[SMCC] Cho tinh Khau Vai

Chợ tình Khau Vai

Hằng năm, cứ đến ngày 27.3 âm lịch, có 
những gia đình người Mông, Dao, Tày, Nùng đến 
chợ Khau Vai (Mèo Vạc, Hà Giang) để vợ tìm 
lại người yêu cũ, chồng
ngồi trò chuyện với bạn tình xưa, những 
đứa con tìm cho mình tình yêu mới? Đến nơi 
đây, mọi sự ghen tuông thường tình không hiện 
hữu, nó theo gió bay lên
những đỉnh núi tai mèo cheo leo.
 
"Vợ tao đi với người yêu của nó rồi"
 
5 giờ chiều, sau hơn 6 tiếng vượt quãng 
đường 150 km từ Hà Giang vào Mèo Vạc, lại 
thêm 24 km đèo dốc rợn người từ Mèo Vạc 
vào Khau Vai, xe bò tới một miệng
vực hun hút. Từ xa nhìn xuống, triền dốc thoai 
thoải như tấm lưng dài của sơn nữ 
nằm nghiêng bên triền thung lũng. Tấm lưng 
mảnh mai cong cong gợn lên
giữa vùng núi bạt ngàn nâng một dải chợ dài 
gần 1 km, rộng vài chục mét. Xe phải dừng cách 
chợ 2 km, chúng tôi băng rừng, đi dưới 
những tán cây to theo
đường tắt tới Khau Vai huyền thoại.
 
Hát bên núi
 
Đi quanh chợ, một cảm giác thất vọng choán 
lấy chúng tôi bởi cái sự xô bồ của một 
phiên chợ hàng hóa. Ở Khau Vai, người ta bán 
đủ thứ, từ kem mút 500 đồng/đôi
cho đến những chiếc áo thổ cẩm Trung 
Quốc 50.000 đồng/cái. Tiếng hát dân ca Mông, dân ca Tày, 
Nùng vẫn còn đấy nhưng không phải từ 
miệng các chàng trai
cô gái mà từ những chiếc cassette chạy pin giá 150.000 
đồng/chiếc của Trung Quốc, quần áo của 
cư dân tại đây đa phần cũng 
được may bằng vải Trung Quốc
xanh đỏ chứ ít thấy những tấm thổ 
cẩm vốn là niềm tự hào của các cô gái vùng cao.
 
Đồng hồ chỉ 22 giờ, chúng tôi định 
kiếm chỗ ngủ để sáng mai trở về 
sớm. Chợt, đâu đó văng vẳng tiếng khèn, 
tiếng hát. Tôi cố lọc xem đó có phải từ 
chiếc
cassette không? Nhưng không, đó là tiếng khèn, lại 
cả tiếng hát vọng lên từ một khe đá.
 
Lần theo thứ âm thanh đó, chúng tôi bước vào bãi 
đất trống ven triền núi đá dựng 
đứng. Từng đôi, từng đôi trai gái đang 
hát, thổi khèn và uống rượu trên
một manh chiếu nhỏ giữa không gian rợn ngợp 
của núi, xa xa những chiếc xe chạy trên đỉnh 
đồi như những vì sao trên trời. Tiếng hát dân 
ca Mông cất lên
với giai điệu buồn da diết thương 
nhớ...
 
Vợ chồng Vừ Thị Cở
Trong ánh nến bập bùng, chúng tôi bị hút hồn bởi 
một cô gái Mông xúng xính trong bộ quần áo viền 
đỏ, viền vàng rực rỡ. Cô gái quá đẹp 
với đôi mắt to, tròn,
đen láy. Khuôn mặt được đánh phấn 
rất mịn không thua thiếu nữ Hà thành dùng loại 
mỹ phẩm đắt tiền. Cô tên là Vừ Thị 
Cở, 25 tuổi, ở Phố Cáo, Đồng Văn. 
Ngồi
bên Cở là chồng cô, Sùng Đại Hùng, 20 tuổi, 
học lớp 11, đang bế đứa con mới 
được hơn 10 tháng. Giờ Cở làm cán bộ 
phụ nữ tại quê chồng, xã Niêm Tòng (Mèo
Vạc). Cở tâm tình: "Hôm nay mình đi hát cùng với các 
bạn trong đội văn nghệ, hát giao duyên, 
đối đáp với các đội văn nghệ xã 
khác chứ không phải hát tìm
lại người yêu". Một chị phụ nữ trong 
đội văn nghệ ngồi bên thật thà nói: 
"Mỗi xã mang đến một đội văn nghệ 
hát đối đáp với các xã khác. Chúng mình ngồi
đây tiếp rượu cho họ hát được lâu 
hơn".
 
Ở một góc khác, một người đàn ông Lô Lô tên 
Lò A Chải, ở tận Xín Cái vừa ực một 
ngụm rượu và đang đứng hát cùng một 
người con gái. Họ không phải trong đội
văn nghệ của xã nào, mà cái duyên được 
gặp lại nhau thì hát. Chải nói tiếng Kinh lơ 
lớ: "Đến chợ vui lắm à, tao ăn thắng 
cố no rồi, uống rượu say rồi.
Giờ tao hát với người tao yêu ngày xưa". Vợ 
anh đâu rồi, tôi hỏi. Chải chỉ ra rừng: "Nó 
đi với người yêu nó rồi, còn cả con tao 
cũng đi với bạn nó ở ngoài
đồi Khau Vai cơ".
 
Ngày thường, người đàn ông Mông có thể 
cầm dao chém vợ vì ghen, nhưng trong ngày này, cả hai 
vợ chồng đều có thể đi tìm lại 
những mối tình xưa. Sự ghen
tuông đã hóa thành gió bay lên đỉnh núi.
 
Giữa dòng người đông nghịt, chị Vàng 
Thị Hỏa, cán bộ văn hóa xã Tả Lủng, Mèo 
Vạc đi từng đám hát để tìm những 
người hát tốt đưa vào đội văn 
nghệ xã mình.
Chị kể: "Ngày xưa các cụ bảo đến 
chợ là các chàng trai đứng dưới sàn thổi 
khèn, hát đối mời các cô gái mở cửa cho lên sàn 
cùng hát, rồi ai ưng nhau thì
ra rừng hát đôi. Nhưng khoảng 10 năm trở 
lại đây, chợ đông khách du lịch, khách du 
lịch trọ hết các nhà trong chợ nên các đôi trai 
gái thường tụ nhau ở
các bãi trống hoặc đưa nhau ra rừng hát 
đối đáp, giao duyên".
Đêm tình yêu trên đồi
 
Sự tích Khau Vai
 
Chợ Khau Vai (Khau Vai theo tiếng Tày, Nùng có nghĩa là 
đèo gai) còn gọi là chợ Phong Lưu, có từ gần 
100 năm nay. Sự tích chợ tình bắt nguồn từ 
truyền thuyết
về chàng Ba, cô Út. Chàng Ba người dân tộc Nùng, nhà 
ở Khau Vai, khôi ngô tuấn tú, hát hay, thổi sáo giỏi 
nhưng nhà nghèo. Cô Út xinh đẹp là con một tộc
trưởng người Giáy. Hai người yêu nhau 
nhưng gia đình cô Út không đồng ý vì chàng nghèo và khác 
dân tộc. Chàng và nàng trốn nhà đưa nhau lên hang núi Khau
Vai sống. Gia đình, họ tộc cô gái vác súng kíp, cung 
nỏ sang nhà trai chửi mắng chàng Út phá lệ 
đưa cô gái ra rừng. Gia đình chàng trai cũng mang 
gậy gộc,
súng, dao ra chửi bới nhà gái. Từ hang núi nhìn xuống 
cảnh máu chảy, đâm chém nhau giữa hai họ, chàng 
trai và cô gái chia tay nhau về làng, thề kiếp sau
sẽ thành vợ thành chồng. Ngày họ chia tay là ngày 27.3, 
người dân trong vùng lấy ngày đó làm ngày họp 
chợ.
 
Rời đám hát người Mông, trong không khí trong lành 
của núi, chúng tôi vui mừng vì đã tìm thấy 
được một chút cái không khí Khau Vai. Vòng ra phía 
miếu Ông,
miếu Bà trên đồi Khau Vai, một cảnh 
tượng ngoài mong đợi hiện ra. Hàng chục nhóm 
hát, hàng trăm đôi hát đang cất giọng ở 
từng gốc cây, vách đá. Tiếng ồn
ào của chợ đã thay vào đó là cả không gian réo 
rắt tiếng ca, tiếng nhạc của người 
Tày, người  Mông, người Giáy...
 
Ở ngay góc miếu Ông là các đôi nam nữ của xã 
Sơn Vỹ và xã Niêm Sơn, huyện Mèo Vạc. Chị Lù 
Thị Dâu, Chủ tịch xã Sơn Vỹ người to, 
chắc đậm vẫn cất tiếng hát
thanh như gió núi. Chị người dân tộc Tày, 38 
tuổi, đi hát từ năm 16, hầu như năm nào 
chị cũng đến Khau Vai. Chị Dâu dịch cho tôi 
nghe những câu hát theo
làn điệu hát cọi, hát iếu của người Tày.
 
Người con trai hát buồn: "Trước đây ta đã 
thề với nhau/ Giữa chợ tình Khau Vai/Nay em lại 
để quả Pao rơi xuống đất/Xin hỏi 
gió người yêu của ta đâu?".
 
Người con gái đáp lại: "Em cũng buồn lắm 
anh ơi/Cũng tại cha mẹ ép duyên/Nên em đi ở 
nhà người/Tháng ba ngày chợ hẹn anh em lại 
về".
 
Người con trai: "Xin em đừng đau khổ/Không làm 
rẫy sẽ làm ruộng/Không thành vợ sẽ thành 
người yêu"...
 
Theo tiếng hát, chúng tôi sang miếu Bà cách miếu Ông 
một khe núi, nơi những cặp trai gái người 
Giáy ở xã Tắc Ngà đang hát. Anh Lù Văn Chổm, Chánh 
văn phòng
UBND xã Tắc Ngà đang say sưa những làn điệu 
hát sli, hát lượn. Dừng giây lát, anh bồi hồi 
kể: "6 năm trước, tôi lấy được 
vợ cũng nhờ cất tiếng hát ở đây.
Năm nào chúng tôi cũng về Khau Vai để hát với 
nhau hoặc hát với người mà mình từng 
thương ngày trước".
 
Anh Chổm dịch cho tôi nghe lời ca của người 
đàn ông Giáy: "Em như người trong gương, nhìn 
thấy đấy sờ sao chẳng thấy. Gần 
lắm lắm mà cách vời làm vậy".
Rồi người con gái đáp: "Mong vợ anh 
thương anh/lửa tình nồng ấm mãi/như chim gù 
chim gáy/như bướm vờn hoa say". Rồi cả 
những câu ca của chàng trai cô gái
đang ngập tràn hạnh phúc: "Nếu em là hoa anh 
nguyện thành ngọn gió/Để hương em lan 
tỏa trong gió anh/Và như thế ai bảo là hai nhỉ/Ai 
tách nổi hương em
trong gió đời anh"...
 
Chợ tình cứ thế hòa vào màn đêm, đến 4 
giờ sáng tiếng hát vẫn chưa dứt. Trời 
tảng sáng, từng đôi từng đôi già có, trẻ có, 
trung niên có vẫn đang bịn rịn
với những lời chia tay lưu luyến. Trong 
những cuộc gặp gỡ tự do ấy, 
người đàn ông vẫn uống rượu và hát, 
người đàn bà cũng uống rượu, cũng 
hát mặc cho những
ánh đèn flash lóe lên liên hồi, mặc cho những 
tiếng nhạc vẫn đang xập xình ở một 
quầy vui chơi có thưởng...
 
Phóng sự của Káp Thành Long - Hồng Minh

       
---------------------------------
Take the Internet to Go: Yahoo!Go puts the Internet in your pocket: mail, news, 
photos & more.

Other related posts: