõ may maén ñöôïc soáng cuøng 
ngöôøi chò hoï haùt ca truø noåi tieáng khaép vuøng. Ñeán hoâm nay, ngöôøi 
laøng Yeân Loã coøn löu truyeàn caâu ca: Nöôùc sôn phoù Lieãu/ Gioïng haùt 
naøng Oanh/ Caây coãi hoùa xanh/ Ngöôøi giaø hoùa treû. "Toâi lôùn leân trong 
ñieäu ca truø, töø nhoû ñaõ ñöôïc chò Oanh haùt ru baèng nhöõng ñieäu ca truø" 
- cuï Khoâi baûo theá. 

Naêm 10 tuoåi, caên beänh ñaäu muøa quaùi aùc ñaõ khieán caäu beù Vaên Khoâi bò 
muø loøa, nhöng buø laïi caäu ñaõ sôùm boäc loä khaû naêng ñaëc bieät ôû moân 
ngheä thuaät voán khoù tính naøy. Moät laàn tình côø ñöôïc nghe ngheä nhaân 
Vaên Voïng, ngöôøi laøng Nhaân Traïch, haùt ca truø raát hay, caäu xin boá meï 
theo thaày Vaên Voïng hoïc haùt, hoïc ñaøn. "Nhöõng ñieäu ca truø ñaõ thaám 
vaøo maùu thòt töø nhoû, noù tieáp cho toâi theâm söùc maïnh vöôït qua baát 
haïnh cuûa mình"- cuï Khoâi taâm söï.

Ñeán taän baây giôø cuï Khoâi vaãn nhôù nhö in lôøi daïy cuûa ngöôøi thaày veà 
moät "cung ñaøn taâm löïc"- ngheä thuaät ñoøi hoûi söï say meâ thaät söï, ñoøi 
hoûi ngöôøi haùt phaûi coù taâm: "Thaày toâi coù coâ con gaùi ñeïp neát na 
laém, chính coâ aáy laø ngöôøi daïy toâi haùt ca truø, daïy toâi caùch ñeå yeâu 
ca truø hôn". Coâ gaùi aáy laø moät thoân nöõ teân Nhieân. Hoïc ñaøn hoïc haùt, 
Vaên Khoâi ñaõ khoâng phuï coâng daïy doã cuûa thaày Voïng vaø cuûa "coâ giaùo" 
Nhieân. 

Khoâng chæ haùt ñöôïc taát caû caùc ñieäu cuûa ca truø, Vaên Khoâi coøn coù 
khaû naêng chôi cuøng moät luùc boán nhaïc cuï, vöøa ñaùnh ñaøn, goõ phaùch, 
caûnh, ñaùnh troáng vaø haùt. Ca ngôïi taøi naêng cuûa ngöôøi ngheä só muø, 
daân laøng truyeàn nhau caâu: Vaên Khoâi/ Hai chaân goõ phaùch mieäng ca/ Tay 
ñaøn tay troáng vui hoøa vôùi nhau... Hoïc xong, Vaên Khoâi ñi haùt rong khaép 
Haø Ñoâng, Haø Noäi ñeå kieám soáng.

Roài Vaên Khoâi tham gia boä ñoäi ñòa phöông, laøm chieán só vaên hoùa - vaên 
ngheä. Vôùi caây ñaøn treân tay, ngöôøi ngheä só muø taøi hoa ñaõ ñi ñeán 
nhieàu nôi ñeå haùt cho nhöõng ñoàng ñoäi cuûa mình nghe. Nhôù laïi nhöõng 
ngaøy thaùng aáy, cuï Khoâi xuùc ñoäng noùi: "Mình bò muø neân phaûi tìm caùch 
rieâng ñeå ñoùng goùp cho ñaát nöôùc, tieáng haùt cuõng caàn cho moïi ngöôøi, 
coù ích cho caùch maïng...".

Rôøi quaân nguõ, Vaên Khoâi trôû veà queâ höông. Luùc naøy caû laøng chæ coù 
mình oâng bieát chôi ñaøn ñaùy vaø haùt ca truø. Sôï moät ngaøy naøo ñoù queâ 
mình khoâng coøn nhöõng ñieäu haùt ca truø nöõa, oâng quyeát ñònh môû lôùp daïy 
ca truø cho lôùp treû trong xaõ, con trai thì hoïc ñaøn ñaùy, con gaùi hoïc 
haùt. Ñaëc bieät, ngöôøi naøo ñeán hoïc cuõng ñeàu ñöôïc oâng "traû löông". 
"Vaên Khoâi dôû hôi - ñaáy, ngöôøi laøng goïi toâi nhö theá ñaáy...Trong lôùp 
coù ai hoûi, toâi noùi tieàn cuûa sôû vaên hoùa cho... Thaät may, nhöõng ngöôøi 
ñeán hoïc daàn daàn ñeàu thích haùt ca truø, chöù khoâng phaûi vì coù tieàn maø 
hoïc".

Lôùp hoïc cuûa maáy thaày troø thôøi gian ñaàu phaûi laáy ñuõa beáp laøm 
phaùch, laáy noài laøm troáng. Baây giôø lôùp hoïc ñaõ ñöôïc "ñaàu tö" khoaûng 
chuïc caây ñaøn ñaùy, ñöôïc chính quyeàn quan taâm, ñoäng vieân thaày troø. 
Moãi naêm lôùp hoïc ca truø "taïi gia" cuûa cuï Khoâi ñaõ truyeàn cho khoaûng 
10 ngöôøi bieát ñaøn bieát haùt. Tieáng laønh ñoàn xa, coù nhieàu ngöôøi ôû 
huyeän beân nghe tieáng cuõng ñeán xin hoïc. Trong soá hoïc vieân coù hai 
ngöôøi tuoåi 60, 70 tuaàn hai buoåi ñaïp xe hôn hai chuïc caây soá ñeán hoïc 
ñaøn hoïc haùt.

Roài cuï Khoâi nghó ñeán vieäc thaønh laäp ñoäi ca truø ñeå coù theå duy trì 
vaø thu huùt söï tham gia cuûa moïi ngöôøi. Cuøng vôùi ngöôøi chaùu, cuï ñöùng 
ra thaønh laäp ñoäi ca truø cuûa xaõ Yeân Nghóa - moät ñoäi ca truø maø haàu 
heát dieãn vieân, nhaïc coâng ñeàu laø tay caøy, tay cuoác, vai goàng. Heã 
laøng coù leã hoäi, ñình ñaùm, thaày troø cuï Khoâi laïi say söa bieåu dieãn. 
Sau hôn 10 naêm ñöôïc cuï dìu daét, nay ñoäi ca truø ñaõ trôû thaønh caâu laïc 
boä ca truø cuûa tænh Haø Taây. 

Gaàn böôùc sang caùi tuoåi 90 nhöng ôû cuï Khoâi vaãn coù gì ñoù raát treû 
trung, chæ thích moïi ngöôøi goïi mình laø Vaên Khoâi. Hieän cuï sôû höõu 50 
ñieäu ca truø khaùc nhau vaø söu taäp ñöôïc nhöõng khuùc haùt ñoäc ñaùo töø 
thôøi Traàn maø nhieàu ngöôøi trong ngheà xem laø taøi saûn voâ giaù cuûa daân 
toäc. 

NGOÏC TUÙ - HOÀNG HAÛI




  ------------------------------------------------
- To post messages on SMCC mailing list, simply send email to
smcc@xxxxxxxxxxxxxx

- You can subscribe to SMCC mailing list by sending email to
smcc-request@xxxxxxxxxxxxx
with 'subscribe' in the Subject field with your subscriber list.

- You can unsubscribe from SMCC mailing list by sending email to
smcc-request@xxxxxxxxxxxxx
with 'unsubscribe' in the Subject field

This list is managed by Dang Hoai Phuc
Please click this link
http://dhp.p9.org.uk
to visit his own website!

Other related posts:

  • » Doc choi cho biet