Chan Dung Pham Xuan An - 11

Chân dung Ph?m Xuân ?n - K? 11: Ch?t hài hu?c Nam b? ki?u M?

Vì sao ông ?n v?n là m?i quan tâm th?i s? c?a báo chí phuong Tây m?i khi có d?p 
h? nói v? chi?n tranh Vi?t Nam? Câu tr? l?i có v? ng?n g?n: Ông dã
âm th?m làm vi?c su?t c? ch?c nam, ch? quan h? nhi?u v?i gi?i báo chí nu?c 
ngoài và gi?i lãnh d?o chính quy?n Sài Gòn cu. Công vi?c dòi h?i ông ho?t d?ng
? d?nh cao và chi?u sâu. Nhung các nhà báo phuong Tây nh? d?n ông ?n vì c? s? 
khâm ph?c và yêu m?n. H? tin c?y ? s? hi?u bi?t và ch?t ngu?i c?a ông.

? ông hình nhu toát lên du?c ch?t tinh th?n van hóa Vi?t Nam có ti?p thu van 
minh M? - ch?t van hóa b?y lâu nay h? hi?u nhu m?t ngu?i du?c dào t?o b?i n?n
giáo d?c c? Pháp và M? ?y, hóa ra l?i r?t tiêu bi?u cho tính cách ngu?i Vi?t. 
Chính các nhà nghiên c?u M? di d?n k?t lu?n là nu?c M? dã th?t b?i ? cu?c
chi?n tranh cung chính vì không hi?u dúng con ngu?i và van hóa Vi?t Nam. Thành 
ra, ngu?i b?n cu Ph?m Xuân ?n mà h? tu?ng dã hi?u c? r?i b?ng nhu còn l?m
di?u h? c?n hi?u cho h?t.. v?n còn nhi?u di?u c?n phân tích, khám phá d? qua 
ông, có th? tìm thêm câu tr? l?i thuy?t ph?c v? cu?c chi?n.

Tru?c dây, h? dã bi?t v? ông nhu th? nào? Di?u d?u tiên là m?t ngu?i am hi?u và 
có óc hài hu?c. Cái hài hu?c ki?u tung t?ng th?t thà, nhu nói choi, d?n
ngu?i ta vào "dúng gi?a v?n d? tu?ng nhu dã rõ ràng" d? r?i b?t ng?a ra v?i cái 
k?t c?c r?t tai quái, r?t "h?p lôgic" th?t t? nhiên. H? cu?i vì du?c roi
vào nh?ng liên tu?ng d?t ng?t c?a cái k?t r?t h?p lý mà don so d?y ch?t dân 
gian. Ông thu?ng k? m?t chuy?n nhu "ti?u lâm hi?n d?i". M?t chàng M? n? vào
quán bar, say ru?u. M?t chàng Tân Tây Lan h?i anh M? dó xem anh là ngu?i nu?c 
nào, chàng M? hãnh di?n khoe mình ngu?i M? và M? "cái gì cung có", r?t phong
phú da ch?ng t?c, có c? 5 màu da: sôcôla, den, d?, tr?ng, vàng. Do dó chàng là 
ngu?i ch?ng t?c vi d?i nh?t có d? lo?i qu?c gia. Ông ?n v?n thân v?i anh
chàng M?, b?o anh ta: V?y là má anh l?n x?n m?i d? ra anh d? th? màu da? Chàng 
M? c?t h?ng b? di th?ng. Còn ?n thì nói: "Di?u dó M? ch?, không ph?i tôi
ch?" - ý nói ông ch? là ngu?i "trích d?n" dúng l?i c?a ngu?i b?n M? mà thôi.

H?i c? v?n M? b?t d?u vào Mi?n Nam, các B? trong chính quy?n d?u có c? v?n M?. 
Co quan Vi?n tr? kinh t? M? n?m ? phía sau chùa Xá L?i. M?t c? v?n v? van
hóa có nuôi con bò s?a ? B?n Cát. Ông ta dem lên C? Chi cho lai gi?ng. Ngu?i ta 
th? cho 2 con bò giao ph?i. Nhung con bò d?c nh?y nhót, ch?y t?i ch?y lui
"không ch?u làm an gì h?t". Ông ta b?c l?m. M?t ngu?i khác "c? v?n": Con bò d?c 
này v?n ? x? mát. C? Chi, B?n Cát nóng l?m, nó không ch?u nh?y là ph?i!

Dem lên Buôn Mê Thu?t vùng núi mát m? th? xem. Lên t?i vùng mát m?, th? ra con 
bò d?c c?o c?o kh?u kh?u r?i b? di an c?. "O.K! Ch?t m? r?i!" L?i có ngu?i
c? v?n: ch?c bi?n nó thích! Th? là con bò l?i du?c dem di bi?n. Phan Rang, Phan 
Rí cung lên, Dà L?t cung t?i. M?i th? ra nó hang l?m, lúc d?u cung ch?y
t?i ch?y lui duôi cong lên,  u?n éo nhu c?n câu rê r?i l?i x?i xu?ng b? di.

T? câu chuy?n ?y ông ?n "lái" ngay hình ?nh c? v?n M?. Ông b?o:"C? v?n không 
làm ch? nói thôi" và nói r?ng "M? ch? ra dó nhé!" R?i ông làm nhu th?t: Cái
ngh? kh? l?i ti?u lâm: Ngày xua các c? có chuy?n "ngh? cóc kêu". "C? v?n" (c? 
là xoay qua v?n là h?i), c? v?n ng?i g?n quan l?n, khi nào quan quay qua
h?i m?i du?c tr? l?i. Ch?ng may quan "làm cái r?m", h?i chi, thua r?ng cóc kêu. 
Cóc kêu sao th?i. D? cóc ch?t. Cóc ch?t sao kêu. Thua hai con. M?t con
kêu m?t con ch?t. Chuy?n ti?u lâm dân gian Vi?t Nam l? lùng ki?u dó cung du?c 
k? cho c? v?n M? nghe. H? v?a khoái v?a bi?t ngay tính ch?t c?a ?n. M?i khi
ông s?p k? là h? d? phòng "l?i s?p toàn chuy?n trên tr?i". Nhung d? phòng r?i 
mà v?n m?c muu nhu  thu?ng.

"H?i tôi di hành quân v?i lính M? dánh ? D?ng Tháp Mu?i, dóng quân t?i M?c Hóa. 
Có m?t cái chùa còn dân ? toàn nhà lá. Ch? huy su doàn ? trong chùa, tôi
làm phiên d?ch".

Ông k? c? nh?ng chuy?n oái am nhu chuy?n dám M? "di c?u" ? vùng quê - ng?i chóc 
ngóc trên sông, noi ch? quây b?n mi?ng vuông xung quanh, thò cái d?u ra.
M?t ông c? v?n M? khoe dã t?ng dánh tr?n Th? chi?n hai r?i di kh?p noi, do dó 
ông s?ng dâu cung du?c.

D?n dêm, ?n n?m v?i hai c? v?n M?: và câu chuy?n v? d?i s?ng dân dã b?t d?u. 
Ngu?i M? khen cá ch?t nhi?u quá. Cá ch?t nh? b?ng ngón  tay, ngón chân cái
gi?ng h?t cá trê con, ng?i di c?u cung th?y, nó cung nh?y lên. "Tao th?y cá cái 
ít, cá d?c nhi?u. Con d?c m?p, con cái ?m". ?n làm nhu th?t thà nh?n xét.
"Vô lý, con cái bao gi? cung m?p hon con d?c. Sinh v?t h?c thu?ng nói v?y". 
"Không tin mai xem. Ch? mày ng?i di c?u dó. Con d?c m?p, con cái ?m tong teo
à. Con cái nó m?i nhìn mày quên an, nên ?m. Còn n?u m?y bà ng?i thì ngu?c l?i". 
"Tr?i oi, h?c ki?u này ch?t r?i". Hai ông c? v?n tên là ông Glen và ông
Hick kêu lên thích thú bi?t mình l?i b? l?a m?t cách r?t "ti?u lâm".

Ông ?n hay "ch?c" cho h? nói d? d?n d?n m?t tình hu?ng cu?i vui. Có câu chuy?n 
vui nhu th? v?i m?t trung tá M?. M?t b?a sau khi nói m?i chuy?n xong h? tán
g?u. Trung tá M? h?i theo ?n nh?n xét thì ph? n? ? dâu d?p. ?n b?t d?u "gây 
s?". "M? thôi, lai nhi?u gi?ng nên d?p ph?i r?i". Nói nghiêm túc di, không
dùa n?a: ph? n? Tàu d?p. Viên trung tá M?: "Mày ngu l?m. Gái Vi?t Nam d?p nh?t: 
Phân tích nhé, ch? hình th? thôi, còn b? sang m?t bên tính tình d?u dàng
này n? không nói". ?n: "Dâu, d?p ch? nào dâu? Da vàng, mày t?m, m?t ph?ng, l? 
mui k? lân". "Mày dòm bên ngoài nói b?y. Tao h?c nhân ch?ng h?c dàng hoàng.
Hoi lai bi?t li?n. Ngu?i Vi?t Nam kh?p xuong tròn. Hoi lai Tàu là xuong bè. Gái 
Vi?t d?u g?i di th?ng, n? th?ng. M?, Tàu, Miên, Thái Lan di khác. Không
ph?i ng?c to d? s? mà m?c d?m hay áo dài d?u d?p vì xuong kh?p tròn. M?t d?a M? 
m?c áo dài, coi ra qu? s?ng! Ngu?i Vi?t Nam di th?ng. Mày c? ra du?ng coi
xuong mông h?. Mu?i ngu?i Vi?t Nam h?t chín ngu?i di th?ng". Ngu?i M? dùng h?t 
ki?n th?c d? ch?ng minh cho ?n th?y lòng t? hào r?i, ?n v?n ch?c: "Di th?ng
dâu. ? núi di lom khom th?y m?!"

Núi là ch?ng ngu?i dân t?c, viên trung tá không quân Hoàng gia Anh mà "cái gì 
nó cung bi?t!"

Khi dó M? xây b?nh vi?n dã chi?n 3 t?i vùng d?t tr?ng Sài Gòn, nay là nhà B?o 
tàng Quân d?i. B?nh vi?n dó trang b? máy móc t?t, th?y thu?c gi?i, thuong
binh n?ng l?m m?i vào dó. "Xây ch? này hay, b?nh vi?n này hay". ?n nghe khen 
t?m t?c công trình h? xây. ?n l?i ch?c. D? anh k? cho h? nghe hay ch? nào.
"K? di" - Dám b?n M? gi?c, "anh k? di, th? nào r?i d?n k?t lu?n là r?c r?i 
dây". H? bi?t tính ?n nhung chua bi?t "v? r?c r?i" này s? d?ng ? dâu. "Hay ch?
nào nào. Du?ng 9 Nam Lào dánh không l?i Vi?t C?ng, thuong binh dua v? c?t chân, 
c?t tay. Dem vào dây ráp chân ngu?i khác. L?p chân vào, ch?y nhu thu?ng,
gi?i. Có cái làm không du?c. M?c dái là té". Sao v?y? "Ráp l?n chân dàn bà, m?i 
l?n m?c là m?t thang b?ng vì dàn ông d?ng dái, dàn bà dái ng?i". "Bi?t
ngay, th? nào k?t c?c cung có bài h?c!". Dám M? cu?i.

Anh chàng ?n này không ch? hài hu?c, mà cái gì cung bi?t "v?n d?ng". H? không 
ch? ng?c nhiên th?y v? d?ng b?ng, ?n chèo xu?ng ghe nhu dân sông nu?c chính
hi?u, mà khi dua doàn ký gi? di l?y tin t?c, vi?t bài, ?n hay gi?ng gi?i v? 
phong t?c t?p quán. Vào nhà có bàn gh? phía tru?c bàn th?, ph? n? vô ý ng?i
dua dít vô bàn th? là h?ng, m?y bà nh? chú ý cái bàn th? nhà ngu?i ta. Vô Ch? 
L?n coi ch?ng nhi?u ch? th?: Th?n Th?, Th?n Tài, ch? nào bàn th? có hình
lông mày là nhà vu n?. Vì sao dám ma l?i vui? Quan ni?m s?ng g?i, thác v?. 
Ngu?i ta du?c v?, m?ng, khóc là khóc cho ngu?i ? l?i. Con ngu?i ta có ba h?n
t?t c?: linh h?n (là ph?n ? trên d?u) ch?t di v? cõi hu vô. Tâm h?n (là tim, 
tình c?m) còn l?i hoài ng?i trên bàn th? v?i con cháu trong nhà. H?n th? ch?t
(nhu b?ng.) n?u s?ng mà xì ke ma túy, tham nhung h?i l?, khi ch?t Diêm Vuong 
l?t s? coi, cho lên hay không là sau. tùy t?i n?ng nh?.

Nh?ng phong t?c, kiêng k? truy?n mi?ng ki?u dó cung du?c ?n "v?n d?ng" c? trong 
câu chuy?n "phân tích chi?n s?" v?i các nhà báo phuong Tây: M? dánh bom
dùng máy báy B.52 r?i th?m Hà N?i, thua là ph?i thôi, thua quân d?i c?a Võ 
Nguyên Giáp là cái ch?c. Vì bom d?i c? m? m? ông cha ngu?i ta, làm sao linh
h?n ngu?i ta không tr?ng ph?t co ch?!

Ông ?n v?n còn nh? câu chuy?n c?a viên thi?u tu?ng Ph?m Van D?ng. Ông và D?ng, 
hai ngu?i hay di hành quân, t?ng ng?i tr?c thang v? tu?t Cà Mau. M?t l?n
sau khi hành quân, m?t si quan M? h?n v? Sài Gòn m?i an com. D?n ngày h?n ông 
D?ng không  nh?n mà nói d?i b?a an t?i lúc khác. Hay ?ng gi?n, h?i th?ng
không nói? Ngu?i M? dó nh? ?n dò th? xem lý do sao ông D?ng không ch?u. Thì ra 
lý do ch? vì l?t l?ch th?y ngày xui, ông thi?u tu?ng d?n: "D?ng nói k?o
M? nó b?o d? doan". D?n m?c hành quân ông ta cung xem ngày gi?. N?u ngày x?u là 
d?i chuong trình - "Vi?t C?ng rút r?i", lý do ông dua ra v?y. Rút thì cung
v?n ? Vi?t Nam ch? còn rút di dâu! Nay không dánh mai dánh cung du?c.

Trong cu?n s? tay, ông ?n vi?t tên m?t s? b?n làm báo cu c?a mình.  Robert 
Shaplen (ch?t), John Stirling (ch?t), Keye Beech (ch?t), Frank Mc Cullock (v?
huu), Neil Sheehan (nhà van), David Halberstram (nhà van), Beverly Ann Keaver 
(giáo su), Malcom Brown (ký gi?). Nhìn vào danh sách này th?y khá nhi?u ngu?i
dã ch?t ho?c v? huu. H? dã là nh?ng ngu?i trôi d?n v? di vãng, nhung dúng nhu 
Robert D. Mc. Fadden dã vi?t trong t? The New York Times nam 1997. D?i v?i
các d?ng nghi?p M? ngày xua, câu chuy?n v? ông ?n v?n là chuy?n v? lòng trung 
thành và tình b?n gi?a hai nu?c v?n là k? thù. Nó có th? là chi?c chìa khóa
d? th?u hi?u nh?ng nam tháng chi?n tranh d?y xúc d?ng và m?t nu?c Vi?t Nam vào 
th?p niên 60.

Vì sao b?n bè ông v?n di tìm "chi?c chìa khóa" ?y? Có l? vì h?i ch?ng chi?n 
tranh Vi?t Nam v?n còn cho d?n hôm nay d?i v?i ngu?i M?. Th? h? con, cháu c?a
h? dang duong d?u v?i nhi?u th?, và tu duy c?a nu?c M? không ch? b?n r?n quan 
tâm t?i vi?c nhu chính ph? ông Bush m?i lên dang tri?n khai h? th?ng phòng
th? tên l?a qu?c gia NMPD. Ngu?i ta ph?i tìm hi?u xem nó s? nh?m vào k? thù 
nào. M?t s? ít tên l?a mà B?c Tri?u Tiên, Iraq, Iran, hay là c?a nu?c Nga dang
trang b? t?t hon, và m?t Trung Qu?c? Dó là d? tài cho các nhà chi?n lu?c và s? 
phân tích c?a gi?i truy?n thông.

H? dua các con s?: chính quy?n Reagan và Bush dã chi 27 t? USD cho vi?c nghiên 
c?u các ý tu?ng t? vi?c dua vào qu? d?o vu khí laze b?n b?ng d?u d?n d?n
các v? tinh du?c trang b? b?ng các thi?t b? dánh ch?n tên l?a. Nh?ng v?n d? to 
dùng ?y làm cho ngu?i ta lo ng?i nhi?u b?. V?i ngu?i M? thì tru?c h?t là
chi phí kh?ng l? trong khi kinh t? M? t?t d?c sau g?n m?t th?p k? li?n tang 
tru?ng. Có v? nhu quá nhi?u vi?c ph?i lo. Con ngu?i ph?i s?ng trong "m?t xã
h?i không có trí nh?" m?t xã h?i Stress vì quá t?i, lo c? chuy?n không bi?t còn 
ch? nào trên hành tinh này d? d? rác n?a hay không. R?i diên d?u v?i t?i
ph?m có t? ch?c, kh?ng b?, dánh gi?t ly khai s?c t?c, tôn giáo, buôn ma túy 
th?c s? mang tính xuyên qu?c gia. T? do hóa, da phuong thuong m?i, th? tru?ng
là y?u t? quy?t d?nh k?t qu? tài chính, con ngu?i hi?u sâu s?c th? gi?i nhung 
cách nào d? gìn gi? xã h?i b?n v?ng thì l?i r?t kém.

Th? gi?i lo chuy?n d?i s?, lo thay d?i v? nhân kh?u h?c, nang lu?ng, môi tru?ng 
an toàn luong th?c. Lo "v? b?n d? ngôi nhà" c?a mình: m?t c?m cao t?ng ?
trung tâm có b?o v? b?ng di?n t?: dó là khu tài chính, thuong m?i. R?i d?n vùng 
vây quanh là noi sinh s?ng c?a hàng tri?u ngu?i b? quê ra s?ng dô th?,
ch?u c?nh nghèo kh? trong nhà ? chu?t, d?ch v? hu h?ng xu?ng c?p, t?c ngh?n 
giao thông. R?i d?n vòng bao quanh khu dô th? dó m?i là khu bi?t th? c?a nhà
giàu dã b? ch?y kh?i cái vòng dai c?a dân nghèo d? ra xa v?i vòng dai xanh và 
hàng ngày dám nhà giàu và trung luu di ô tô vào trung tâm d? làm vi?c. Sau
dó m?i d?n các khu x? lý rác. Còn l?i s?ng?

Thì dã có th? tìm vào câu tr? l?i ? 8 d? c? Oscar cho V? d?p M? - American 
Beauty mà các nhà phê bình g?i dó là b?n lu?n t?i xã h?i trung luu M?. Không
v?ng m?t m?t vi?c n?i c?m nào, t? "nh?ng l?i nói d?i d? yên thân gi?a ch?ng, 
v?, con cái" cho d?n b?o l?c, ma túy, tình d?c ngo?i hôn, d?u v?t c?a ch?
nghia tân phát xít và s? dò xét d?i tu ngu?i khác. T? bào can b?n c?a xã h?i M? 
là gi?i trung luu khá gi? ?y dã nhi?m b?nh th?i hi?n d?i. Và thanh niên
thì ph?i lo s? thành d?t d? giàu có.

Ngu?i ta dã kêu lên: không ai hi?u l?p tr?, tr? các nhà ti?p th?. B?n tr? có 
ti?n, du?c g?i là th? h? Y dã thay cho hình ?nh cu v? th? h? X c?a nh?ng nam
90 luong ít, s?ng bu?n, không tin qu?ng cáo. Nay thì hình ?nh c?a h? là d? 
thuong, có h?c, có ti?n, dang quy?t li?t leo lên d?ng vào con s? 2/5 s? ngu?i
giàu sang, nhóm dân M? phát tri?n nhanh nh?t có mãi l?c 120 t? dô. V?i cái dích 
d?n ?y, h? ph?i gi?i quy?t các v?n d? c?a mình. Không bi?t h? có gi?ng
v?n d? c?a nu?c Nh?t, gi?i tr? sành di?u, xam mình, x? l? tai, nhu?m tóc, an 
nhi?u hambuger, pizza và u?ng Coca.

Nhung rõ ràng h? ph?i nhanh chân, ch?n l?c, vì xã h?i c?a h? cho th?y m?t ngu?i 
t?t nghi?p trung h?c không bi?t Newton khám phá ra tr?ng l?c thì cung ch?ng
tai h?i b?ng vi?c không bi?t xài th? tín d?ng. M?i nam có t?i c? tri?u ngu?i M? 
b? phá s?n vì th? tín d?ng! H? c?n h?c k? nang s?ng d? không b? dào th?i
trong xã h?i hi?n d?i v?i nh?ng khóa h?c "life skills course".

Th? mà l?a cha m? h?, nh?ng ngu?i v?n d?t quan tâm vào nh?ng v?n d? Vi?t Nam. 
Không ch? là vi?c liên quan d?n 58.000 lính M? ch?t ? Vi?t Nam, s? quân luân
chuy?n và gia dình c?a h?, lên t?i hàng tri?u ngu?i có liên quan tr?c ti?p, mà 
còn là chuy?n vì sao d? vào 350 t? dô mà b?i tr?n? Và dau d?u hon n?a là
vì sao h? không hi?u h?t du?c k? thù? H? dã thua vì van hóa, vì con ngu?i. D?n 
bây gi? h? v?n tr? l?i d?t nu?c này d? h?i r?ng vì sao Vi?t Nam dánh M?
quy?t li?t v?y mà nay dón ngu?i M? m?t cách t? t? n?ng h?u không h?n thù. H? 
h?i v? c?a ngu?i chi?n si trong b?c ?nh làm ch?n d?ng th? gi?i, b? Nguy?n
Ng?c Loan dí súng b?n ch?t ngay trên du?ng ph? Sài Gòn "Có cam thù M? không?". 
Ngu?i dàn bà ?y tr? l?i chân th?t: bà h?n th?ng b?n, còn con bà hi?n nay
dang h?c ti?ng Anh.

M?t dân t?c có van hóa, cao thu?ng nhu v?y vì dâu? Chính di?u này lôi kéo các 
ký gi? nu?c ngoài. H? thích ? x? này, và ông ?n nói ngu?i Pháp g?i n?i yêu
Vi?t Nam ?y là "h? m?c b?nh da vàng. Dính dây là k?t ? dây luôn". Ông ?n dã 
t?ng g?p l?i nh?ng ký gi? Anh, M?, Pháp nh?ng ngu?i mà ông tu?ng dã không th?
g?p l?i. H? nói dùa v?i nhau: "Kh? quá! Cái x? s? k?! Say mê ? hoài còn làm an 
gì. D?t không du?c". D?n bây gi?, không ch? ngu?i M?, mà c? th? h? sau,
con cái c?a Vi?t ki?u cung có cái nhìn khác. Cha m? h? có th? mang n?i dau l?ch 
s?, ph?i s?ng xa T? qu?c, có ngu?i ch?ng C?ng ki?u xua. V?i l?p con cái,
h? không tìm du?c ti?ng nói chung.

Ông ?n dã ti?p nh?ng ngu?i con c?a các b?n ông làm vi?c cho ch? d? cu. Dám tr? 
này theo cha m? d?nh cu ? M?, nay v? nu?c làm an ho?c tham gia dình. Ông
nh?n xét: "Tôi tin tu?ng vào th? h? van minh, có nh?n xét khách quan. D?ng t?i 
dân t?c, t?i T? qu?c là h? s? b?o v?. B? m? nó ch?ng C?ng, nói nó không
nghe. Lý s? là: ?ng làm sai, ch?n không dúng du?ng, còn cay cú. Nhét m?y d? dó 
vào t?i con dâu du?c. Thì ?ng nuôi mày, chi?u ?ng tí du?c không? Không du?c.
Nói láo không nên. Dó là tu duy c?a ngu?i con m?t Vi?t ki?u l?n lên ? M?, suy 
nghi "M? tram ph?n tram". Dám tr? có h?c hành, g?t nó không du?c. D?u d?t
sét sao? Nó thông minh ch?".

Bây gi?, m?i khi các nhà báo phuong Tây tr? l?i Vi?t Nam, ông ?n v?n không quên 
tham h?i nh?ng ngu?i b?n d?ng nghi?p dã l?n tu?i, ngu?i ngh? huu, ngu?i
di d?y h?c. Nh?ng tên ngu?i du?c nh?c d?n nhu Frank Mc Culloch giám d?c van 
phòng Tu?n báo Time t?i Sài Gòn, Richard Clurman là tru?ng ban phóng viên t?p
chí Time v?i van phòng ? New York. Ông ?n nh?c h? nhu m?t l?i tâm s?: "Mc 
Culloch d?y tôi cách nh?n tin dúng. Dó là m?i quan tâm chính c?a Mc Culloch.
Hãy nói v?i anh ?y, tôi không h? là thành viên c?a chi?n d?ch thông tin sai 
l?c. Nh?ng ngu?i b?n t?t nh?t c?a tôi d?u ? tòa báo Time. David Greenway và
các phóng viên khác dã d?y tôi th? nào là tình b?n. Clurman cung dã ch?ng minh 
th? nào là s? trung thành. M?i ngu?i d?u ngán s? Clurman nhung khi có v?n
d? h? d?u hu?ng v? ông ta d? du?c giúp d?. Clurman không h? vùi d?p ai bao gi?. 
Nhà báo Morley Safer cho bi?t Frank Mc Culloch hi?n là ch? biên di?u hành
c?a tòa báo San Francisco Examiner. David Greenway làm cho t? Boston Globe, còn 
Richard Clurman hi?n vi?t sách và là Tru?ng b? môn báo chí D?i h?c Columbia.

Ông cung còn h?i tham v? Robert Shaplen, phóng viên nhi?u nam t?i Vi?t Nam c?a 
t? New Yorker mà ông không bi?t là dã ch?t vì ung thu. H?i v? ngu?i b?n thân
thi?t Nguy?n Hung Vu?ng. Morley vi?t trong m?t bài tu?ng thu?t sau cu?c g?p g? 
ông ?n t?i Sài Gòn: "?n ôm hôn và b?t tay tôi. Làm on nói dùm v?i t?t c?
các b?n l?i tham h?i. Nói v?i Clurman và Mc Culloch và d?c bi?t v?i Charlie 
Mohr. Nói v?i h? r?ng tôi v?n kh?e, v?n thu?ng". Charlie Mohr tru?c tiên làm
cho Time, r?i New York Time. Ông ta là m?t trong các nhà báo M? d?u tiên tu?ng 
thu?t v? m?t Mi?n Nam Vi?t Nam h?p h?i vào d?u nh?ng nam 60. "Tr? v? M?
tôi g?i cho Clurman và Mc Culloch, c? hai d?u r?t c?m kích là ?n dã nh? t?i h? 
m?t cách m?n m? nhu v?y. V?i Charlie Mohr tôi ch?ng bao gi? liên l?c du?c,
anh dã ch?t vào nam 1989 ? tu?i 60 vì b?nh ung thu". Morley vi?t.

H? tr?  l?i Vi?t Nam không ph?i là ch? dem v? du?c nh?ng tìm hi?u sâu hon v? 
con ngu?i và x? s? này, nh?ng gì tru?c dây dã không hi?u du?c. H? còn có nh?ng
?n tu?ng sâu d?m t? hình ?nh ngu?i b?n cu này, ngu?i du?c dánh giá là có quan 
h? r?ng "best connected man" t?i Sài Gòn và nh? vào dó, ?n dã c?u nh?ng ngu?i
b?n nhu th? nào. Ông ?n hôm nay v?n cho h? ?n tu?ng m?i. Có v? là còn vô s? 
di?u có th? khám phá v? tính cách ngu?i Vi?t Nam qua m?i con ngu?i mà h? bi?t.
"Có bao gi? ông bu?n và ân h?n vì di làm cách m?ng không?". Câu h?i d?ng ch?m 
và có v? khó nói nh?t ?y c?a ngu?i nu?c ngoài, du?c ông tr? l?i d? dàng:
"Có bu?n ch?. Bu?n nh?t là lúc dó c?p trên không cho l?y v? M?". Ông dã bi?n 
nh?ng di?u nghiêm tr?ng tr? nên nh? nhõm nh? vào nh?ng chuy?n tu?ng nhu nh?
nhoi, riêng tu và "xa ch? d?" nh?t.

Sao ông b?o d?t nu?c ông t? do co mà? "Không du?c, ông n?i! Vào D?ng dã h?a 
r?i. V? M?, con ngu?i qu?c t?, c? loài ngu?i nh?p vô, lai nhi?u gi?ng. Mà ác
cái, tôi thuong hai ba cô li?n. 14 tu?i tôi dã bi?t yêu r?i. Ác l?m. V? tôi là 
ngu?i th? mu?i lam m?i cu?i. R?nh là di coi v?. Có ai l?y dâu. Tôi h?i m?t
l?n à. Ki?u anh tr?i dánh không ch?t! B?n bè l?c d?u cu?i".

Còn nh?ng câu h?i nghiêm tr?ng hon gi?a các d?ng nghi?p h?i th?t nhau. Bây gi? 
ký gi? M? v?n dòi ông b?n ?n c?a mình v?n là nhà phân tích chi?n tranh, ph?i
tr? l?i cho h? rõ vì sao M? thua.

Ông ?n: "M? thua bao gi?? Là anh nói d?y nhé, không ph?i tôi nói. C? H? cung 
không nói th?. C? nói "Dánh cho M? cút, dánh cho ng?y nhào". C? có nói M? thua
không? H?i ngh? Paris 4 bên, anh d?ng ý m?i t? ph?i rút quân anh nhá!" "Thôi 
thua ph?i nói thua, không ng?y bi?n", ký gi? M? v?n l?i.

?n v?n d?y cái b?y hài hu?c trêu ch?c ra: "Có nh? không? D? - Gôn nói nu?c Pháp 
thua m?t tr?n chi?n ch? dâu ph?i c? cu?c chi?n tranh". L?i gi? trò r?i!
Ký gi? M? l?i ch?u. H? quay v? d? tài cu: Di làm cách m?ng v?y có ti?c gì 
không? L?i roi vào tr?n cu?i chuy?n l?y v? M?, vi?c coi bói. Kh?. Ông n?i cách
m?ng r?c r?i, qu?n lý ch?t, không cho l?y v? M?. Cu?i v? ph?i coi bói. Tam h?p 
quá cung không du?c. Nam thê b?y thi?p, c?ng vào là mu?i hai con giáp. Ch?t
cô M?o cu?i cô M?o vô. Kh?e. C?ng s?n lên, m?t v? m?t ch?ng, choi h?i. K?t. Tây 
nói dàn bà mu?n là tr?i mu?n. H? thuong ph?i l?y, không du?c cãi l?nh tr?i.

Ký gi? M? cu?i bò, h?i thân m?t: C?ng s?n ch?a lo?i anh à? Du?i không l?i, thôi 
d? luôn cho r?i. C? nhu v?y các ki?u "dùa dai" hài hu?c c?a ?n dã tr? nên
quá quen v?i h?.

(còn ti?p)

NGUY?N TH? NG?C H?I

Other related posts: