Con trung thang han dac san

Coân truøng thaêng haïng ñaëc saûn"



Boø caïp - moùn aên phoå bieán taïi caùc quaùn nhaäu ôû Haø Noäi töø gaàn 2 
naêm nay - giôø ñaõ khoâng coøn ñöôïc coi laø "haøng ñoäc" nöõa. Daân nhaäu 
ñaát Haø thaønh giôø laïi ñang khaùo nhau tìm aên boï xít, saâu ñuïc thaân 
döøa, taèm khoâ, deá meøn, saùp ong non...



Trong chuyeán coâng taùc ôû moät tænh mieàn nuùi caùch ñaây maáy naêm toâi 
ñöôïc theát ñaõi moät moùn ñaëc saûn maø theo maáy anh baïn thaân thì "quyù 
laém môùi ñaõi nhau thöù maø toâi chöa töøng ñöôïc aên bao giôø". Ngoài vaøo 
maâm, anh baïn töï tay böng ra moät ñóa rang, ñen nhö mun vaø moãi thöù chæ 
baèng ñaàu ngoùn tay uùt. Toâi nhìn moùn aên laï toû veû aùi ngaïi thì ñöôïc 
anh baïn khuyeán khích: "Cöù aên thöû moät con, neáu thaáy ngon thì aên tieáp 
coøn khoâng thì thoâi". Toâi nhaém maét, ruït reø vaø thaän troïng ñöa vaøo 
mieäng moùn aên maø anh baïn goïi laø ñaëc saûn aáy... 

Caûm giaùc gioøn tan, beùo ngaäy tan trong mieäng maø quaû thaät toâi chöa 
töøng coù bao giôø. Ngon thaät! Ñóa "ñaëc saûn" khoâng nhieàu nhöng vì laø 
"khaùch quyù" neân hôn nöûa ñóa ñöôïc daønh cho toâi. Gaàn cuoái böõa aên toâi 
quay sang anh baïn hoûi thì anh nhaùy maét tinh quaùi vaø laáp löûng hoûi laïi 
toâi: "Theá caäu aên coù ngon khoâng?"... Cuoái böõa anh môùi ræ tai noùi 
thaät: Con boï hung ñaáy! Ngay laäp töùc, caûm giaùc buoàn noân traøo ra trong 
coå hoïng, toâi muoán moùc hoïng ñeå ñaåy thöù "ñaëc saûn" maø toâi vöøa 
"thöôûng thöùc" aáy ra ngoaøi thì anh baïn toâi laïi giaûi thích: Boï hung ôû 
ñaây khoâng phaûi laáy töø baõi "phoùng ueá" nhö döôùi xuoâi anh vaãn thaáy 
ñaâu maø phaûi daøy coâng "nhaët" töø... nhöõng ñoáng phaân traâu! 

Boï xít hoâi nhaát laø ngon nhaát! 

Baüng ñi moät thôøi gian, daïo naøy ngöôøi Haø Noäi laïi roä leân chuyeän ñi 
aên "ñaëc saûn" coân truøng. Maáy hoâm tröôùc, coù moät chuùt "kinh nghieäm" 
töø daïo thöôûng thöùc moùn aên coân truøng tröôùc ñaây, toâi töï tin toû ra 
mình laø ngöôøi saønh ñieäu, ñeán thaúng nhaø moät chò baïn ôû Haø Noäi chôø 
thöôûng thöùc moùn coân truøng döôùi xuoâi. Vöøa ñeán cöûa, muøi hoâi haéc ñaäm 
ñaëc boác leân töø chaûo boï xít maø chò ñang rang thaät khuûng khieáp. Tuy 
nhieân, sau moät hoài cheá bieán thì boï xít ñuùng laø moùn ñaëc saûn thaät! 

Keå veà nhöõng moùn "ñaëc saûn" töø coân truøng, thaïc só Nguyeãn Vieát Haûi, 
Vieän Di truyeàn Noâng nghieäp, haøo höùng: "Chuùng toâi thöôøng goïi boï xít 
laø "toâm nhaõn", deá meøn laø "toâm boø", coøn chaâu chaáu laø "toâm bôi". Caû 
3 loaïi "toâm" naøy ñeàu raát ngon maø ngon nhaát laø boï xít. Taát caû caùc 
loaïi boï xít ñeàu aên ñöôïc nhöng loaïi ngon nhaát laø boï xít nhaõn - loaïi 
hoâi nhaát". Anh Haûi noùi, ngoaøi boï xít, raát nhieàu loaïi coân truøng khaùc 
cuõng aên ñöôïc nhö: taèm chín, boø caïp, ong non, "ngöôøi mieàn Nam coù moùn 
xoâi haáp saâu ñuïc thaân döøa (con ñuoâng) cöïc thôm. Caû noài xoâi chæ caàn 
moät con saâu laø vaøng öôm, thôm phöùc, aên moät laàn, nhôù maõi". Nguyeãn 
Vaên Thaønh, sinh vieân Ñaïi hoïc Noâng nghieäp I, Haø Noäi, keå nhieàu ngöôøi 
khoâng daùm aên boï xít vì hình daùng noù troâng raát gheâ, laïi coù muøi hoâi 
coù theå noùi laø khuûng khieáp. Theá nhöng, tuyeán hoâi cuûa boï xít laø 
protein (este) neân khi gaëp nhieät ñoä cao caùc chaát naøy ñeàu bò bay hôi. 
"Taát nhieân laø khi nöôùng hoaëc rang thì muøi trong beáp thaät laø... hoâi, 
nhöng xong roài thì laïi thôm vaø saïch laém, vì boï xít chæ huùt nhöïa caây. 
ÔÛ ñaâu thì em khoâng bieát chöù sinh vieân noâng nghieäp thì aên voâ tö" - 
Thaønh cöôøi, noùi. Taïi Haø Noäi, moät soá moùn coân truøng nhö boø caïp, 
chaâu chaáu, taèm khoâ ñaõ ñöôïc baùn töø vaøi naêm trôû laïi ñaây, ñaõ laø 
moùn quen thuoäc treân baøn nhaäu nhöng boï xít thì chæ coù moät hay hai quaùn 
aên baùn thöû nghieäm trong vaøi thaùng gaàn ñaây. Moät chuû quaùn nhaäu ôû 
quaän Thanh Xuaân, nôi coù baùn boï xít, cho bieát löôïng khaùch yeâu caàu moùn 
naøy cuõng chöa nhieàu nhöng quaùn vaãn phuïc vuï vì laõi raát cao. OÂng naøy 
cho bieát, 1 kg boï xít mua vaøo chæ 10.000 ñoàng, qua cheá bieán seõ ñöôïc 
baùn vôùi giaù 80.000 ñoàng/kg. 

Coân truøng - aên boå laém? 

Thöïc ra, chæ coù daân thaønh thò môùi coi thöùc aên töø coân truøng laø moùn 
môùi, laï maét, laï mieäng coøn ñoái vôùi ngöôøi daân caùc vuøng queâ thì 
chuyeän aên chaâu chaáu, caùnh cam, boï döøa, ong non hay boï xít ñeàu khaù 
bình thöôøng. Vaøo dòp thaùng 7, thaùng 8 - thôøi ñieåm cuoái muøa nhaõn, vaûi, 
sau caû muøa "tieâm choïc" hoa quaû, boï xít con naøo con naáy beùo ngaäy neân 
raát nhieàu nôi cheùn moùn "ñaëc saûn" naøy. Chò Leâ Thò Haèng, quaän Ñoáng Ña 
- Haø Noäi, thöøa nhaän: "Ngaøy coøn nhoû toâi ñaõ aên moùn boï xít, cheá bieán 
theo caùch cuûa treû con thì raát ñôn giaûn, chæ baét roài nöôùng leân aên. 
Coøn baây giôø ñöôïc cheá bieán kyõ hôn. Ñoái vôùi boï xít, toâi ngaâm 30 phuùt 
nöôùc muoái, sau ñoù laø 30 phuùt vôùi nöôùc voâi roài röûa saïch vaø rang 
leân. Ñaây laø moùn aên raát buøi, thôm vaø ngon, cöù moät hai tuaàn nhaø toâi 
laïi "caûi thieän" böõa aên baèng moùn boï xít taåm boät raùn!". 

Nhöõng ngöôøi khoaùi aên coân truøng ñeàu khaúng ñònh laø moùn naøy raát ngon 
chöù khoâng ai bieát lieäu noù coù "boå" hay coù lôïi gì cho söùc khoûe khoâng. 
Thaïc só Nguyeãn Vieát Haûi ñaùnh giaù moùn aên coân truøng coù giaù trò dinh 
döôõng cao bôûi coù nhieàu axit amin, khoâng cholesterol, haøm löôïng caùc 
loaïi vi chaát cuõng raát cao. Moät soá nhaø nghieân cöùu tin töôûng, coân 
truøng seõ trôû thaønh thöùc aên trong töông lai bôûi chuùng ngon, reû, deã 
saên baét vaø ñaëc bieät laø coù soá löôïng voâ cuøng phong phuù (khoaûng hôn 1 
tæ tæ caù theå treân traùi ñaát). Ngoaøi ra, chuùng ñöôïc xem laø nguoàn thöïc 
phaåm saïch, khoâng ñeå laïi dö löôïng vaø khoâng mang caùc dòch beänh cho con 
ngöôøi... Tuy nhieân, treân thöïc teá, chöa coù moät coâng trình nghieân cöùu 
ñuùng nghóa naøo chöùng toû coân truøng laø moùn aên boå döôõng, taát caû ñeàu 
töø caùc kinh nghieäm daân gian truyeàn laïi. Thaïc só Haûi cuõng tieát loä, 
hieän caùc nhaø nghieân cöùu ñang chuaån bò cho moät coâng trình môùi, ñoù laø 
caùc moùn aên töø tröùng kieán. Theo anh Haûi, tröùng kieán khoâng chæ laø 
"ñaëc saûn" haûo haïng maø coù theå cheá bieán thaønh moät soá loaïi döôïc 
lieäu quyù vaø raát toát cho söùc khoûe con ngöôøi. 

Laøm gì ñeå coân truøng khoâng chæ laø moùn nhaäu? 

Chò Traàn Quyønh Thô, phuï traùch marketing nhaø haøng Oasis (Haø Noäi), cho 
bieát raát nhieàu khaùch haøng hoûi veà moùn aên coân truøng nhö boï xít, 
tröùng kieán... nhaát laø khaùch nöôùc ngoaøi. Moùn aên naøy cuõng khoâng phaûi 
laø ñaét neân toâi nghó coù theå baùn cho khaùch trong nöôùc". Tuy nhieân, khi 
chuùng toâi hoûi chò coù aên ñöôïc nhöõng moùn ñoù khoâng thì chò Thô laïi cho 
bieát: "Chöa daùm aên vì sôï muøi hoâi cuûa loaøi coân truøng...". Theá laø 
roõ, rieâng vaán ñeà taâm lyù ñaõ laø trôû ngaïi lôùn ñeå thöïc khaùch tieáp 
caän vôùi moùn aên coân truøng, chöa keå ñeán vieäc nhieàu ngöôøi coøn baên 
khoaên khoâng bieát noù coù ñoäc haïi gì khoâng? 

Hieän nay, treân theá giôùi vaø ngay taïi khu vöïc ASEAN, moùn aên coân truøng 
tuy khoâng theå noùi laø phoå bieán nhöng cuõng ñaõ coù nhöõng thaønh coâng 
böôùc ñaàu, nhaát laø trong vieäc haáp daãn khaùch du lòch. Taïi Vieät Nam, coù 
leõ ñaõ ñeán luùc, caùc nhaø khoa hoïc caàn nghieân cöùu moät caùch nghieâm 
tuùc thöùc aên töø coân truøng. Chæ roõ nhöõng loaøi naøo aên ñöôïc, loaøi naøo 
khoâng. Haøm löôïng dinh döôõng trong caùc loaøi aên ñöôïc ra sao. Caùch cheá 
bieán theá naøo cho khoa hoïc... Bôûi neáu chæ noùi chung chung laø "aên ñöôïc, 
boå laém" thì chæ coù daân nhaäu môùi daùm chôi, coøn ngöôøi thöôøng thì vaãn 
coøn phaûi ñaët moät daáu hoûi to ñuøng khi nhìn thaáy nhöõng moùn "ñaëc saûn" 
naøy!

Ngoïc Dung

Other related posts: