[SMCC] Con Dau Tieng Cuoc Keu

Còn đâu tiếng cuốc kêu!  
     

 
     
      Ông Trương Văn Tốc chuẩn bị cuốc mồi trước khi đi “săn” - Ảnh: Ngọc Chung 

Nhiều người xem bẫy cuốc là một thú vui tiêu khiển, nhưng cũng có nhiều người 
bẫy loại chim này để mưu sinh. Điều đáng lo ngại là với kiểu bẫy bắt để kinh 
doanh, chim cuốc ngày càng vơi dần... 
Từ một thú chơi công phu...

Hồi nhỏ, ông Năm Hạnh (xã Hòa An, huyện Phú Hòa) thường theo cha và những người 
trong xóm đi bẫy cuốc. Từ đó, ông đam mê loài chim này. Đến nay đã 62 tuổi, 
nhưng trong nhà ông không bao giờ vắng tiếng kêu của chim cuốc, lúc nào cũng có 
vài ba con. Ông Năm Hạnh cho biết: “Chim cuốc bẫy được đem về nuôi đa số đều 
chết, nên muốn có con cuốc mồi để đi bẫy thì phải nuôi nó từ nhỏ hoặc mua lại 
của người khác đã nuôi sẵn”. Ở Phú Yên hiện chưa có nơi nào bán cuốc con giống, 
muốn mua phải vào Ninh Hòa (Khánh Hòa) hoặc ra Tây Sơn (Bình Định); Mộ Đức, Đức 
Phổ (Quảng Ngãi)... “Cách đây 4 năm, tôi ra Mộ Đức mua một cặp cuốc con sáu 
tháng tuổi với giá 600.000 đồng đem về nuôi. Sáu tháng sau, tôi dùng chúng làm 
cuốc mồi để đi bẫy. Vừa rồi có người đến mua một con với giá 1,4 triệu đồng”, 
ông Hạnh kể. 

Cũng theo ông Năm Hạnh, để nuôi được con cuốc mồi hay không phải chuyện dễ. Một 
con cuốc mồi hay, ít nhất phải đạt được các tiêu chí, như: dạn, kêu tầm canh 
(kêu liên hồi, nghỉ, rồi kêu lại), khi cất tiếng kêu, các con cuốc khác nghe sẽ 
xông vào đá. 

     
       Trang thiết bị nhử cuốc 
     


Ngày xưa chim cuốc nhiều, người ta thường dùng bẫy lỗ (còn gọi là bẫy càng) để 
bẫy cuốc. Chỉ cần một sợi dây và quan sát đường đi của chúng ở những bờ tre. 
Đào một cái lỗ sâu khoảng 5 - 7 cm, đường kính khoảng 7 cm ngay trên đường đi 
của chim cuốc. Một đầu sợi dây cột vào nhánh tre gần đó (đọt nhánh tre này khi 
kéo cung xuống, nó phải nằm ngay trên cái lỗ vừa đào), đầu kia thắt vòng theo 
kiểu thắt cổ chó và đặt vòng dây này xung quanh cái lỗ vừa đào. Bên trong cái 
lỗ, dùng một chiếc que xuyên thủng con dế rồi cắm xuống lỗ, đồng thời chiếc que 
này cột dính vào cái vòng kia. Khi con cuốc mổ con dế ăn, thì chiếc que kia bật 
lên và chiếc vòng thắt cổ chó sẽ thít cổ con cuốc lại. Bẫy lỗ thường chỉ thít 
cổ con mồi, nhưng cũng có khi dính chân. Tuy nhiên đi bẫy cuốc bằng bẫy lỗ ít 
thú vị hơn bẫy lồng. 

Ông Trương Văn Tốc (ở cùng xã với ông Năm Hạnh) cho biết: “Bẫy lồng rất thú vị, 
nó giống như đi gác cu vậy. Song, chiếc lồng dùng để bẫy cuốc nó khác hơn chiếc 
lồng bẫy cu gáy. Cũng che chắn lá cây hoặc bằng vải bao bọc xung quanh lồng, 
cũng có màn rập..., nhưng chiếc lồng bẫy cuốc có đến hai rập ở hai bên. Ông Tốc 
giải thích: “Con cu gáy rất nhát, khi áp sát vào cu mồi, nó thường bay lượn 
xung quanh, tìm những nhánh cây mà đậu. Do đó, trong màn rập, người ta thường 
dùng nhánh cây. Còn chim cuốc thì khi nghe cuốc mồi kêu, cuốc đồng sẽ áp sát 
lại và xông vào đá, nên tấm đan có diện tích càng lớn càng tốt. Người đi bẫy mê 
nhất là lúc đặt bẫy xong, ngồi rình, khích cho cuốc mồi kêu “cu-ốc... cu-ốc”, 
cuốc đồng nghe, tìm đến, lượn mấy vòng rồi xông vào đá... sập bẫy. Niềm đam mê 
này khiến nhiều người quên ăn, bỏ ngủ. Ông Tốc mê bẫy cuốc còn hơn xem chọi gà, 
thường thường vào độ khoảng 8 - 9 giờ sáng là ông mang bẫy đi và có khi đến 4 
giờ chiều mới về đến nhà, nhịn ăn và bỏ luôn cả giấc ngủ trưa.

     
        Chim cuốc dính lưới 
     


Người ta có thể bẫy cuốc quanh năm, mùa nào cũng được; song bẫy hiệu quả nhất 
là mùa hè, thời gian này là mùa sinh sản của chim cuốc hoặc từ mùa đông đến mùa 
xuân, vì thời điểm này con cuốc ngoài đồng rất sung nên háu đá. Một ngày có thể 
bẫy được từ 5 - 10 con. Đa số cuốc bẫy được đem về làm thịt, vì nuôi chúng 
không sống được. 

Đến “công nghệ” bẫy cuốc!

Chúng tôi tìm đến nhà anh Nguyễn Văn Tám ở xã Bình Kiến, TP Tuy Hòa để tìm hiểu 
về công nghệ bẫy cuốc bằng lưới. Anh Tám giới thiệu sơ qua những dụng cụ cần 
thiết cho một chuyến giăng bẫy: một tấm lưới dài 30m, cao 4m; ba cọc tre để 
giăng lưới, mỗi cọc dài khoảng 6m; 4 chiếc chuông tự chế (giống như chuông 
người ta bán cà-rem) dùng để mắc vào lưới, sẽ phát ra tiếng kêu khi cuốc dính 
lưới; đèn pin, bình ắc-quy, máy cassette độ lại với bộ phận khuếch đại âm 
thanh, kèm theo loa công suất lớn và những cuộn băng cassette ghi âm tiếng kêu 
của chim cuốc... 

Anh Tám hẹn chiều đến nhà sẽ cho chúng tôi “theo một chuyến bẫy cuốc”. Khoảng 
18 giờ xuất phát, đi cùng với chúng tôi còn có anh Thanh, gần nhà anh Tám. Nơi 
chúng tôi giăng bẫy là khu vực rừng dương phòng hộ ven biển ở xã Bình Kiến, TP 
Tuy Hòa. Đến nơi khoảng 19 giờ, chọn một khoảng đất trống, chúng tôi bắt đầu 
giăng bẫy. Vì trời êm gió nên chỉ cần hai cọc tre. Lưới được giăng cách mặt đất 
khoảng 0,7m và giăng theo kiểu như lưới bóng chuyền. Cách bẫy khoảng 10m, dựng 
tạm cái chòi nhằm đề phòng trời mưa, đặt máy cassette ở đây và kéo sợi dây điện 
ra giữa tấm lưới để nối loa... “Tùy theo địa thế, hướng gió, độ dài của lưới và 
hướng đi của chim mà ta giăng lưới theo đường thẳng hoặc theo hình chữ L. 
Thường thì giăng vuông góc với hướng gió và hướng đi của chim” - anh Tám giải 
thích. Xong công việc, chúng tôi tập trung vào chòi và mở máy. Tiếng kêu 
“cu-ốc... cu-ốc” từ chiếc loa phát đi rất xa.  

     
       Thịt cuốc trở thành mồi nhậu
     


Chúng tôi ngồi trong chòi hút thuốc, trò chuyện, bỗng có tiếng kêu leng keng, 
anh Thanh vừa chạy vừa nói với lại: “Có chim mắc bẫy...”. Đây là con cuốc dính 
bẫy đầu tiên, lúc đó đã hơn 12 giờ khuya. Thỉnh thoảng lại có tiếng kêu leng 
keng từ những chiếc chuông... Vì cuối mùa chim di trú nên đêm nay chúng tôi bắt 
không được nhiều. Anh Tám kể, cách đây hơn một tháng, nhóm của anh giăng bẫy 
cũng ở địa điểm này, có đêm gặp luồng chim đi, bắt gần cả trăm con. Đa số là 
chim cuốc, ngoài ra còn bắt được cả vạc, cò, ấp muỗi, cú mèo... Số chim đánh 
bắt được mang về làm thịt, nếu số lượng nhiều thì đem ra chợ hoặc đến những 
quán nhậu bán với giá khoảng 8.000-10.000 đồng/con. Theo anh Tám thì bắt đầu 
vào mùa đông, chim cuốc từ phương Bắc di trú vào Nam để tránh rét. Đồng thời 
mùa biển động, các loài chim ở ngoài các đảo di trú vào đất liền. Nắm được đặc 
điểm này mà cánh thợ bẫy chim “hành nghề” đúng vào thời điểm chim di trú.

Không biết đến ngày nào đó chim cuốc được xếp vào Sách đỏ Việt Nam, nhưng với 
kiểu đánh bắt thế này, sau những mùa chim di trú, số lượng chim cuốc còn lại 
hẳn sẽ vơi đi nhiều lắm! Trên đường cùng những người giăng lưới cuốc trở về, 
chúng tôi cứ phân vân mãi. Liệu rồi những người như ông Tốc, ông Hạnh... có còn 
tìm thấy niềm đam mê từ chim cuốc nữa không?  

      Chim cuốc, tên Việt Nam là cuốc ngực trắng; tên khoa học là Amaurornis 
phoenicurus chinensis; họ gà nước Rallidae; bộ sếu Gruiformes; nhóm chim, lưng 
và cánh có màu nâu sẫm, phía dưới cổ đến bụng lông trắng, đuôi ngắn lông nâu 
đen, trọng lượng khoảng ba, bốn trăm gram, thường sống ở những vùng đất ngập 
nước, trong các lùm cây, bụi rậm, bờ tre, kiếm ăn ở các bờ ao, bờ sông, ruộng 
lúa, nơi có đầm nước, hồ sen hay những đám cỏ mọc rậm rạp, thức ăn chủ yếu là 
các loại côn trùng, cá nhỏ, các loài nhuyễn thể, nhái, cào cào, hạt cỏ, lúa... 
Chim cuốc bơi lặn rất giỏi và chạy, lủi rất nhanh nên người ta hay gọi “nhanh 
như cuốc lủi”. Mùa sinh sản chim cuốc bắt đầu từ tháng tư, đây là thời điểm mà 
những cánh đồng lúa vừa mới gặt xong, thức ăn rất dồi dào. 


Đức Huy - Ngọc Chung

JPEG image

JPEG image

JPEG image

JPEG image

Other related posts:

  • » [SMCC] Con Dau Tieng Cuoc Keu - Nguyen Khanh Quoc