Di Tim Ga 9 cua

Di tìm "gà chín c?a"


"Voi chín ngà, gà chín c?a, ng?a chín h?ng mao", nh?ng l? v?t thách cu?i mà vua 
Hùng dua ra nam xua tu?ng cung ch? là truy?n thuy?t. V?y mà trong nh?ng
ngày g?n dây, gi?i khoa h?c l?n ngu?i dân t?nh Phú Th? dang xôn xao v? câu 
chuy?n có "gà chín c?a" ? b?n C?i (xã Xuân Son, huy?n Thanh Son), ngay trên
m?nh d?t t? Hùng Vuong.

K? thú Xuân Son

Trên du?ng vào b?n C?i, vu?t qua d?c C?ng Tr?i, d?n b?n Dù, tr?i t?i, chúng tôi 
dành ph?i ng? t?m m?t dêm t?i tr?m b?o v? r?ng qu?c gia Xuân Son. Không
ng? chúng tôi l?i g?p giám d?c vu?n qu?c gia Xuân Son Tr?n Dang Lâu.

Nghe h?i chuy?n v? "gà chín c?a" có ph?i là gi?ng gà mà ngày xua Son Tinh mang 
ti?n vua Hùng d? c?u hôn công chúa M? Nuong không, giám d?c Lâu tr?m ngâm:
"T?t c? truy?n thuy?t d?u xu?t phát t? th?c ti?n, gà nhi?u c?a cung liên quan 
d?n cái g?c r? là gà r?ng... R?ng núi Xuân Son này k? l? l?m: có r?t nhi?u
hang d?ng k? thú. Nh?ng tên làng, tên núi, tên su?i cung d? g?i lên s? h?p d?n 
nhu núi Chim Bò, núi B?c, núi D?t, d?ng và su?i Lun, L?ng, Na, Thang...
V?a r?i chúng tôi dã phát hi?n gi?ng cá anh vu ? h? ngu?n thác B?n K?m, lo?i cá 
ngày xua ch? dùng d? ti?n vua. Mùa h? cá anh vu ngu?c dòng lên thác núi
d? d? và mùa dông xuôi v? ngã ba sông B?ch H?c d? trú dông. Hay loài chu?i cô 
don cung v?a du?c phát hi?n. Trên th? gi?i loài này du?c g?i là chu?i tuy?t
hay chu?i voi, là m?t loài cây c?nh d?p có giá tr?, du?c mua bán khá nhi?u ? 
phuong Tây...".

B?a com t?i du?c d?n ra khá mu?n, suong dã ph? dày xung quanh ngôi nhà sàn c?a 
tr?m b?o v? r?ng. Giám d?c Tr?n Dang Lâu l?i k? chuy?n: Chuy?n r?ng có m?t
ngu?i khách vào tham b?n C?i và ng? qua dêm ? nhà tru?ng b?n D?ng Vinh Phúc. 
Ông Phúc làm gà dãi khách. Khi dia th?t gà du?c d?n lên, th?y cái chân gà
k? l? vì có nhi?u c?a, khách ch?t nh? ra l?i d?n dãi trên vùng núi cao có gi?ng 
"gà chín c?a"...

Khi v? xuôi, câu chuy?n du?c khách k? l?i d? r?i "gà chín c?a" b?t d?u lan 
truy?n...

Bây gi? ? b?n C?i h?u nhu ch? còn lo?i gà có sáu, b?y, tám c?a. Ngoài c?a 
chính, nh?ng c?a còn l?i m?c th?ng hàng cùng v?i c?a chính, ch?y dài lên d?n 
phía
trên chân gà. Lo?i gà này l? là con tr?ng khi "chào d?i" có b?y c?a thì lúc 
n?ng hon 1kg s? b?t d?u m?c thêm m?t c?a n?a.

D?c bi?t gà nhi?u c?a bay nh?y r?t gi?i, mu?n b?t chúng ph?i giang lu?i ho?c 
ch? d?n t?i khi chúng v? chu?ng.
"Gà chín c?a" ? xóm C?i

Sáng s?m chúng tôi b?t d?u ngu?c d?c vào b?n C?i. Bên du?ng ch? nào cung th?y 
cây tr?ng nguyên n? d? r?c. Dòng su?i Hang ch?y róc rách. D?c bên su?i thanh
niên nam n? dang hì h?c v?t dá cu?i lên b?. H?i chuy?n m?i bi?t h? v?t dá lên 
d? l?y th? rêu bám trên dá v?... an: rêu dá n?u canh là món an truy?n th?ng
c?a ngu?i dân t?c Dao trong b?n C?i.

V?a vào d?n di?m d?y m?u giáo và ti?u h?c là chúng tôi dã th?y "gà chín c?a", 
m?t con gà tr?ng có b? lông màu d? dang nh?n nha d?o trên du?ng. D?nh l?i
xem và ch?p hình thì loáng m?t cái nó dã nh?y lên d?c phía trên, ch?y m?t vào 
phía núi.

Khi ti?p chúng tôi, tru?ng b?n D?ng Vinh Phúc nói trong ti?c r?: "Khi tôi l?n 
lên dã th?y gi?ng gà này r?i. Nó là gi?ng gà c?a ngu?i Dao t? ngày xa xua,
th?t ch?c và thom. C? xóm ch? có kho?ng b?y h? nuôi du?c gi?ng gà này. Có nhi?u 
ngu?i mua v? xuôi d? nuôi nhung r?i gà cung ch?t. Có ngu?i mua con tr?ng
v? làm gi?ng nhung khi n? ra gà con cung không có nhi?u c?a, vì dây là gà thu?n 
ch?ng. Ch? có gà tr?ng nhi?u c?a "g?p" gà mái nhi?u c?a m?i cho ra du?c
gi?ng gà con nhi?u c?a".

Nh?ng nam có d?ch cúm gà, các lo?i gà khác trong b?n b? d?ch ch?t, riêng nh?ng 
con gà nhi?u c?a v?n s?ng kh?e m?nh. Không ph?i dàn gà nào khi n? ra cung
có c?a. "Thông thu?ng ch?c con thì kho?ng ba con không có c?a. Con gà nào có b? 
lông màu tr?ng thu?ng không có c?a, con gà có nhi?u c?a thì l?i nhi?u màu
s?c hon, d?p hon", tru?ng b?n Phúc cho bi?t.

Lo?i gà có dúng chín c?a dã không còn, tuy nhiên v?i ngu?i dân vùng d?t Phú Th? 
vi?c gà có nhi?u c?a v?n là "chuy?n l?n", khi mà nó dã g?n li?n v?i truy?n
thuy?t t? ngàn xua, thu? vua Hùng kén r?.

Và các nhà khoa h?c cung không d?ng ngoài s? ki?n dó...

"Gà chín c?a": bao gi? danh chính ngôn thu?n?

Ngay sau khi có thông tin, nhi?u nhà khoa h?c dã v? ngay vùng núi cao này d? 
nhìn t?n m?t. Sau khi xem xong, nhà giáo uu tú Nguy?n Kh?c Khôi (ch? t?ch H?i
Chan nuôi thú y t?nh Phú Th?), ngu?i du?c xem là "chuyên gia v? gia c?m", cung 
ph?i th?t lên: "Dúng là mình chua bao gi? th?y con gà nhu th? này!".

M?t h?i th?o v? "gà chín c?a" do Liên hi?p Các h?i khoa h?c và k? thu?t t?nh 
Phú Th? li?n du?c t? ch?c. Có ý ki?n cho r?ng c?a gà ch?ng qua là... ngón chân
gà. Nhung ý ki?n khác: c?a là c?a, vì ch?c nang c?a chân gà là di, dào, b?i. 
Còn nh?ng cái c?a này n?m phía trên chân, không th?c hi?n các ch?c nang c?a
chân... M?t v?n d? khác: dây là s? bi?n d?i gen? Không, s? bi?n d?i ch? di?n ra 
? m?t vài cá th? ch? không th? bi?n d?i nhi?u nhu th?... Và cái k?t c?a
h?i th?o là chua th? kh?ng d?nh dây là "gà chín c?a" mà h?i th?o c? t?m g?i là 
"gà nhi?u c?a".

"Chúng tôi d? d?nh ti?n hành ngay vi?c nghiên c?u lo?i gà này trong nam nay", 
nhung ý d?nh ?y c?a nhà giáo Nguy?n Kh?c Khôi l?i không th? tr? thành hi?n
th?c vì... thi?u ti?n. "N?u không ti?n hành nghiên c?u c? th? và t? m?, s? khó 
xác d?nh du?c ngu?n g?c c?a gà, d?c di?m sinh lý, y?u t? di truy?n... -
nhà giáo Khôi nói - Ch?c là ph?i d?i sang nam, khi có ti?n chúng tôi s? ph?i 
h?p v?i Vi?n Chan nuôi, DH Nông nghi?p 1, Hi?p h?i Chan nuôi gia c?m d? ti?n
hành nghiên c?u".

Cái tên chính th?c c?a lo?i "gà chín c?a" này các nhà khoa h?c v?n còn ph?i di 
tìm. Nhung có l? v?i ngu?i dân, ch? riêng vi?c gi?ng gà d?c bi?t này dã có
t? lâu d?i cung d? d? h? tin r?ng gi?ng "gà chín c?a" là có th?t, ch? không còn 
là trong truy?n thuy?t c?a ngu?i xua. Và chúng tôi cung hi v?ng dó là gi?ng
"gà chín c?a" t? ngàn xua còn luu gi? l?i. Và n?u dúng v?y, ngày gi? t? Hùng 
Vuong m?i nam s? thêm ph?n long tr?ng khi có thêm m?t con v?t t? truy?n thuy?t
du?c dâng lên...

NGUY?N PHAN - QU?C H?I

Other related posts: