[SMCC] Doc Lai Mac

Đọc lại Mác về báo chí tự do 
Nguyễn Khắc Mai
Tạp chí Tia Sáng     
08:00' AM - Thứ bảy, 20/06/2009 
 
>> Xem thêm: Khái niệm tự do... 

Báo chí nói chung là sự thực hiện tự do của con người. Do đó ở đâu có báo chí ở 
đó có tự do báo chí. Bản chất của báo chí tự do – đó là bản chất dũng cảm, có 
lý tính, có đạo đức của tự do.(1) (Các Mác)



Ông nêu cái đối lập của báo chí tự do là báo chí kiểm duyệt "là cái quái dị 
không có tính cách", "là con quái vật được văn minh hóa, cái quái thai được tắm 
nước hoa" (2). Ông nói về thiên chức (chức năng, nghĩa vụ...) báo chí với một 
giọng văn hùng tráng đầy hình tượng: "Báo chí tự do - đó là con mắt sáng suốt 
của tinh thần nhân dân: là hiện thân sự tin cậy của nhân dân đối với bản thân 
mình, là những dây liên hệ biết nói, gắn liền các cá nhân với nhà nước, với 
toàn thế giới, nó là hiện thân nền văn hóa đang biến cuộc đấu tranh vật chất 
thành cuộc đấu tranh tinh thần và lý tưởng hóa hình thức vật chất thô bạo của 
cuộc đấu tranh đó... Báo chí Tự do là Toàn diện, nơi nào cũng có mặt, cái gì 
cũng biết. Báo chí tự do là cái thế giới ý tưởng không ngừng trào ra từ thực tế 
hiện thực lại chảy trở về hiện thực như một dòng thác đầy sinh khí dưới hình 
thức của cái tinh thần ngày càng dồi dào” (3)

Ông nêu lên những quan niệm về phong cách "Báo chí quan hệ với điều kiện sinh 
sống của nhân dân, với tư cách là lý tính, nhưng cũng không kém phần với tư 
cách là tình cảm. Vì vậy, báo chí không chỉ nói bằng tiếng nói lý tính của sự 
phê phán đang nhìn những mối quan hệ hiện tồn từ đỉnh cao của mình, mà còn nói 
bằng tiếng nói đầy nhiệt tình của bản thân cuộc sống (4)… 

"Trong hy vọng và lo lắng, có điều gì báo chí nghe được ở cuộc sống, báo chí sẽ 
lớn tiếng loan tin cho mọi người đều biết, báo chí tuyên bố sự phán xét của 
mình đối với những tin tức đó một cách gay gắt, hăng say, phiên diện như những 
tình cảm và tư tưởng bị xúc động thầm bảo nó vào lúc đó” (5)

Mác cho rằng báo chí tự do phải có luật báo chí bảo đảm. "Luật báo chí là luật 
thật sự bởi vì nó biểu hiện sự tồn tại khắng định của tự do. Nó coi tự do là 
tình trạng bình thường của báo chí, coi báo chí tồn tại của tự do. Vì thế, luật 
này chỉ xung đột với những tội lỗi của báo chí với tư cách là một ngoại lệ đang 
chống lại tiêu chuẩn của chính mình?” (6) (báo chí).

Ông không phủ nhận sự kiểm duyệt. Nhưng cho rằng " kiểm duyệt chân chính bắt rễ 
từ chính bản chất của tự do báo chí, là sự phê bình. Phê bình là một sự xét xử 
mà tự do báo chí sản sinh ra từ bản thân mình". Còn "kiểm duyệt là sự phê bình 
với tư cách là độc quyền của chính phủ” (7). Ông nói một cách gay gắt: "Khi sự 
phê bình tác động không phải bằng lưỡi dao sắc bén của lý tính mà bằng cái kéo 
cùn của sự tùy tiện, khi sự phê bình coi việc dùng sức mạnh thô bạo là luận cứ 
mạnh mẽ - khi đó lẽ nào sự phê bình lại không mấy tính chất hợp lý của mình 
(7). 

Mác cũng đề cập đến mối quan hệ của báo chí với nhà cầm quyền. "Trong lĩnh vực 
báo chí, những người cai trị và những người bị cai trị có khả năng như nhau để 
phê bình những nguyên tắc và yêu cầu của nhau nhưng không phải trong khuôn khổ 
những quan hệ lệ thuộc, mà trên cơ sở ngang quyền với nhau, với tư cách là 
những công dân của nhà nước – không phải với tư cách là những cá nhân riêng lẻ, 
mà với tư cách là sức mạnh của trí tuệ, với tư cách là những người thể hiện 
những quan điểm hợp lý”(8)

150 năm đã qua, nhưng lý luận của Mác về tự do báo chí vẫn còn nguyên ý nghĩa 
và giá trị rất "kim nhật kim thi". Cả nhân dân, cả người làm báo, cả cơ quan 
quản lý báo chí và nhà nước, hẳn sẽ thu được nhiều bổ ích khi đọc lại, nghiền 
ngẫm và tiếp thu những gì mà Mác viết rất tâm huyết về báo chí, để có được một 
nền báo chí xứng đáng với nhân dân mình trong thời đại mới.




--------------------------------------------------------------------------------



(1-2) Mác và Ăngghen Toàn tập, Tập 1, Nxb CTQG 1995, tr. 84, 89

(3) Sđd, tr. 100

(4) Sđd , tr. 290

(5) Sđd, tr. 237

(6,7) Sđd, tr. 91

(8) Sđd, tr. 290


 
Trang:  1/2  1   2   » 
 
Nguồn:  Tạp chí Tia Sáng
Số lượt đọc:  3093  -  Cập nhật lần cuối:  21/06/2009 10:54:43 AM

Van Ddan 1950.
Ddia Chi 66 Le Lam P. Phu Thanh Q. Tan Phu TP. HCM.
Ddien Thoai : 08. 66522527.
Mobifone. 0933831970.
Skybe. HoVanDan.

Other related posts: